Nederlandse militairen maken hun bivak op tijdens een patrouille in 2010 in de Chora-vallei.

Uruzgan-missie

Justitie onderzoekt of Nederlandse militairen burgers hebben gedood in Uruzgan

Nederlandse militairen maken hun bivak op tijdens een patrouille in 2010 in de Chora-vallei.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

De marechaussee gaat uitzoeken of er bij de Nederlandse Uruzgan-missie strafbare feiten zijn gepleegd.

Het Openbaar Ministerie in Arnhem, waar de militaire kamer van de rechtbank zetelt, is een onderzoek begonnen naar een mogelijk onrechtmatige beschieting in 2007 in de Afghaanse provincie Uruzgan. Aanleiding is een publicatie woensdag in Trouw, waarin een oud-militair vertelt dat hij huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. Defensie gaat donderdag praten met de veteraan en meldt de uitkomst aan het OM. Het justitieonderzoek zal worden gedaan door de marechaussee en moet vaststellen of strafbare feiten zijn gepleegd.

Tweede Kamerleden reageren geschrokken op het verhaal van de ex-militair. “Je krijgt het altijd een beetje koud als je dit soort dingen leest”, zegt VVD-Kamerlid Albert van den Bosch. Hij is blij dat Defensie de zaak heeft gemeld bij het OM. “Dit moet tot het gaatje worden uitgezocht.” Ook de SP dringt aan op een grondig onderzoek. “Het gaat mij niet om de individuele militairen, want ik heb hartstikke met deze veteraan te doen”, zegt SP-Kamerlid Sadet Karabulut. “Het gaat mij om de politieke verantwoordelijkheid. Hoe zat de missie in elkaar? Hoe heeft dit kunnen gebeuren?”

Volgens oud-militair Servie Hölzken reed zijn pantsergenie-eenheid medio 2007 langs bewoond gebied in de Chora-vallei, toen de commandant met een scanner mogelijk walkietalkieverkeer van de Taliban onderschepte. Hölzken zegt dat hij vervolgens opdracht kreeg om vanuit een pantserwagen met een zware mitrailleur op twee huizen te schieten, om te kijken of er een reactie kwam. 

Nadat de commandant de vermoede Talibanstrijders over de walkietalkie over het mitrailleurvuur had horen praten en ze uit het tweede huis mensen zagen rennen, kreeg Hölzken het bevel op hen te schieten, ook al meldde hij dat hij geen wapens zag. Volgens de veteraan werd er tijdens het hele incident niet op de Nederlanders geschoten. 

Een toenmalige kameraad van Hölzken die ook in de Patria-pantserwagen zat, bevestigde dat deze inderdaad op basis van onderschept walkietalkieverkeer twee huizen beschoot, dat hij op mensen schoot die uit het tweede huis renden, en dat er niet op de Nederlanders werd gevuurd. “Het was niet te rechtvaardigen wat wij die avond deden”, aldus Hölzken. “We hadden alleen dat walkietalkieverkeer.”

Mede naar aanleiding van Hölzkens relaas overweegt Defensie om een onafhankelijke commissie in te stellen, waaraan veteranen onrechtmatig gedrag uit het verleden vertrouwelijk kunnen doorgeven. Ook wordt serieus nagedacht over het opzetten van een meldpunt. Maar in de Kamer lopen de meningen daarover uiteen.

“Je moet militairen bij zo’n meldpunt wel het vertrouwen geven dat er goed met hun melding wordt omgegaan”, zegt SP’er Karabulut. “Het moet niet bij hun meerderen belanden.” D66-Kamerlid Salima Belhaj suggereert dat onderzoek naar dit soort gevallen wellicht middels een wetswijziging kan worden ondergebracht bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid. En VVD’er Van den Bosch twijfelt of een commissie en meldpunt nodig zijn. “Maar ik denk wel dat Defensie er eens goed over moet gaan nadenken hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ze dit soort dingen eerder te weten komen. Misschien moeten ze mensen, nadat ze zijn teruggekomen van een uitzending, nog beter debriefen en beter volgen en begeleiden.”

Lees ook:

Nederlandse soldaten doodden mogelijk burgers in Uruzgan. Defensie wil onderzoek

Een Nederlandse veteraan vertelt hoe hij in de Afghaanse provincie Uruzgan huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. Defensie gaat met de oud-militair praten en met justitie overleggen over een onderzoek.

Militair Servie Hölzken ging volledig over de schreef in Uruzgan. ‘Het moet verteld worden’

De Nederlandse veteraan Servie Hölzken vertelt hoe hij op een avond in de Afghaanse provincie Uruzgan huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. ‘Pas later drong het tot me door hoe fout het was.’

Regering erkent mogelijke mishandeling van Nederlandse gevangenen in Afghanistan

Door Nederland overgedragen gevangenen in Afghanistan zijn mogelijk gemarteld. Dat erkent het Buitenlandse Zaken in een brief aan de Kamer. Minister Blok sluit mishandeling niet uit. Eerdere rapportage over de missie was te positief over het lot van de gevangenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden