Zweden

Koranverbranding leidt tot vier dagen rellen in Zweden

Een politiebus staat in brand bij rellen in Orebro.  Beeld AP
Een politiebus staat in brand bij rellen in Orebro.Beeld AP

Succes voor de extreem-rechtse politicus Rasmus Paludan: het Paasweekeinde stond in het teken van gewelddadige demonstraties tegen zijn Koranverbrandingen.

Anne Grietje Franssen

In Zweden is het Paasweekend tussen Witte Donderdag en eerste paasdag in het teken komen te staan van gewelddadige demonstraties. Aanleiding was een toer langs diverse steden door de extreem-­rechtse, anti-islam- en anti-immigratiepoliticus Rasmus Paludan, voorman van de Deense politieke partij Stram Kurs (harde lijn). In Malmö verbrandde hij, in gezelschap van enkele sympathisanten, een Koran.

Bij de rellen tegen Paludan en de zijnen moest vooral de Zweedse politie het ontgelden: tientallen agenten liepen verwondingen op door stenengooiende oproerkraaiers in achterstandsbuurten van steden als Stockholm, Örebro, Norrköping en Malmö. Meerdere politiebusjes en personenauto’s brandden volledig uit. Tientallen betogers werden gearresteerd op verdenking van ‘gewelddadige opstanden’.

Op zondag werden drie relschoppers geraakt door afketsende waarschuwingsschoten. Voor zover bekend verkeren geen van de gewonde agenten of demonstranten in levensgevaar.

De filosofische grondslag van Paludans partij is ‘etno-nationalistisch utilitarisme’, dat ze omschrijft als het najagen van het ‘grootste geluk voor het grootste aantal etnische Denen’. De partijleider roept op om illegale migranten die niet in staat zijn terug te reizen naar hun land van herkomst vast te zetten in detentiekampen op Groenland.

Sport

Paludan had van de Zweedse ­autoriteiten toestemming gekregen om te doen waarmee hij berucht is geworden en waaraan hij zijn persoonsverheerlijking ontleent: Koranverbrandingen. De politicus maakte er de afgelopen jaren een sport van op deze wijze onrust te zaaien in Deense en Zweedse immigrantenwijken, waar islamitische bewoners vaak een meerderheid vormen.

En zoals vaker hebben ook deze keer de demonstranten de leider van Stram Kurs hoofdzakelijk in de kaart gespeeld. Met hun aanval op de bewakers van de openbare orde hebben ze voor de islam-kritische toeschouwer de extreme opvattingen van Paludan vooral bekrachtigd.

“Dit is precies het soort gewelddadige reactie dat Rasmus Paludan wil zien”, zei premier Magdalena Andersson in een interview met persbureau TT. “Zijn eigenlijke doel is om mensen tegen elkaar op te hitsen.”

Volgens de premier staat het mensen in Zweden vrij hun mening te uiten, of ze er nu een goede of een slechte smaak op nahouden. “Dat maakt deel uit van onze democratie.”

Zweeds staatsburger

In de zomer van 2020 werd Paludan wegens een geplande Koranverbranding in Malmö de toegang tot Zweden voor een periode van twee jaar ontzegd. Maar in oktober is dat verbod nietig verklaard omdat de politicus Zweeds staatsburger is geworden – iets waar hij recht op had vanwege het staatsburgerschap van zijn vader.

Ondanks de provocerende aard van zijn bijeenkomsten mocht Paludan ditmaal zijn toer langs Zweedse steden dus gewoon door laten gaan. In Zweden zijn de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting en demonstratie heilige principes van de democratie. “Het uitgangspunt is dat het vrije woord belangrijker is dan het risico dat mensen voor het hoofd worden gestoten”, zei jurist Joakim Nergelius tegen de krant Dagens Nyheter. “Zelfs als we vinden dat de persoon die zijn mening verkondigt een ­idioot is, geldt dit principe. Anders beland je op een hellend vlak waar de politie of een andere overheid moet beslissen welke meningen de juiste zijn.”

In plaats van de vergunning voor een demonstratie volledig te weigeren, is de politie wel het recht voorbehouden de bijeenkomst op het laatste moment te verplaatsen naar een andere tijd of locatie. Dit gebeurde ook op zondag, toen de manifestatie van Paludan van Landskrona naar een parkeerplaats in Malmö werd verkast vanwege een ‘risico op geweld en onrust’.

De meeste demonstranten zijn jonge mannen met een niet-westerse achtergrond uit lage-inkomensgebieden, waar de onvrede en onrust vaak vlak onder de oppervlakte sluimert. Deze jongens en jonge mannen worden geregeld staande gehouden en gefouilleerd door agenten. Dikwijls hebben ze het gevoel onrechtmatig als verdachte te worden aangemerkt. Hun woede, die in dit geval is aangewakkerd door Rasmus Paludan, hebben ze botgevierd op de politie.

Lees ook:

Rellen in Malmö na koranverbranding

In de Zweedse stad Malmö zijn vrijdagavond rellen uitgebroken toen minstens 300 mensen bijeen waren gekomen om te demonstreren tegen anti-islamacties in de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden