ProfielSebastian Kurz

Jongste episode van ‘House of Kurz’ lijkt de laatste voor Oostenrijkse wunderwuzzi Sebastian Kurz

Sebastian Kurz maakte zaterdag bekend dat hij terugtreedt als kanselier van Oostenrijk.  Beeld AFP
Sebastian Kurz maakte zaterdag bekend dat hij terugtreedt als kanselier van Oostenrijk.Beeld AFP

Sebastian Kurz zou een einde maken aan de vriendjespolitiek in de Weense Hofburg. Maar achter het zorgvuldig gecultiveerde, limoenfrisse imago van de ex-kanselier gaat een meedogenloos politicus schuil.

Een fris gezicht: het blijft een niet te onderschatten voordeel in de politieke wereld. De belofte van jeugd, van verandering. En het was lange tijd haast niet mogelijk je een frisser gezicht voor te stellen dan dat van de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz, die zich deze week genoodzaakt zag af te treden; al blijft hij aan als leider van de ÖVP-fractie in het parlement. Op zijn 24ste was hij staatssecretaris, op zijn 27ste de jongste minister van Oostenrijk, op zijn 31ste de jongste kanselier en jongste leider van een democratische regering wereldwijd. Kurz is in Oostenrijk al jarenlang verreweg de populairste politicus.

Kurz is niet alleen jong, hij is tevens charismatisch en knap – maar niet saai: hij is ook een beetje rebels. Menig Oostenrijks hart klopt er sneller van. De Weense auteur Judith Grohmann schreef in 2019 zo’n aanhankelijke biografie over de politicus dat het boek in Oostenrijk omgedoopt werd tot 50 Shades of Kurz. In de proloog kom je Kurz al tegen terwijl hij tegen een deurpost aanleunt en ‘in gedachten verzonken zijn lip streelt met zijn wijsvinger’. Dat spoorde internetgebruikers aan tot het schrijven van eigen verhalen over de politicus, in de stijl van verliefde fanfiction.

Maar Kurz’ populariteit rust het meest op zijn imago als politiek wonderkind. Hij slaagde er het afgelopen decennium in de stoffige, uitgebluste ÖVP opnieuw uit te vinden als conservatieve partij, en passant populariteit op de extreemrechtse partij FPÖ terugwinnend. De partij ging een controversiële coalitie aan met diezelfde FPÖ, maar later ook met de Groenen: beide bijzonder in een land dat meestal geregeerd wordt door moeizame samenwerkingsverbanden tussen de ÖVP en de sociaaldemocraten.

Een even onbewogen privéleven als Rutte

Sebastian Kurz zelf kreeg de bijnaam wunderwuzzi; hij steeg gigantisch snel naar de top en ontwikkelde het imago van een gedreven, pragmatische politicus die een einde zou maken aan de notoire vriendjes- en achterkamerpolitiek in de Weense Hofburg. Die taak leek zijn volledige focus te hebben: zijn privéleven is zo onbewogen als dat van Rutte. Hij is nog altijd samen met zijn vriendin van de middelbare school, en woont ook nog altijd in de Weense wijk Meidling waar hij opgroeide. De politiek is alles. Hij maakte zijn rechtenstudie niet eens af, zo ongeduldig was hij om het politieke podium te betreden.

Maar het corruptieschandaal waarin hij nu in verwikkeld is geraakt, is een flinke smet op zijn limoen-frisse blazoen: hij wordt ervan beschuldigd in 2016 samen met een kliek van bondgenoten een krant overheidsgeld te hebben betaald om vertekende peilingen te publiceren die suggereerden dat de ÖVP, toen onder leiding van Reinhold Mitterlehner, aan een nieuwe leider toe was: Kurz.

Los van het feit dat dat precies het soort praktijken is waar de jonge Kurz een einde aan zou maken, vragen veel mensen zich af of de politicus het überhaupt nodig had om het spel op die manier te spelen; hij was al mateloos populair en was volgens velen toch wel partijleider geworden. Waarom dan zo onbarmhartig valsspelen? Sms’jes die op de telefoon van Kurz’ naaste medewerker Thomas Schmidt werden gevonden, schetsen een beeld van Kurz dat sterk afwijkt van zijn imago, namelijk als een meedogenloze politicus à la Frank Underwood in de HBO-serie House of Cards. In Oostenrijk heeft men het nu al over House of Kurz.

Nog altijd aanzienlijke invloed

Kurz erkent dat hij fouten heeft gemaakt, maar niet dat de aantijgingen kloppen: hij claimt dat de bezwarende berichtjes uit hun context gehaald zijn. Hij zal zijn onschuld bewijzen, zegt hij, maar voor nu treedt hij terug als kanselier omwille van het belang van zijn partij en het land. Als fractieleider zal hij nog steeds aanzienlijke invloed op het regeringsbeleid kunnen uitoefenen, en commentatoren wijzen eveneens op het feit dat Kurz in de afgelopen jaren op belangrijke plekken in het Oostenrijkse staatsapparaat bondgenoten benoemd heeft. Dus echt uitgedoofd zullen zijn macht en invloed voorlopig sowieso niet zijn.

Het is een diepe val, zegt de Oostenrijkse politiek analist Thomas Hofer in de krant Kurier, ‘maar op watten’. De Oostenrijkers lijken bovendien overwegend positief te staan tegenover het beleid waar Kurz zich in afgelopen jaren hard voor gemaakt heeft. De vraag is dus of de mateloze populariteit van wunderwuzzi Kurz zo’n schandaal als dit kan overleven.

Lees ook:

Oostenrijks wonderkind Kurz treedt af, maar is hij ook echt weg?

Oostenrijk krijgt een nieuwe premier, nu Sebastian Kurz aftreedt vanwege de verdenking van corruptie. Maar het lijkt erop dat hij veel invloed blijft houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden