Libië

Komt er opnieuw een Kadafi aan de macht?

Na tien jaar grotendeels te zijn weggeweest, plant Saif al-Islam al-Kadafi nu zijn politieke comeback.  Beeld EPA
Na tien jaar grotendeels te zijn weggeweest, plant Saif al-Islam al-Kadafi nu zijn politieke comeback.Beeld EPA

Saif al-Islam al-Kadafi is na jaren afwezigheid weer terug. En hij wil president worden. Komt er na tien jaar weer een Kadafi aan de macht?

Saif al-Islam al-Kadafi heeft nu twee arrestatiebevelen naar hem uitstaan. Eén van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag, voor zijn rol bij het brute neerslaan van demonstraties die in 2011 werden gehouden tegen het regime van zijn vader, Muammar al-Kadafi. En één van de militair aanklager van Libië – zo werd deze week bekend – voor het onderhouden van banden met Russische huurlingen die actief zijn in het land.

De kans is klein dat de op een na oudste telg van de Kadafi-dynastie zich hier iets van zal aantrekken. Hij is dit jaar druk bezig met andere dingen, met name zijn eigen comeback. Twee weken geleden gaf hij een interview aan The New York Times – zijn eerste interview met buitenlandse media in tien jaar – en maakte hierin zijn politieke ambities bekend, hoewel hij niet meteen zijn hele campagne uit de doeken wilde doen, en ook niet in zijn geheel op de foto wilde. “Ik ben tien jaar weg geweest van het Libische volk. Je moet langzaam terugkeren, net als een striptease”, vertelt hij. “Je moet een beetje met hun verbeelding spelen.”

Gevangen in het zuiden

Iets meer dan tien jaar geleden werd hij door veel westerse landen nog gezien als Libië’s politieke hoop. Hoewel hij kleine trekjes van de excentrieke dictator in zich droeg – hij had twee witte tijgers als huisdier – zagen veel diplomaten een betere toekomst voor Libië in Saif, wellicht omdat hij voldeed aan het westerse plaatje van een goed opgeleid staatsman. Hij had een diploma op zak van de London School of Economics en sprak graag over democratie en mensenrechten. Maar sinds hij zich in 2011 achter zijn vader schaarde en de demonstranten “dronkaards” en “tuig” noemde, bleef er weinig van dat imago over.

Lange tijd was onbekend wat er in de chaotische en bloedige nasleep van de revolutie en de daaropvolgende oorlog precies met Saif gebeurd was. Nadat zijn vader was vermoord door de opstandelingen deed hij een vluchtpoging, maar zijn konvooi werd door een militie in het zuiden van het land onderschept, waar hij vervolgens jarenlang werd vastgehouden. In 2017 werd hij vrijgelaten, maar hij woont nog steeds onder de bescherming van de militieleden in Zintan, ten zuidwesten van Tripoli.

De verwachting is dat Kadafi zich nu verkiesbaar wil stellen voor de presidentsverkiezingen die momenteel gepland staan voor december, hoewel nog enkele obstakels zijn pad naar de macht blokkeren. Zo kunnen de twee arrestatiebevelen die nu tegen hem uitstaan roet in het eten gooien, met name dat van het ICC. Sommige leden van de tijdelijke regering dringen er bijvoorbeeld op aan om de kandidatuur van mensen die gezocht worden door het ICC te verbieden. Maar niet iedereen is gekant tegen een nieuwe Kadafi aan de macht. Zo zou hij de favoriete kandidaat van Moskou zijn.

Scheuren in de eenheid

De verkiezingen moeten ervoor zorgen dat Libië na tien jaar van verdeeldheid en bloedig conflict weer verenigd wordt onder één president en één parlement. De afgelopen jaren is het land verdeeld geweest tussen de troepen van strijdheer Khalifa Haftar in het oosten en een door de VN erkende regering in het westen.

Na intensieve pogingen van de VN om een wapenstilstand rond te krijgen, wat eind vorig jaar slaagde, is er dit jaar een tijdelijke eenheidsregering gekozen – bestaand uit de besturen van zowel het oosten als het westen van het land – die de vrede moet bewaren tot de verkiezingen.

Maar in de afgelopen maanden vertoont de eenheidsregering steeds meer scheuren, en lijken sommige facties er nog niet erg happig op hun macht straks over te dragen. Hoewel de verkiezingen bedoeld zijn om de Libische breuklijnen te dichten, bestaat het gevaar dat ze ze juist weer breed openscheuren.

Mocht het Kadafi lukken zich te kandideren, dan is de chaos compleet. In delen van het land is hij nog altijd populair, en mogelijk hoopt de dictatorszoon dat een deel van de bevolking na jaren van burgeroorlog een zekere nostalgie koestert naar de tijden daarvoor, toen er een Kadafi aan de macht was. Maar veel Libische bestuurders zullen een Kadafi op het stembiljet waarschijnlijk niet tolereren, wat de verkiezingen – die mogelijk al uitgesteld worden – verder in gevaar brengt.

Lees ook:

Hoe 20.000 huursoldaten het vredesproces in verscheurd Libië hinderen

De VN roepen de meer dan 20.000 huursoldaten in Libië op te vertrekken. Maar de belangrijkste buitenlandse machten achter de huurlingenoperaties, Turkije en Rusland, zijn gehecht aan hun invloed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden