Duitsland

Kramp-Karrenbauer vertrekt als leider van de Duitse christendemocraten

Minister Annegret Kramp-Karrenbauer (L) en Angela Merkel.Beeld AFP

Annegret Kramp-Karrenbauer heeft maandag haar voorzittersfunctie bij het CDU neergelegd. De radicale middenkoers die zij voer, in navolging van Angela Merkel, lijkt zijn langste tijd te hebben gehad.

De beslissing om in het midden te blijven, heeft de Duitse christendemocraten in een diepe crisis gestort. Maandag maakte Annegret Kramp-Karrenbauer, de partijvoorzitter, op een crisisberaad van de partij in Erfurt bekend dat zij niet langer kandidaat zal zijn voor het bondskanselierschap. De positie komt in 2021 vrij zodra Angela Merkel stopt. Ook het partijvoorzitterschap legt ze neer, al blijft ze aan tot er een opvolger is gevonden. Nu bekend is dat ze de handdoek in de ring gooit, ligt ook Merkel onder vuur.

Een vooraanstaand partijgenoot van Merkel en Annegret Kramp-Karrenbauer, voormalig CDU-minister Volker Rühe, zei tegen Duitse media dat het falen van Kramp-Karrenbauer niet alleen haar in de schoenen kan worden geschoven. “We moeten niet vergeten wie Kramp-Karrenbauer tot partijleider heeft gebombardeerd en tot toekomstig kandidaat-bondskanselier.” Rühe suggereert zo dat hij de huidige crisis in de CDU vooral aan Merkel wijt.

Annegret Kramp-Karrenbauer, ook wel ‘AKK’ genoemd, werd door 400.000 CDU-leden in december 2018 gekozen als partijvoorzitter uit drie kandidaten. ‘Mini-Merkel’ was haar bijnaam: niet alleen is ze behoorlijk klein van stuk, haar gedachtengoed gold lange tijd ook als de voortzetting van het beleid van Merkel, haar voorganger.

De laatste ontwikkelingen tonen dat waar Merkel de partij er jarenlang stevig onder hield, de pas beginnende AKK gezag ontbeerde. De afdeling Thüringen kwam vorige week, bij de verkiezing van een deelstaat-president, openlijk in opstand tegen het partijbeleid.

Aan de stok

Het beleid van Merkel en AKK schrijft voor dat het CDU noch met partijen aan de uiterste linker- noch met de uiterste rechterzijde mag samenwerken. In de praktijk gaat het dan om Die Linke, de erfopvolgers van de vroegere communistische partij in Oost-Duitsland ter linkerzijde, en ter rechterzijde Alternative für Deutschland (AfD), de populistische partij met een op die van de PVV lijkend programma. Onder ‘samenwerken’ valt meer dan alleen coalities vormen.

De Thüringse CDU-afdeling kreeg het met AKK aan de stok toen ze vorige week stemde voor het presidentschap van een kandidaat van de liberale FDP. Daardoor, en door bijkomende stemmen van AfD, kreeg hij de meeste stemmen. Door de keuze voor deze vorm van samenwerking was voor het plaatselijke CDU verkieslijker dan (door stemonthouding indirect) Bodo Ramelow te steunen. Ramelow is de kandidaat van Die Linke, al geldt hij als bijzonder gematigd. Sindsdien verkeert het CDU in crisis.

Opvolgers

Uit de in de ring gegooide handdoek van Annegret Kramp-Karrenbauer valt af te leiden dat de radicale middenkoers van het CDU zijn langste tijd gehad heeft. Intern is de kritiek erop steeds luider. Sommige partijleden zeggen dat het zo grondig uitsluiten van het AfD en Die Linke alleen maar leidt tot een sterkere groei van de partijen aan de extremen van het spectrum.

De discussie zal Nederlandse christendemocraten bekend in de oren klinken, al ging de samenwerking met vooral de rechtse extremen in Nederland wel wat verder dan in Duitsland. Het CDA stond op scheuren op het moment dat de partij een regering aanging die werd gedoogd door de PVV. En nu weer is er bij de christendemocraten in Nederland interne discussie over regionale samenwerking met Forum voor Democratie.

Als opvolgers van Kramp-Karrenbauer doen voorlopig drie namen de ronde. De eerste twee zijn die van haar eerdere tegenstrevers Friedrich Merz en Jens Spahn. De laatste is nu minister van volksgezondheid in het kabinet waarin Kramp-Karrenbauer zelf zitting heeft als minister van defensie. Spahn kreeg maar weinig stemmen in de leiderschapsstrijd van 2018. Meer waren er voor Merz, al geldt hij als een uitgesproken kandidaat van de rechtervleugel. Ten slotte wordt Armin Laschet genoemd, de huidige president van Nordrhein-Westfalen. Van hem wordt gezegd dat hij in staat is de linker- en rechtervleugel te verenigen.

Lees ook:

Hij was het één dag, en nu vertrekt de nieuwe president van Thüringen alweer

Dat de liberale voorman met steun van de extreem rechtse AfD won, leidde tot tumult én zijn vertrek.

Verzet in het CDA tegen regionale samenwerking met Forum voor Democratie

De samenwerking met Forum voor Democratie in de provincie Brabant, doet oude discussies herleven in het CDA. Voorlopig geeft de partijtop groen licht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden