AnalyseDuitse verkiezingen

Kingmakers FDP en de Groenen ruiken hun kans om de grote partijen uit elkaar te spelen in Duits coalitiespel

Christian Lindner van de FDP. Beeld Getty Images
Christian Lindner van de FDP.Beeld Getty Images

De dag na de Duitse verkiezingen is in Berlijn het grote speculeren over een nieuwe regering begonnen. De Groenen en de FDP proberen daarbij de grote volkspartijen tegen elkaar uit te spelen.

Nog voordat er een officiële uitslag lag, gonsde het in Berlijn al van speculaties over mogelijke coalities. Wordt het een stoplicht-coalitie of toch Jamaica?

Terwijl de SPD en CSU/CSU nog aan het ruziën waren over wie de leiding mag nemen in de coalitiegesprekken, trokken de Groenen en de liberale FDP het initiatief alvast naar zich toe. “Het is nu tijd voor een nieuw begin”, zei FDP-leider Christian Lindner op de verkiezingsavond.

Als de nummer drie en vier het slim spelen, kunnen ze weleens als de werkelijke winnaars van deze verkiezingen uit de bus komen. Misschien moesten FDP en de Groenen eerst maar eens met elkaar praten over een mogelijke coalitie, opperde Lindner op de verkiezingsavond. Om pas daarna te bekijken of CDU/CSU of de SPD beter bij hun wensenlijstje past.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Wat de procedure ook wordt, het wordt voor de grote volkspartijen lastig om deze twee ‘kingmakers’ te negeren. Want de SPD is dan wel de grootste partij in de Bondsdag geworden, maar met deze uitslag vallen de opties voor partijleider Olaf Scholz wat tegen.

Een linkse coalitie samen met de Groenen en die Linke valt af omdat de partijen samen geen meerderheid in de Bondsdag behaalden. Opnieuw met CDU/CSU in zee gaan, maar dan dit keer met SPD in de leidende rol en hijzelf als bondskanselier? Het is geen populair idee bij de achterban. Erg voor de hand ligt dat dus niet, al sloot Scholz dat scenario op de verkiezingsavond niet zo duidelijk uit als hij tijdens de campagne deed.

Annalena Baerbock van de Groenen. Beeld AFP
Annalena Baerbock van de Groenen.Beeld AFP

De bomenknuffelaars samen met de Porsche-rijdende partij

En dus kruipen de Groenen en de liberalen wat dichter tegen elkaar aan in de hoop hun positie te versterken. Dat zal nog niet meevallen. De partijen zijn geen natuurlijke vrienden van elkaar. In het verleden maakten ze elkaar graag belachelijk; de Groenen zette de FDP weg als ‘Porsche-rijdende partij’, andersom kregen de Groenen het etiket van ‘bomenknuffelaars’ opgeplakt.

Een eerdere poging om samen in een coalitie te stappen mislukte jammerlijk. Toen bondskanselier Angela Merkel vier jaar geleden de mogelijkheden voor een Jamaica-coalitie onderzocht, liet de FDP de onderhandelingen klappen. Het voelde beter ‘niet te regeren dan slecht te regeren’, zei Lindner destijds. Deze houding zorgde voor veel discussie en opschudding in de partij en Lindner voelt nu extra druk om dit keer wel regeringsverantwoordelijkheid te nemen.

Botsende thema’s zijn er zeker

Maar dan ontkomt hij er niet aan compromissen te sluiten; alleen al in het verbond dat hij nu met Annalena Baerbock van de Groenen probeert aan te gaan. Zo benadrukt Baerbock voortdurend dat de volgende regering een ‘klimaatregering’ moet worden, met een apart ministerie voor klimaatbescherming. Binnen twee decennia moet Duitsland klimaatneutraal zijn als het aan de Groenen ligt. Verder pleit de partij voor een snelheidslimiet op de Duitse wegen. Zo ver wil de FDP niet gaan. De partij heeft als ambitie om Duitsland in 2050 – later dan de Groenen dus – klimaatneutraal te maken en, belangrijker nog, het pad ernaar toe aan de inventiviteit van bedrijven over te laten en minder door de overheid op te laten leggen. Een maximumsnelheid zien de liberalen niet zitten.

Ook op andere vlakken zullen de twee partijen elkaar tegenkomen. De FDP heeft haar kiezers beloofd de belastingen niet te verhogen, terwijl de Groenen dat nou juist wel in hun partijprogramma hebben opgenomen. Het zullen nog harde noten zijn om te kraken. Maar vooralsnog overheerst bij de twee kingmakers de drang naar verandering en gezamenlijke ambitie om de SPD en de CDU/CSU naar hun pijpen te laten dansen.

Lees ook:

Welke trends zijn er te ontdekken in de Duitse verkiezingsuitslag?

Waar in andere Europese landen de kiezers zich in groten getale naar de politieke flanken hebben bewogen, speelden de Duitse verkiezingen van 2021 zich (opnieuw) nadrukkelijk in het midden af. Welke trends zijn er nog meer te zien?

Hoe deze Duitse verkiezingscampagne de spannendste in jaren werd

Campagnestrateeg Julius van de Laar heeft het deze dagen misschien wel net zo druk als de belangrijkste kandidaten in de Duitse verkiezingsstrijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden