AnalyseOorlog om Oekraïne

Kort geleden verklaarde Macron de Navo nog ‘hersendood’, en kijk nu eens

Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdagavond tijdens de persconferentie in Brussel na afloop van een ingelaste top (per beeldverbinding) met alle dertig Navo-regeringsleiders.  Beeld Reuters
Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdagavond tijdens de persconferentie in Brussel na afloop van een ingelaste top (per beeldverbinding) met alle dertig Navo-regeringsleiders.Beeld Reuters

De Navo wordt sterker dankzij onwaarschijnlijk duo: Biden én Poetin

Christoph Schmidt

Joe Biden en Vladimir Poetin – grotere tegenpolen lijken er niet te zijn, in de Oekraïne-oorlog. Toch hebben de Amerikaanse en de Russische president één ding (onbedoeld) samen voor elkaar gekregen: de versterking van de Navo.

In november 2019 verklaarde de Franse president Emmanuel Macron die Noord-Atlantische Verdragsorganisatie ‘hersendood’. Donald Trump zat toen in het Witte Huis, een man met weinig innerlijke drang om de zogenaamde Europese ‘bondgenoten’ te hulp te schieten als ze in de problemen kwamen. Ze moesten eerst maar hun Navo-contributie betalen.

Macron zocht de oorzaak ook in Europa zelf. Daar heerst sinds jaar en dag de spreekwoordelijke ‘verdeeldheid’ over militaire krachtenbundeling. Frankrijk geldt binnen de EU als grootste voorvechter van militaire samenwerking. Dat uitgerekend Parijs in 1954 de vorming van een Europees leger blokkeerde, is verre geschiedenis.

De eendracht is groot

Nu, bij de Russische aanval op Oekraïne, is de Amerikaans-Europese defensiealliantie ‘verenigder en vastbeslotener dan ooit’, zei Biden donderdagavond.

Vrijdagmiddag hielden de regeringsleiders van alle dertig Navo-landen spoedberaad, per videoverbinding. Ook de niet-Navo-leden Finland en Zweden deden mee.

De eendracht is groot, al is Rusland daarmee nog niet uit Oekraïne verjaagd. “We voeren nu aanzienlijke extra defensieve troepenmachten uit naar het oostelijke deel van het bondgenootschap”, aldus de slotverklaring. “We zullen alles inzetten om te zorgen voor een sterke en geloofwaardige afschrikking en verdediging in het hele bondgenootschap.”

Het Navo-enthousiasme is bij Finland en Zweden toegenomen

Moskou baarde eind vorig jaar opzien met een eisenpakket aan de Navo. Die mocht geen enkel nieuw lid meer accepteren. Dat druist echter lijnrecht in tegen het ‘open-deur’-beleid van de organisatie. Als een land lid wil worden, en het heeft z’n zaakjes intern op orde, mag het erbij komen.

Dat Rusland zich als een potige uitsmijter bij de hoofdingang van de Navo posteerde, viel slecht in Kiev, Helsinki en Stockholm. Daardoor is het Navo-enthousiasme bij Finland en Zweden juist toegenomen. Beide landen werken al intensief samen met de verdragsorganisatie, maar staan nu helemaal op de drempel. Poetins eis lijkt dus een averechts effect te hebben.

Verder knijpen alle Europese Navo-landen hun handjes dicht met Biden als president in Washington. Stel dat Trump er nog zat, met zijn gekende Poetin-sympathieën. De spreekwoordelijke ‘dichtgeklapte Amerikaanse veiligheidsparaplu’ boven Europa, die al jarenlang langskomt in Navo-analyses, blijkt er opeens weer te hangen. Al wil dat niet zeggen dat alle baleinen van die paraplu nog ongeknakt zijn. Toch zei Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg vrijdagavond: “Er is geen veiligheid in Europa zonder een sterke Trans-Atlantische band.”

Elke centimeter van het Navo-grondgebied verdedigen

Trump wendde zijn blik af van Europa, al zette hij daarmee de lijn voort die zijn voorgangers Obama en Bush jr. al hadden ingezet. Biden lijkt echter onvoorwaardelijk in zijn steun voor de Navo-bondgenoten. “De Verenigde Staten zullen elke centimeter van het Navo-grondgebied verdedigen, met de volle kracht van de Amerikaanse macht”, zei Biden donderdag.

Poetin lijkt zich op de westerse eensgezindheid te hebben verkeken. Zijn Europese gesprekspartners (Macron, Scholz) serveerde hij deze maand af. Parijs en Berlijn zaten toch nooit op één lijn. Hij wilde alleen met Washington zaken doen. Zij zouden de Europese invloedssferen wel even verdelen, zoals dat vroeger ging.

Maar Biden deed niets zonder die Europeanen. ‘Nothing about you without you’, werd de Amerikaanse slogan, die zowel op Oekraïne sloeg als op geheel Europa. ‘Geen onderhandelingen over jullie zonder jullie’. Ruim twee jaar na Macrons ‘hersendood’-opmerking is de Trans-Atlantische samenwerking springlevend.

Lees ook:
Navo en VS leggen eisen Rusland naast zich neer

Een geschreven antwoord op de Russische eisen, wilde president Poetin. Vorige maand kreeg hij nul op het rekest, zwart op wit.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden