ReportageKenia

Kenia wil af van vieze importauto's

Taxichauffeur Eric Nyaga. Beeld Ilona Eveleens

De regering in Kenia is bezig om de leeftijd van geïmporteerde auto’s drastisch te verlagen. Niet vanwege het milieu, maar om economische motieven.

Het verkeer beweegt af en toe een paar meter vooruit in de file op Ngong road, die een buitenwijk verbindt met het centrum van Nairobi. Het is druk tijdens de namiddagspits, en dat is niet anders sinds er vorige week een avondklok werd ingevoerd vanwege het coronavirus. Het is warm, er is geen wind en de uitlaatgassen komen samen in een grauwe waas. Taxichauffeur Eric Nyaga (30) ondergaat het gelaten. “Dat hoort nu eenmaal bij mijn beroep. Ik heb geen andere manier om in mijn levensonderhoud te voorzien.”

De verstopte wegen in Keniaanse steden zijn vooral het gevolg van de invoer van zo’n 8000 tweedehandsauto’s per maand uit vooral Japan en Europa. Die voldoen meestal niet meer aan de milieuvoorschriften in de landen van herkomst. In Kenia is dat geen probleem want het land kent geen apk of milieuvoorschriften voor verkeersmiddelen. 

Slecht milieu: jaarlijks 18.000 doden

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldt dat de luchtverontreiniging in het land ver boven de toelaatbare norm ligt. Daardoor wordt 99 procent van de Kenianen volgens de organisatie blootgesteld aan luchtverontreiniging, veroorzaakt door vooral verkeer en koken op houtskool. Dat heeft, aldus de WHO, jaarlijks 18.000 doden tot gevolg onder wie vooral kinderen. 

Nyaga schrikt als hij de cijfers over luchtverontreiniging hoort. “Daaraan dacht ik helemaal niet toen ik vijf jaar geleden deze auto tweedehands kocht. Die was toen zes jaar oud. Ik keek alleen naar het benzineverbruik en of er genoeg ruimte was voor passagiers en bagage." 

De snelle toename in auto's ligt vooral in de groei van de middenklasse. Kenianen met een redelijk inkomen kunnen zich, vaak met behulp van leningen met exorbitante rente, een kleine personenauto permitteren. Het is een statussymbool waar ze veel voor over hebben. 

Eén keer per maand tanken

Zo is het opmerkelijk dat aan het begin van de maand, kort na ontvangst van salarissen, de files ellenlang zijn. Daarentegen is het aan het einde van de maand een stuk rustiger op de wegen. Veel autobezitters kunnen zich vaak slechts één volle tank per maand permitteren en dan nog met de goedkoopste en meest vervuilende benzine of diesel. 

Uitgaansverbod

Een week geleden werd in Kenia een uitgaansverbod afgekondigd tussen 7 uur ’s avonds en 5 uur ’s morgens, als maatregel tegen verspreiding van het coronavirus. Sinds de eerste besmettingen werden geconstateerd zijn er overdag veel minder files, maar de avondspits zorgt nog altijd voor lange rijen op de wegen. Er is wel minder openbaar vervoer, omdat veel mensen uit angst voor besmetting liever gaan lopen.

Bovendien moeten al die tweedehandsauto's vele jaren mee. Auto's met een leeftijd van 15 tot 25 jaar zijn geen uitzondering op de Keniaanse wegen. Ze verschaffen automonteurs continu werk en worden met het vorderen van de leeftijd steeds vervuilender. Autobezitters maken zich echter weinig zorgen over wat hun vierwielers voor het milieu betekenen. 

De overheid is bezig om de toegestane leeftijd van geïmporteerde auto’s drastisch te verlagen. Dat besluit is in eerste instantie gebaseerd op economische motieven en daarna pas om de zorgen voor het milieu. Tot vorig jaar mochten auto’s tot acht jaar worden ingevoerd en sinds januari is dat zeven jaar. Er zijn echter plannen om het later dit jaar verder terug te brengen naar vijf jaar en in 2021 tot drie jaar. 

Kenia wil zelf assembleren 

Daarmee wil de regering de assemblage van internationale automerken in Kenia een kans geven. Er worden al enkele merken zoals Volkswagen, Toyota en Isuzu in elkaar gezet maar vorig jaar kwamen er slechts 14.000 uit de fabriekshallen, die overigens wel voldoen aan Europese en Japanse milieuvoorschriften.

“De prijzen van die auto's liggen ver buiten mijn bereik”, vertelt taxichauffeur Nyaga. Hij geeft het voorbeeld van een Volkswagen Polo, geassembleerd in Kenia, die zo’n 16.000 euro kost. “Leuke auto en goed merk maar onbruikbaar als taxi. De grotere auto's zijn drie keer zo duur. Voor mij geen alternatief dus.” Hij betaalde voor zijn tweedehands Toyota Fielder zo’n 12.000 euro. Kleinere geïmporteerde types auto gaan voor zo’n 8000 tot 10.000 euro. 

In de jaren zestig en zeventig werden in Kenia al auto’s geassembleerd, maar de middenklasse was klein en de vraag beperkt. De assemblagebedrijven konden, ondanks importbeperkingen voor tweedehandsauto’s het hoofd niet boven water houden. In de jaren negentig werd de economie geliberaliseerd en tweedehandsauto’s arriveerden met scheepsladingen tegelijk in de havenstad Mombasa. 

Drijvende kracht achter economische groei

Kenia lokt assemblageondernemingen met onder meer belastingvoordelen. Dat lijkt te werken, want momenteel worden vijftig modellen van twaalf merken in Kenia in elkaar gezet. De overheid hoopt op groei van deze sector zodat er meer banen worden gecreëerd. Het land kampt met een forse werkloosheid.

“Het is eerder bewezen dat de auto-industrie een bouwsteen is van industrialisering en een drijvende kracht achter economische groei. Kijk maar naar landen als Duitsland, de VS, Japan en Zuid-Korea”, redeneert Adil Popat, directeur van de Simba-corporatie die auto’s assembleert. 

De importeurs van tweedehandsauto’s zien echter hun lucratieve handel bedreigd en verzetten zich tegen de overheidsmaatregelen. “Dat gaat banen kosten onder importeurs en handelaren”, reageert John Kipchumba, voorzitter van Kaba, de organisatie van auto-importeurs. “En niet vergeten mag worden dat veel Kenianen zich niet langer een auto kunnen permitteren want de nieuwe, hier in elkaar gezet, zijn te duur voor ze.”

Lees ook:

Kolencentrale op Afrikaans bountyeiland

Bij het Keniaanse Lamu, waar Chinezen een kolencentrale bouwen, zijn de gevoelens gemengd. Wegen banen en energie op tegen schade voor milieu en toerisme?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden