Impeachment

Klokkenluider: het Witte Huis probeerde Trumps telefoongesprek te begraven

Joseph Maguire, plaatsvervangend hoofd van de Amerikaanse inlichtingendiensten, arriveert voor een hoorzitting in het Huis van Afgevaardigden over de klacht van de klokkenluider. Beeld AFP

Nieuwe brandstof voor het impeachment-onderzoek tegen president Trump: volgens de anonieme klokkenluider probeerden medewerkers van het Witte Huis de sporen van Trumps telefoongesprek met zijn Oekraïense collega Zelenski uit te wissen. 

De klacht van een anonieme klokkenluider binnen de Amerikaanse inlichtingendiensten die het ‘Oekraïne-schandaal’ aanzwengelde, is vandaag eindelijk openbaar gemaakt. De klacht werd afgelopen augustus ingediend bij de inspecteur-generaal van de inlichtingendiensten, omdat naar de inschatting van de klokkenluider ‘de president van de Verenigde Staten de macht van zijn ambt gebruikt om een ander land om inmenging te vragen bij de verkiezingen van 2020’.

Zoals de afgelopen dagen al was uitgelekt, betrof die klacht vooral het telefoongesprek dat de Amerikaanse president Trump op 25 juli voerde met de Oekraïense president Zelenski. Een ruwe transcriptie van dat telefoongesprek werd op woensdag al door het Witte Huis vrijgegeven.

Het verslag van de klokkenluider verschilt niet wezenlijk van wat er al uit dat transcript was gebleken: Trump vroeg zijn Oekraïense collega onderzoek te doen naar zijn politieke rivaal Joe Biden.

Trump vroeg Zelenski ook om een onderzoek naar het Amerikaanse computerbedrijf Crowdstrike, dat servers in Oekraïne heeft staan, en dat in bepaalde rechtse Amerikaanse media verdacht wordt van samenspannen met de Democratische partij. Bovendien maakte de klokkenluider zich zorgen over het feit dat de persoonlijk advocaat van Trump, Rudy Giuliani, die geen officiële functie bekleedt, namens de president zaken mocht doen met Oekraïne. Volgens de klokkenluider snapten de Oekraïners op een gegeven ­moment niet meer wie er nu namens de VS sprak: Giuliani bracht vaak heel andere boodschappen dan de officiële Amerikaanse diplomaten.

Maar de klacht maakt bovenal ook duidelijk hoe er binnen de Amerikaanse overheid werd omgegaan met de klacht. De klokkenluider was naar eigen zeggen zelf niet aanwezig bij het telefoongesprek, maar het was kennelijk het gesprek van de dag – dat de details die de klokkenluider geeft bevestigd worden door het transcript, is daar wel een bewijs van.

Veel ambtenaren waren zich, volgens de klokkenluider, zeer bewust van het feit dat Trump de grenzen van zijn bevoegdheden had overschreden, door een persoonlijke politieke gunst te vragen aan de president van ­Oekraïne. “In de dagen na het telefoongesprek, begreep ik van verschillende overheidsfunctionarissen dat senior medewerkers van het Witte Huis een interventie hadden gepleegd om alle sporen van het telefoongesprek te vergrendelen.”

Dat kan nieuwe brandstof zijn voor het impeachment-onderzoek, dat de Democraten dinsdag zijn begonnen tegen president Trump. Want terwijl veel Republikeinen de uitgelekte ­details afdoen als weinig schokkend, waren naaste medewerkers van de president kennelijk een andere ­mening toegedaan. Zo werd het transcript uit het computersysteem gehaald waar zulke afschriften normaal in worden opgeslagen. “In plaats daarvan werd het opgeslagen in een apart elektronisch systeem dat normaliter gebruikt wordt om staatsgeheime ­informatie van zeer gevoelige aard op te slaan en te verwerken.”

‘Klokkenluider is CIA-agent’

De klokkenluider die aan de basis staat van een politieke rel in de Verenigde Staten is een medewerker van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. Dat zeggen althans drie anonieme bronnen tegen de New York Times.

Over de CIA-agent is verder niet veel bekend, behalve dat hij een tijd heeft gewerkt in het Witte Huis. De klacht die hij indiende die de zaak aan het rollen bracht, is donderdag openbaar gemaakt. Daaruit blijkt dat hij onder andere veel kennis had van het Amerikaanse Europabeleid en goed op de hoogte was van de Oekraïense politiek.

De advocaten van de klokkenluider willen tegen de krant niet bevestigen of hij bij de CIA werkt. Ze hebben de New York Times zelfs gewaarschuwd geen informatie over hem naar buiten te brengen, omdat hij daardoor gevaar kan lopen.

Dat advies heeft de New York Times bewust in de wind geslagen. “De rol van de klokkenluider, inclusief zijn geloofwaardigheid en zijn plaats binnen de regering, is essentieel voor het begrijpen van een van de belangrijkste kwesties waarmee het land wordt geconfronteerd: of de president van de Verenigde Staten macht heeft misbruikt en of het Witte Huis dat heeft verdoezeld”, laat hoofdredacteur Dean Baquet in het artikel weten.

De anonieme klokkenluider trok aan de bel over een telefoontje dat president Donald Trump voerde met zijn Oekraïense ambtgenoot Volodimir Zelenski. De functionaris luisterde zelf niet mee met het gesprek, maar zegt dat medewerkers van het Witte Huis hem informeerden over de inhoud. De kern van de klacht is dat Trump het gesprek zou hebben misbruikt voor politieke doeleinden.

Trump heeft een aantal keer geprobeerd het verhaal van de klokkenluider in diskrediet te brengen, door onder andere te melden dat hij het “van horen zeggen” heeft.

Lees ook: 

Trumps pitbull Giuliani lijkt soms een beetje bevangen door hondsdolheid

Rudy Giuliani heeft geen enkele officiële functie bij de Amerikaanse overheid, maar speelt als ‘schaduwdiplomaat’ een schimmige rol in het Oekraïne-schandaal.

Een president afzetten is de Amerikanen nog nooit gelukt. 

Voor de vierde keer in de Amerikaanse geschiedenis begint het Huis van Afgevaardigden een impeachment-procedure tegen een president. Voorspellen de eerdere gevallen iets over de uitkomst daarvan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden