ReportageStaatsbezoek Indonesië

Kampoeng Cyber verovert de wereld vanuit ‘rattensteegjes’ via internet

Koning Willem-Alexander op bezoek in een wijk van Yogyakarta die dankzij internet tot bloei is gekomen.Beeld ANP

In Kampoeng Cyber, een piepklein buurtje naast het Waterpaleis van de sultan van Yogyakarta, legden de bewoners zelf internet aan. Ondernemers en kunstenaars verkopen hun producten online over de hele wereld.

Nog even en van koningin Máxima zal alleen haar breedgerande hoed boven de stapels dozen uitsteken. In deze voorraadkamer liggen T-shirts van het bedrijfje van Dewi Margening (33) en haar man Hery Hermawan (40). Zij is een vrolijk pratende vrouw, die vandaag een shirt draagt dat haar man ontwierp. Twee comics-achtige mythologische krijgers in felle kleuren spatten je tegemoet. Hery staat verderop wat verlegen te grimassen. In de rekken hangen meer zelfontworpen T-shirts, aan de muren hangen schetsen en felgekleurde schilderen.

Margening en Hermawan zijn bewoners van Kampoeng Cyber. Deze kleine buurtschap zit tegen de aarden wallen van het paleis van de sultan van Yogyakarta geplakt. Een doolhof van jalan tikus (rattenpaadjes) leidt langs winkeltjes met batikhemden, schilderijtjes, vishengels, eettentjes en een koffiehuisje. De lucht is zwaar van een naderende tropische stortbui, muggen zoemen rond. In alle deuropeningen en steegjes staan bewoners in hun mooiste kleren. Vaak met de smartphone in de hand, te wachten op de koning en koningin van Nederland.

Buurtblog

Slechts aan een enkele internetrouter, tussen houten lamellen geklemd, is de bijzondere geschiedenis van de wijk te zien. Nog in 2008 was de ‘stichter’ van Kampoeng Cyber de enige bewoner met toegang tot internet. Koko Mariko begon een buurtblog over de hechte gemeenschap, maar zijn buren moesten die bij hem thuis komen bekijken op de pc. Het kostte een paar jaar, maar toen waren met steun van de wijk 25 gezinnen aangesloten op internet. Computerlessen vonden plaats in de avonduren op straat, als de mannen daar toch bij elkaar zaten. Nu hebben alle huizen een snelle verbinding – terwijl volgens VN-cijfers twee op de vijf Indonesiërs toegang heeft tot internet.

Het bleek de redding van de buurt, en de familiegeschiedenis van Heri en Dewi weerspiegelt dat. Hun (schoon)moeder en grootmoeder maakten nog batikhemden. In Kampoeng Taman, zoals het wijkje toen heette, kwam in de jaren zestig de klad in deze thuisateliers. Goedkope fabrieksstoffen verdrongen de huisarbeid met was en verf. Eerst herpakten de batikwerkers zich en gingen ze experimenteren met batikkunst. Met succes: toeristen ontdekten het wijkje. Toen kwamen de Azië-crisis van 1997 en de bomaanslagen op Bali in 2002 en bleven de toeristen weg. De wijk verslopte, bewoners vertrokken.

“We waren arm en woonden in die ene kamer waar nu de voorraad staat. Het kantoortje was onze slaapkamer”, vertelt Margening. Toegang tot internet veranderde alles. Ze begonnen online hun shirts te verkopen, via sociale media en een soort Marktplaats van Indonesië. “Ik leer van influencers op YouTube hoe dat moet, zij delen vaak hun tips voor marketing. Ik verkoop de shirts hier, maar ook in Duitsland, Frankrijk, Singapore en laatst in, hoe heet dat land ook weer, Tsjechoslowakije”. Zo verging het ook de buurvrouw, die haar pakken dure civetkoffie aan de overkant heeft uitgestald.

Mark Zuckerberg

Het succes van Kampoeng Cyber bleef niet onopgemerkt. Mark Zuckerberg kwam onverwachts op bezoek, het bestuur van Yogyakarta kreeg prijzen. Andere wijken probeerden de succesformule te kopiëren met gratis wifi in de wijk of een internetcafé’s. Niet altijd met succes: de kracht van Kampoeng Cyber blijken de bewoners.

En die zien dan eindelijk Máxima en Willem-Alexander voorbijkomen, de T-shirtwinkel induiken en net voor de stortbui weer in de auto stappen.

Koningin Juliana en sultan ‘Henkie’

Prinses Juliana noemde hem ‘Henkie’, omdat ze zijn naam naar verluidt te moeilijk vond. De sultan van Yogyakarta, Hamengku Buwono de Negende, ging in Nederland naar school. Hij studeerde tot 1939 in Leiden, waar hij Juliana ontmoette. 

Woensdag ontving de zoon van deze sultan Juliana’s kleinzoon Willem-Alexander als onderdeel van het staatsbezoek aan Indonesië. In de kraton, zijn paleis, trakteerde hij het koningspaar op gamelanmuziek en een traditionele dans. Het sultanaat van Yogyakarta neemt in Indonesië een bijzondere plek in. Al tijdens de koloniale tijd was de sultan een autonoom vorst en geestelijk leider. 

Ondanks zijn banden met Nederland koos ‘Henkie’ in 1945 voor de republiek. De huidige sultan heeft vier dochters en volgens de oude regels dus geen troonopvolger. Toch verbaasde hij in 2018 iedereen met het aanpassen van zijn titel, zodat ook een vrouw die kan dragen. Zijn oudste dochter prinses Mangkubumi had woensdag een prominente plek bij de ontvangst.

Lees ook:

Vriend en voormalig vijand krijgt een krans in Indonesië, ook generaal Spoor.

De koning omlijstte zijn historische excuses met kransleggingen op twee erevelden, het Indonesische Kalibata en het Nederlandse Menteng Pul.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden