Sergej Akimov voor zijn leeggehaalde Kozakkenmuseum.

InterviewDe Krim

Kozakkenleider heeft last van zijn geweten en is de Russen liever kwijt dan rijk

Sergej Akimov voor zijn leeggehaalde Kozakkenmuseum.Beeld Jarron Kamphorst

Sergej Akimov ontving de Russische annexatie van de Krim in 2014 met enthousiasme. Nu heeft de leider van de kozakkenvereniging in Simferopol last van gewetenswroeging. ‘De Krim is een kolonie van Rusland.’

Sergej Akimov staat onder de tl-verlichting in zijn garage in een buitenwijk van Simferopol, de hoofdstad van de Krim. Hoewel het al elf uur ’s ochtends is, wil het buiten maar niet licht worden. Voor de garagedeur staat een oude Lada. Op het portier prijkt het logo van de Kozakkenvereniging van Simferopol die Akimov leidt: een Kozak met een rode cape steekt vanaf een paard een draak neer met een lans. Onverschrokken en genadeloos, zoals het een lid van de eeuwenoude Russische boerenmilities betaamt.

Op Akimovs hoofd prijkt een zwarte bontmuts. De wallen onder zijn ogen verraden slapeloze nachten. “Hier zat tot voor kort mijn museum over de geschiedenis van de Kozakkengemeenschap”, vertelt hij. “Maar ze zijn hier onlangs met een half peloton binnengevallen en hebben alles meegenomen: antieke wapens, oude uniformen, posters, computers, telefoons. Alles.” Met ‘ze’ doelt Akimov op de FSB en andere Russische veiligheidsdiensten.

Gemaskerde speciale eenheden

Afgelopen november sloten drie auto’s en twee busjes met geblindeerde ramen Akimov in toen hij zijn negenjarige zoon naar school bracht. “Er stapten FSB-agenten en gemaskerde speciale eenheden uit. Ze omsingelden ons en lieten een huiszoekingsbevel zien. Ik zou een terroristische cel leiden en ze wilden mijn huis doorzoeken”, vertelt hij bijna onderkoeld, alsof het dagelijkse routine is.  “Dat is het inmiddels ook”, vervolgt hij op dezelfde nuchtere toon. “De afgelopen twee jaar ben ik elke maand wel een keer opgepakt en meegenomen voor verhoor naar het bureau van de FSB. Vaak vanwege vermeend terrorisme.”

Dat de autoriteiten het op Akimov gemunt hebben, heeft volgens de 39-jarige Kozakkenleider een simpele reden. Sinds een paar jaar verzet hij zich namelijk fel tegen het Russische gezag op de Krim. Hij organiseert publieke protesten, spreekt zich openlijk uit tegen de ‘Russische bezetting’ en provoceert naar hartelust daar waar mogelijk. “En dat pikken ze niet”, meent hij.

“Tegenspraak dulden de Russische autoriteiten überhaupt niet. Daarbij ben ik geen gewoon burger. Ik geef leiding aan een invloedrijke organisatie op de Krim. Daarom proberen ze me monddood te maken. Door me te arresteren, intimideren en huiszoekingen te doen. Begin deze maand was er zelfs een uitzending op de lokale radio waarin ze me een half uur lang voor Russofoob uitmaakten. Pure stemmingmakerij.”

Het Kremlin beloofde de wereld

Hoe anders was de situatie in 2014. Destijds zaten Akimov en zijn mede-Kozakken op de eerste rij toen Rusland de Krim van de ene op de andere dag bezette. Sterker nog, Akimov en zijn kompanen sloten zich aan bij de zogenaamde ‘little green men’, gemaskerde Russische commando’s in legeruniformen zonder insignes die het lokale parlement in Simferopol bezetten en de Russische overname verkondigden.

“Toch was ik ook toen slechts voorzichtig optimistisch”, vertelt Akimov. “Het ging mij in eerste instantie om de veiligheid van mijn gezin. Ik wilde voorkomen dat hier dezelfde chaos zou ontstaan als in Oekraïne, ik wilde de Krim veilig houden. Daarom besloten we de wapens op te pakken en door de straten te patrouilleren. Daarnaast beloofde het Kremlin ons de wereld. Welvaart, vrijheid, orde en veiligheid, meer banen, alles zou beter worden.”

Maar al snel raakte Akimov gedesillusioneerd. De hoge verwachtingen maakten plaats voor berichten over machtsmisbruik, onderdrukking en politieke vervolgingen. “Er bestaat geen vrijheid in Rusland. We wonen hier in een perverse vorm van de Sovjet-Unie. Een kolonie van Rusland. En alle zogenaamde economische voorspoed die Moskou hier brengt, vloeit naar de zakken van de machthebbers. Niet naar de burgers.”

Eelt op de polsen

Akimov kreeg gewetenswroeging en keerde zich tegen de autoriteiten. “In 2015 organiseerde ik mijn eerste protest op het plein voor het parlement. Toen ben ik direct opgepakt en drie dagen opgesloten. Ik kan tegenwoordig niet meer over dat plein lopen zonder dat een of andere agent me lastigvalt. De diensten zitten constant achter me aan.”

Desondanks is Akimov nog wel op vrije voeten. Zelf denkt hij dat ook dat komt omdat hij te bekend is op de Krim. “Minder bekende mensen sluiten ze wel op. Zoals de Krim-Tataren, die worden sinds 2014 aan de lopende band opgepakt en veroordeeld vanwege vermeende terroristische activiteiten. Dan verstopt de FSB wapens of verboden boeken ergens in hun huis om vervolgens bij ze binnen te vallen. Bij mij durven ze dat niet aan. Daarom blijft het bij pesterijen.”

Bang is Akimov naar eigen zeggen dan ook niet. “Ik ben inmiddels al zo vaak in de boeien geslagen dat ik eelt op mijn polsen heb. Daar schrik ik niet meer van. Het enige wat me verontrust, is mijn gezin. Mijn vrouw moest onlangs op de crèche waar ze werkt op gesprek komen bij haar baas om tekst en uitleg te geven over mijn acties. Dat baart me zorgen. Zij heeft ook liever dat ik stop met mijn protesten. Maar dat is voor mij geen optie. Ik wil geen halve held zijn. Dat kan ik mezelf niet verkopen.”

Lees ook:

Sinds de annexatie van de Krim vertelt dit museum een heel ander verhaal over de Sovjet-Unie

Sinds de Russische annexatie van de Krim is het schiereiland in rap tempo veranderd, ook op cultureel gebied. Het marinemuseum in Balaklava vertelt tegenwoordig een heel ander verhaal dan zes jaar geleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden