Presidentsverkiezingen

Kiezen de Colombianen voor groene ex-guerrillero Petro of grofgebekte miljonair Hernandez?

Colombiaanse presidentskandidaten Gustavo Petro, links, en Rodolfo Hernandez, rechts.  Beeld AP
Colombiaanse presidentskandidaten Gustavo Petro, links, en Rodolfo Hernandez, rechts.Beeld AP

Colombia snakt naar verandering. De vraag is alleen: wie mag die in gang zetten, een linkse ex-guerrillero of een populistische multimiljonair?

Edwin Koopman

Bijna 40 miljoen Colombianen rekenden in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen al af met de traditionele kliek van de huidige president Iván Duque, en gaan zondag een definitieve keuze maken in de spannendste race in decennia.

Er staat veel op het spel. De Colombiaanse economie, zwaar getroffen door de coronapandemie, lijdt nu door de oorlog in Oekraïne aan gierende inflatie. De armoede neemt snel toe, net als het geweld. Van iedere acht vermoorde activisten in Latijns-Amerika zijn er zeven Colombiaan. Het vredesakkoord met guerrillabeweging Farc, dat zes jaar geleden hoop gaf op een ander Colombia, is gesmoord in crisis, geweld en corruptie.

De tienduizenden die daartegen vorig jaar de straat opgingen hebben nu twee opties: Gustavo Petro of Rodolfo Hernández. Op het oog kan het contrast niet groter zijn. Toch hebben de kandidaten één ding met elkaar gemeen: beiden staan voor afrekenen met een politieke traditie en het opbouwen van een ander Colombia. De voorsprong van Petro in de peilingen is kleiner dan de foutmarge, waarmee de toekomst van Colombia kan afhangen van het weer, een klein schandaaltje of één verkeerde opmerking.

Gustavo Petro: Groene ex-guerrillero

Driemaal is scheepsrecht moet econoom Gustavo Petro (62) denken, want het is niet zijn eerste race. Maar nooit eerder was hij dichter bij het presidentschap. Zijn verleden als guerrillero en de bijbehorende celstraf heeft Petro inmiddels ver achter zich. Maar zijn ideeën zijn nog net zo links als vroeger. Al draait hij als congreslid, senator en burgemeester van Bogotá inmiddels zolang mee dat hij zelf onderdeel is geworden van de politieke elite waartegen hij zich afzet.

Petro koketteert met hervorming van de ‘kapitalistische economie’ en het ‘feodale Colombia’. Zijn plannen, van belasting voor de rijken en een basisinkomen tot betere toegang tot het onderwijs en nationalisering van de gezondheidszorg, klinken progressief maar ook voorspelbaar en soms onhaalbaar. Zijn groene agenda – “We zijn gespecialiseerd in kolen, olie en cocaïne, drie vormen van vergif die niet duurzaam zijn” – kan rekenen op enthousiasme én weerstand in een land waar kolen- en oliemaatschappijen weliswaar zorgen voor enorme exportinkomsten, maar ook meer politieke macht hebben dan de kiezer.

Hoewel op zijn meetings nog wel eens een guerrillavlag wappert, is zijn verleden in Colombia niet direct een pre. Zijn tegenstanders schilderen hem af als een potentiële Hugo Chávez, de Venezolaanse revolutionair die met onteigeningen en geldverkwisting de arme massa achter zich kreeg maar zijn land economisch naar de afgrond leidde.

In zijn jacht op gematigde kiezers profileert Petro zich als de redelijke sociaaldemocraat en hij liet zijn belofte niet te gaan onteigenen bij de notaris vastleggen. Zijn troef is de zwarte milieuactivist en winnares van de prestigieuze Goldman Environmental Prize Francia Márquez, als kandidaat vicepresident – al klinkt ook in progressieve kringen kritiek op Petro. Mensen die hem van dichtbij kennen noemen Petro arrogant en onmogelijk om mee samen te werken. “Er staat een goed team klaar met politiek gematigde kandidaten”, aldus een analist, “maar hoe team drie en vier eruit gaan zien, daar maak ik mij zorgen over.”

Rodolfo Hernández: Grof gebekte TikTok-koning

Twee maanden geleden kende vrijwel niemand Rodolfo Hernández nog. Als vanuit het niets kwam de 77-jarige ingenieur door de eerste verkiezingsronde met één boodschap: weg met de corrupte politici. Geholpen door de tientallen miljoenen die hij vergaarde met zijn bouwonderneming presenteert hij zich als de man die Colombia kan redden, precies zoals hij zichzelf heeft gered: de hardwerkende, ongelikte ondernemer die op eigen kracht zijn eenvoudige afkomst ontsteeg, het perfecte succesverhaal.

Zijn enige politieke escapade – als burgemeester van de provinciestad Bucaramanga – verliep even kort als turbulent. Hij noemde zijn raadsleden “ratten” en werd tijdelijk geschorst nadat hij een van hen een klap verkocht. Een jaar later nam hij zelf ontslag, boos over een boete wegens machtsmisbruik, maar mét massale steun van de bevolking. Een aanklacht wegens corruptie loopt nog. Uit die periode stamt ook een interview waarin hij zichzelf bewonderaar noemde “van een groot Duits denker, Adolf Hitler”. Later zei hij Albert Einstein te hebben bedoeld.

Niet minder ophef kwam er over een recentere opmerking waarin hij de Maagd Maria in één adem noemt met prostituées. Hoewel hem dat punten kostte, zijn het wel zijn onorthodoxe acties en grove uitspraken die hem populair maken. Een verkiezingsprogramma heeft Hernández nooit gepresenteerd, openbare optredens zijn schaars en een debat met de verbaal begaafde Petro heeft hij tot het einde toe getraineerd. Liever hangt hij op TikTok – 600.000 volgers – het frivole oudje uit, belooft honderdduizenden sociale woningen en meldt “dat we niet de rijken moeten straffen maar de armoede bestrijden”. Wie corruptie aangeeft, krijgt een deel van het geld dat de staat ermee uitspaart.

In het kader van zijn haatcampagne tegen Petro ensceneerde Hernández vorige week een ‘vlucht’ naar het buitenland omdat hij door Petro’s aanhang ‘zou worden neergestoken’; een stijl die hem de titel ‘Colombiaanse Trump’ opleverde. De ideale kandidaat voor de Colombianen die wel verandering willen maar van een linkse president nu al nachtmerries krijgen.

Lees ook:
Links stevent af op een historische doorbraak in Colombia
Colombia koerst af op een politieke aardverschuiving. Het land heeft zijn traditionele angst voor links verloren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden