Nieuws Voorverkiezingen VS

Kamala Harris brengt Joe Biden in het nauw

Voormalige vicepresident Joe Biden (links) in discussie met senator Kamala Harris (rechts) terwijl Bernie Sanders (midden) luistert, tijdens het tweede debat bij de voorverkiezingen voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Beeld Reuters

Joe Biden begon als de reus in het tweede Democratische verkiezingsdebat, als ware geflankeerd door negen dwergen. Maar toen de twee uur voorbij waren, leek Kamala Harris opeens een stuk gegroeid.

Het tv-debat in Miami was de tweede krachtmeting tussen Democraten, op jacht naar de nominatie van hun partij. Woensdag kwamen tien anderen aan het woord, van wie alleen senator Elizabeth Warren volgens de peilingen een behoorlijke aanhang heeft. In de groep van donderdag bevonden zich de andere grote kanshebbers: voormalig vice-president Joe Biden, die in landelijke peilingen de voorkeur heeft van 32 procent van de Democraten; senator Bernie Sanders uit Vermont (17 procent). Daarnaast ook senator Kamala Harris uit Californië en Pete Buttigieg, burgemeester van South Bend, Indiana, die beide schommelen rond de 7 procent.

Voor minder bekende kandidaten was de avond een kans, misschien wel de laatste, om indruk te maken op de kijkers, om een deuk te slaan in het imago van leden van de kopgroep, in het bijzonder in dat vanJoe Biden.

Die leek de eerste aanvallen superieur af te slaan. Eric Swalwell, lid van het Huis van Afgevaardigden uit Californië, haalde een uitspraak aan van Biden uit 1988, waarin die een eerdere generatie politici opriep plaats te maken. “Als we het probleem van automatisering willen oplossen, geef het stokje over. Als we het probleem van klimaatverandering willen oplossen, geef het stokje over.” Biden kreeg de kans om te reageren, lachte en zei: “Ik hou het stokje nog even vast.”

Maar het lachen verging hem toen Kamala Harris hem aanviel op uitspraken die hij onlangs deed over twee senatoren met wie hij lang geleden als nieuweling in dat huis te maken had gehad. Politiek gaapte er een enorme kloof, het waren Democraten van de oude stempel uit het Zuiden, voorstanders van rassenscheiding. Maar ze waren evengoed vriendelijk voor de grasgroene collega.

Senator Kamala Harris. Beeld AFP

“Ik vat het persoonlijk op, en het was heel pijnlijk, u te horen praten over de reputaties van twee senatoren die hun reputaties en carrières grondvestten op de scheiding van de rassen in ons land”, zei Harris.

Nog erger vond ze het dat Biden zich samen met die senatoren had verzet tegen programma’s om scholen minder zwart of wit te maken, door scholieren uit andere wijken in bussen aan te voeren. “Er was een meisje in Californië dat op school zat in het tweede jaar dat de openbare scholen niet meer op ras gescheiden waren, en ze werd elke dag met de bus gebracht. Dat meisje was ik.”

Biden reageerde defensief. Volgens hem had hij nooit racisten geprezen, en had hij altijd hard gewerkt om burgerrechten te verdedigen. En wat die verplichte busritten betreft, het ging hem erom dat lokale overheden daartoe moesten besluiten. “Waar ik tegen was, waren busritten die verordonneerd waren door het ministerie van Onderwijs.”

Maar door het zo te formuleren, sloot Biden zich in feite aan bij het aloude argument van het racistische Zuiden: dat verplichte integratie van scholen inging tegen de rechten van de staten. Harris kopte het meteen in: “De staten kwamen er niet toe om de scholen te integreren. Dan moet de regering ingrijpen.”

Biden was daarna zijn scherpte kwijt. Toen hij dertig seconden kreeg om zijn verdiensten voor burgerrechten duidelijk te maken, zei na een paar voorbeelden gewillig: “Mijn tijd is om, sorry.” En dat terwijl andere kandidaten juist agressief op spreektijd joegen. Door een ander in de rede te vallen, kregen ze soms de kans minutenlang een deel van hun campagnespeech af te steken.

Kalmte & nuance 

Daar deed Pete Buttigieg nauwelijks aan mee. De 37-jarige benjamin van de Democratische kandidaten is veel potentiële kiezers juist opgevallen door zijn kalme optreden en genuanceerde plannen. Maar ook hij moest zich tijdens het debat verantwoorden voor zijn verhouding met zwarte Amerikanen.

In zijn stad is onlangs een zwarte inwoner doodgeschoten door een witte politie-agent. Buttigieg moest zijn campagne onderbreken om met woedende inwoners van de zwarte wijken te spreken. De toedracht wordt nog onderzocht, maar de agent had zijn bodycam niet aanstaan.

En waarom, vroeg presentator Rachel Maddow, telt de politie van South Bend maar zes procent zwarten, terwijl een kwart van de inwoners zwart is? Waarom is dat tijdens Buttigiegs burgemeesterschap niet verbeterd? “Omdat het me niet gelukt is”, was zijn openhartige antwoord. “En ik kan je alle dingen opnoemen die we hebben gedaan, zoals training tegen vooroordelen, en voor de-escalatie, maar het redde niet het leven van Eric Logan.”

Burgemeester van South Bend Pete Buttigieg tijdens het tweede debat voor de Democratische voorverkiezingen. Beeld REUTERS

Toen trok hij het breder: “Dit is een probleem waar onze gemeenschap mee te maken heeft, en zo vele overal in het land. En totdat we het politiewerk wegkrijgen uit de schaduw van systematisch racisme, blijven we zitten, wat dit incident ons ook moge leren, met een muur van wantrouwen die groeit met elke racistische daad.” Hij schilderde een mooi vergezicht: “Ik ben vastbesloten een dag te laten aanbreken dat een wit persoon die in een auto rijdt en een zwart persoon die in een auto rijdt precies hetzelfde gevoel krijgen wanneer ze een agent zien aankomen. Geen gevoel van angst, maar van veiligheid.”

In commentaren in de media werd Buttigiegs optreden bewonderd. Dat van Bernie Sanders, de socialist die vier jaar geleden bijna Hillary Clinton de nominatie ontfutselde, kreeg een voldoende. Hij fulmineerde zoals vanouds tegen de invloed van de grote bedrijven en de rijkste Amerikanen op de politiek en de economie: “Als we drie mensen in dit land hebben die meer bezitten dan de armste helft van Amerika, als 500.000 mensen op dit moment op straat slapen , dan is het tijd voor verandering, echte verandering.”

Maar de meeste lof kreeg Kamala Harris, die zelfbewust en trefzeker voor de zwakke plek van de electorale reus Joe Biden was gegaan.

Of die daardoor werkelijk aan het wankelen is gebracht, zal pas over een paar dagen blijken, wanneer de eerste peilingen binnenkomen. Het is goed mogelijk dat Democratische kiezers Biden de meeste kans blijven toedichten Donald Trump te verslaan. En dat ze, omdat het verslaan van Trump de partij boven alles gaat, over zijn leeftijd, zijn omvangrijke politieke bagage en zijn debatprestaties hun schouders ophalen. En zelfs een eventuele duik in de peilingen hoeft niet blijvend te zijn: eind juli is er weer een nieuw tweedaags debat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden