Speciale eenheid

Kogelregens bedreigen toeristen onder de Mexicaanse zon

De Nationale Garde, op patrouille op een strand in Cancún. Beeld REUTERS
De Nationale Garde, op patrouille op een strand in Cancún.Beeld REUTERS

De militarisering van Mexico strekt zich nu uit tot de stranden, waar sinds kort een speciale eenheid van de Nationale Garde toeristen en drugsgeweld uit elkaar probeert te houden.

Seije Slager

Ruisende palmen, azuurblauw water, kleurige cocktails – het is idyllisch toeven aan de stranden van de ‘Maya-Rivièra’ aan de Caribische oostkust van Mexico, ongeveer tussen de steden Cancún en Tulum. Maar het rijtje tropische clichés kan sinds deze maand aangevuld worden met een nieuw element: patrouillerende militairen, die met kogelvrije vesten, helmen en automatische geweren het strand en de horizon scannen op potentiële bedreigingen.

Sinds begin december maken zo'n 1500 geüniformeerde eenheden van het ‘Bataljon voor Toeristische Veiligheid’ kwartier aan de oostkust. De bedoeling is dat dit slechts een voorproefje is, en dat veiligheidstroepen binnen afzienbare tijd alle bekende Mexicaanse stranden zullen bewaken. De inzet van de militairen is een reactie op een serie van incidenten dit jaar, waarbij nietsvermoedende zonnende toeristen terecht kwamen in schietpartijen tussen rivaliserende bendes.

De overheid vreest voor de economie

Zo werden in juni twee souvenirverkopers in Cancún geliquideerd door schutters die hun kogelregen vanaf een jetski op het strand lieten neerdalen, waarbij ook een toerist in haar schouder werd geraakt. Waarschijnlijk hadden de verkopers naast sieraden en spiegeltjes ook nog wat roesverwekkende waren in hun assortiment. In oktober stierven zelfs twee toeristen bij een schietpartij in de hoofdstraat van Tulum, en in november kwam een eskader van 15 gewapende mannen vanaf een boot het strand op om twee drugshandelaren van een rivaliserende bende te doden.

Van oudsher staat de staat Quintana Roo, waar al deze gewelddadigheden plaatsvonden, bekend als een van de veiligste staten van Mexico, maar de afgelopen jaren is het aantal overvallen en liquidaties flink gestegen. En hoewel de schietpartijen voornamelijk plaatsvinden tussen bendes onderling, die elkaar de hegemonie over de lucratieve drugsmarkt betwisten, krijgen incidenten waarbij toeristen betrokken raken in het buitenland veel publiciteit. De overheid vreest voor de economie van Quintana Roo, die voor 87 procent uit toerisme en aanverwante diensten bestaat, en die toch al een knauw had gekregen van twee jaar covid-19.

De Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador heeft bovendien grote plannen met de regio; hij wil de ‘Maya-Rivièra’ verder ontwikkelen tot internationale toeristenbestemming, onder andere met een internationaal vliegveld. Vandaar dat hem er alles aan gelegen is om het geweld de kop in te drukken.

Het leger deelt ook kunstmest uit aan boeren

Dat een legereenheid nu moet zorgen voor toeristische veiligheid, zorgt er wel voor dat de militarisering van Mexico weer een stukje verder gaat, terwijl López Obrador voor zijn verkiezing eigenlijk beloofd had om de militairen terug naar hun kazernes te sturen. Maar in de praktijk doet hij juist het tegenovergestelde. De afgelopen jaren heeft hij militairen voor van alles en nog wat ingezet – om scholen te bouwen, om coronavaccins te distribueren, zelfs om kunstmest aan boeren uit te delen.

Het is voor de president ook aantrekkelijk om het op die manier te doen. Het leger geniet in Mexico meer vertrouwen dan de politie, en hij kan het als opperbevelhebber centraal aansturen. Vrij snel na zijn aantreden ontbond López Obrador de Federale Politie, die een slechte reputatie genoot vanwege beschuldigingen van belangenverstrengeling. In plaats daarvan richtte hij de ‘Nationale Garde’ op, die samengesteld is uit leden van de politie en het leger, maar in de praktijk toch vooral een militair karakter draagt. De eerste 1500 militairen van het Bataljon voor Toeristische Veiligheid komen ook uit de Nationale Garde.

Critici van de president wijzen erop dat de militarisering in Mexico vooralsnog niet tot dalende criminaliteitscijfers heeft geleid, en dat een overwinning in de oorlog tegen drugsgeweld evenmin dichterbij lijkt gekomen. Als om dat te illustreren vond er op 8 december, een week nadat de nieuwe toeristische ordetroepen voor het eerst waren ingezet, een nieuwe schietpartij plaats op een strand in Cancún.

Veel vraag naar drugs in Cancún

Hoteliers aan de Maya-Rivièra benadrukken dat dit incidenten zijn, maar zijn toch blij met de inzet van de militairen. “De autoriteiten hebben de zaak heel serieus genomen”, zegt Toni Chaves, voorzitter van de belangenvereniging van hoteliers tegen de Spaanse krant El Mundo.

Evengoed laat ook hij doorschemeren dat toeristen en drugsgeweld niet met alleen militaire middelen van elkaar kunnen worden gescheiden, omdat ze ook met elkaar verknoopt zijn. De bendes vechten zo hard om de dominantie in Cancún en omstreken, omdat de vraag naar drugs daar groot is, juist door de vele toeristen. “Deze bendes verkopen allerlei middelen omdat er mensen zijn die ze willen gebruiken, en het is nodig om bewustwording te stimuleren over de risico’s daarvan.”

Lees ook:

Mexicaanse vrouwen zijn woest op hun president: ‘Er is niets feministisch aan López Obrador’

De nieuwe president van Mexico klopte zichzelf op de borst als ‘de meest feministische ooit’. Maar aan geweld tegen vrouwen doet hij niets.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden