Veilige zone

Koerden zitten in de val in de ‘veilige zone’

Rookwolken boven de Syrische plaats Ras al-Ein na een Turks bombardement. Beeld EPA

Turkije wil met zijn offensief in Noord-Syrië een veilige zone creëren. Zo’n zone geeft president Erdogan een middel in handen om zich te ontdoen van zijn huidige zuiderburen.

De Turkse president Erdogan toverde vorige maand bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een kaart van Syrië tevoorschijn. Voor de aanwezige wereldleiders had hij alvast de ‘veilige zone’ die hem voor ogen staat ingetekend. In de strook – die een lengte heeft van bijna vijfhonderd kilometer en ruim dertig kilometer landinwaarts gaat – kunnen zich wel zo’n twee miljoen Syrische vluchtelingen vestigen, hield de Turkse leider zijn collega’s voor.

Zijn land vangt 3,6 miljoen Syriërs op die hun land in de afgelopen acht jaar vanwege de oorlog hebben moeten ontvluchten.

De regering in Ankara belooft de vluchtelingen die naar de veilige zone ‘terugkeren’ landbouwgrond en nieuwe huizen. Die moeten verrijzen in nieuw te bouwen dorpen, zo meldde de regeringsgezinde krant Daily Sabah vorige maand. Ook zullen in de zone moskeeën, scholen en sporthallen worden gebouwd.

Etnische zuivering

‘Terugkeren’ is in dit verband een raar woord, vindt Koerdistan-kenner Joost Jongerden van de Wageningen Universiteit. “De Syriërs die vanuit Turkije naar de zone zullen worden verplaatst komen helemaal niet uit deze regio, maar zullen voornamelijk Arabisch sprekende Syriërs zijn uit steden als Idlib, Homs en Aleppo.”

Die Syriërs heeft Erdogan liever als zuiderburen dan de Koerden die er nu wonen. De Turkse president beschouwt de door Koerden gedomineerde strijdgroep SDF, die de regio controleert, als terroristisch vanwege de banden met de Turks-Koerdische afscheidingsbeweging PKK. Ankara is vastbesloten de regio te zuiveren van terroristen, stelde de Turkse minister van buitenlandse zaken Mevlut Cavusoglu eerder deze week.

Jongerden spreekt van een ‘etnische zuivering’. Nu Turkse tanks binnenrollen en gevechtsvliegtuigen bombardementen uitvoeren, wordt de huidige bevolking opgejaagd. Hoeveel mensen er op dit moment in de Noord-Syrische regio wonen is volgens de socioloog vanwege het conflict moeilijk te zeggen. Schattingen lopen uiteen van tussen de drie en vijf miljoen mensen. En dat zijn volgens Jongerden zeker niet alleen Koerden. “Ze vormen wel de meerderheid maar er wonen ook Arabieren, christenen en Turkmenen.”

Geplunderd

Volgens de Verenigde Naties zijn al zeker tienduizenden mensen op de vlucht geslagen. Waar deze mensen naartoe kunnen is onduidelijk. “Ze zitten in de val”, zegt Jongerden. “Ze kunnen niet naar het noorden want daar ligt nu het front. In het zuiden, dat in handen is van de regering-Assad, zijn ze ook niet veilig. Ook bestaat daar nog altijd de dreiging van Islamitische Staat.” Bovendien is het onduidelijk of de grens met Irak nog open is.

Volgens Joost Jongerden hebben de gebeurtenissen in Afrin aangetoond wat de rest van Noord-Syrië te wachten staat indien de internationale gemeenschap niet ingrijpt. Begin vorig jaar viel Turkije die Koerdische regio in Syrië binnen. Tijdens een militaire campagne die ruim twee maanden duurde sloegen volgens de UNHCR meer dan 130.000 mensen op de vlucht.

Hun huizen werden geplunderd en verwoest, meldde Human Rights Watch destijds. Ook zouden volgens de mensenrechtenorganisatie Syriërs uit andere delen van het land in de verlaten huizen hun intrek hebben genomen.

Lees ook:
Turkse aanval in Syrië moet Koerden breken. 

De Turkse president Erdogan is eerder dan gedacht begonnen met het binnenvallen van Syrië. De Amerikanen waren niet van tevoren ingelicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden