Capitoolbestorming

Justitie jaar na bestorming nog bezig met de schuldvraag. Wat staat Trump te wachten?

De bestorming van het Capitool op 6 januari vorig jaar gaat zo'n 2500 mensen een strafblad bezorgen. Een onderzoekscommissie moet de verdachten opsporen.  Beeld EPA
De bestorming van het Capitool op 6 januari vorig jaar gaat zo'n 2500 mensen een strafblad bezorgen. Een onderzoekscommissie moet de verdachten opsporen.Beeld EPA

Een jaar na de opstand van 6 januari zijn justitie en een parlementaire commissie nog druk bezig met de schuldvraag. Een enorm karwei en wat staat er op het spel?

Bas den Hond

Nooit had de Amerikaanse justitie een grotere klus. De bestorming van het Capitool op 6 januari vorig jaar, die donderdag in Washington wordt herdacht, gaat ongeveer 2500 mensen een strafblad bezorgen. Er zijn er inmiddels 725 aangeklaagd, rond de 165 hebben schuld bekend, en 70 van hen zijn tot nu toe veroordeeld.

Maar tot nu toe gaat het steeds om mensen die bij of in het Capitool actief waren. Amerika wacht in spanning af of ook de plannenmakers aangepakt zullen worden, de financiers, en misschien zelfs de uiteindelijke aanstichter volgens velen: ex-president Donald Trump.

In een opiniestuk eind december in The New York Times smeekte de prominente jurist Laurence Tribe minister van justitie Merrick Garland, ooit zijn student aan de Harvard Universiteit, Trump te vervolgen. Of in elk geval degenen die hem ervan overtuigden dat zijn presidentschap, na de verloren verkiezingen van 3 november, nog te redden was. “De juridische weg is duidelijk: de strafwet verbiedt het uitlokken van een opstand, of het helpen van degenen die in opstand komen, of het samenzweren om de uitvoering van wetten van de Verenigde Staten te verhinderen.”

Maar of het daarvan komt, is onzeker. In een toespraak over de gebeurtenissen van een jaar geleden hield Garland het bij de belofte dat hij niemand zou ontzien. Totdat er een officiële aanklacht is, mag hij ook niet over verdachte personen praten. Maar er is geen signaal dat bijvoorbeeld mensen uit kringen rond Trump onder druk gezet zijn om te gaan praten.

Biden wil documenten vrijgeven

De aanzet tot vervolging van kopstukken zou kunnen komen van de commissie van het Huis van Afgevaardigden, die de stormloop op het Capitool onderzoekt. Die heeft meer dan 300 getuigen gehoord en meer dan 35.000 pagina’s documenten opgeëist. Tenzij het Hooggerechtshof er een stokje voor steekt, krijgt de commissie binnenkort ook aantekeningen en telefoongegevens van iedereen in het Witte Huis die betrokken was bij Trumps pogingen zijn verlies terug te draaien. Zulke documenten zijn normaal geheim, en Trump maakt bezwaar tegen het vrijgeven ervan door het Nationaal Archief. Maar degene die over geheimhouding beslist, zo hebben lagere rechters al geoordeeld, is de huidige president. En Joe Biden vindt het vrijgeven ervan in het belang van het land.

De commissie overweegt Trump bij het ministerie van justitie voor te dragen voor vervolging. Of het dan ook gebeurt, dat maakt dat ministerie zelf uit. President Biden heeft beloofd om zich daar, volgens traditie, niet mee te bemoeien.

Het eerste echte proces over 6 januari dient op 28 februari. Guy Reffitt is lid van een militie, de Texas Three Percenters, en had die dag vuurwapens bij zich. Hij weigert zijn straf te aanvaarden, zoals eerdere verdachten dat wel deden. Zo kreeg Jake Angeli, de gehoornde ‘QAnon-sjamaan’, al 41 maanden cel.

Bestormers hadden vaak een baan en een goede opleiding

Zulke militieleden en randfiguren waren niet de typische deelnemers aan de bestorming volgens politicoloog Robert Pape van de universiteit van Chicago. Hij stelt vast dat het vaak gaat om mensen van middelbare leeftijd, met een goede opleiding en een vaste baan of een eigen bedrijf. Er zaten niet meer werklozen tussen dan er op dat moment gemiddeld in de VS waren.

En het opvallendst vond hij, dat het grootste deel niet kwam uit de plattelandsdistricten waar Donald Trump het goed had gedaan tijdens de verkiezingen, maar uit stedelijke districten waar Joe Biden won. Het gaat met name om witte Amerikanen die in hun omgeving het aandeel van de niet-witte bevolking zien groeien, is zijn analyse.

Dat betekent dat de opvattingen die leidden tot de bestorming van het Capitool zorgwekkend breed gedeeld worden, zegt Pape. In een grote enquête die hij hield, zei 8 procent van de deelnemers dat geweld toegestaan is om Donald Trump terug in het Witte Huis te krijgen, omdat de zege van Joe Biden niet legitiem is. “We zien een stabiele groep van 21 miljoen mensen die deel uitmaken van een opstandige beweging.”

Lees ook:

Onderzoekscommissie VS verzoekt Fox News-presentator om informatie over Capitoolbestorming

Fox News-presentator Sean Hannity wordt gevraagd om vrijwillige medewerking. In tegenstelling tot meerdere andere vertrouwelingen van oud-president Donald Trump wordt Hannity niet gedagvaard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden