ReportageKhartoem

Jonge ondernemers willen een nieuw en beter Soedan, maar de overheid werkt nog altijd niet mee

Jeugdige demonstranten werpen een afzetting op tijdens protesten deze week in Khartoem tegen de prijsstijgingen. Beeld AFP
Jeugdige demonstranten werpen een afzetting op tijdens protesten deze week in Khartoem tegen de prijsstijgingen.Beeld AFP

Jonge ondernemers zien kansen in Soedan, sinds het vertrek van president Omar al-Bashir. Maar de overheid werkt nog altijd niet echt mee.

Aan het plafond van het kantoor van Startups 249 hangen twee trendy schommels, het meubilair is strak en modern en mensen met laptops lopen in en uit. Sommigen gekleed in traditioneel Soedanese stijl, anderen hebben rastaharen en dragen skinny jeans. Het zijn allemaal jonge, startende ondernemers die door de zogeheten bedrijfsincubator worden begeleid.

Een van hen is Audi Ahmed, eigenaar van een app om maaltijden online te bestellen. Zijn bedrijf zorgt ervoor dat het eten wordt opgehaald bij restaurants en naar de bestellers wordt gebracht. “De zaken gaan goed, jammer genoeg dankzij de coronapandemie. Veel gebruikers van mijn app werken in ziekenhuizen, apotheken of bij ambulancediensten. Ze hebben geen tijd om te koken.”

Een andere jonge ondernemer is Sarah Abdalla, die een app heeft ontwikkeld om medicijnen aan huis af te leveren. Niet voor het gemak, maar uit noodzaak. “Door de meer dan 200 procent inflatie in Soedan veranderen prijzen voortdurend. Ik ben de brug tussen klanten en zo’n 150 apotheken die grote voorraden hebben ingeslagen voor een vastgestelde prijs, waardoor ze die niet dagelijks moeten aanpassen. Mensen worden daardoor niet telkens geconfronteerd met een prijsverhoging.”

Tevreden en voorzichtig

Op het eerste oog lijken deze start-ups niet direct innoverend maar voor een conservatief, straatarm ontwikkelingsland als Soedan zijn ze bijzonder. Abdalla en Ahmed zijn een half jaar na hun start tevreden met de behaalde resultaten, maar tegelijkertijd voorzichtig. “Terwijl ik wil dat mijn bedrijf groeit, wil ik niet met mijn hoofd boven het maaiveld uitsteken. Er is dan een kans dat mensen uit het oude bewind van militairen en islamitische fundamentalisten er met mijn idee vandoor gaan omdat ze meer geld hebben”, merkt Ahmed op.

Audi Ahmed: 'Als ik met mijn hoofd boven het maaiveld uitsteek is er een kans dat mensen uit het oude bewind er met mijn idee vandoor gaan'. Beeld Ilona Eveleens
Audi Ahmed: 'Als ik met mijn hoofd boven het maaiveld uitsteek is er een kans dat mensen uit het oude bewind er met mijn idee vandoor gaan'.Beeld Ilona Eveleens

De in 2019 afgezette president Omar al-Bashir zorgde er tijdens zijn bewind voor dat zijn medestanders de economie van het land in handen kregen. Daar is weinig aan veranderd sinds een overgangsregering van burgers en militairen de leiding heeft overgenomen. Premier Abdalla Hamdok, een burger en econoom, uit daarover regelmatig kritiek op het leger.

Volgens Hamdok is ruim 80 procent van het bedrijfsleven in handen van militairen. “Elk leger in de wereld investeert in defensiebedrijven. Het is onaanvaardbaar dat ons leger dat doet in andere productieve sectoren en daarmee concurreert met de private sector”, zei hij eind vorig jaar. De militairen trekken zich weinig aan van zijn kritiek.

Economische misère

De oprichters van Startups 249 deden net als de meeste jonge ondernemers mee aan de massale protesten in 2019 die leidden tot de val van Bashir. Ze hadden hoge verwachtingen, maar zijn inmiddels teleurgesteld. Na anderhalf jaar overgangsregering is er geen verbetering gebracht in de economische misère die het dagelijks leven van gemiddelde Soedanezen beheerst.

Zo kampt het land al een jaar met benzinetekorten waardoor bij tankstations soms kilometerslange rijen wachtende auto’s staan. De regering schrijft het toe aan het gebrek aan buitenlandse valuta. Abdalla en Ahmed worden daardoor zwaar gehinderd, want voor hun leveringen in de uitgestrekte stad met ruim vijf miljoen inwoners gebruiken ze motorrijders, die ze inhuren. “Die kunnen niet uren in de rij staan, dus heb ik iemand in dienst genomen alleen om bij benzinestations jerrycans te vullen en die naar een centrale plaats te brengen”, vertelt Abdalla.

Khansa Alhag, een van de oprichters van de bedrijfsincubator, begrijpt de frustraties van de jonge ondernemers goed. Ze raakt een beetje geïrriteerd bij de opmerking dat er na bijna dertig jaar Bashir-bewind geduld nodig is waar het jongeren aan ontbreekt. “We zijn de barricaden opgegaan voor politieke verandering. Wij willen meehelpen aan de opbouw van een nieuw Soedan. Maar het ontbreekt de regering aan concrete actie”, zegt ze, zittend op een van de schommels. Na een korte stilte voegt ze eraan toe: “Daarom voelen we geen band met de leiding van het land”.

Soedanezen in de rij voor een geldautomaat in de hoofdstad Khartoem. De inflatie in het land ligt boven de 200 procent en er is gebrek aan buitenlandse valuta. Beeld AFP
Soedanezen in de rij voor een geldautomaat in de hoofdstad Khartoem. De inflatie in het land ligt boven de 200 procent en er is gebrek aan buitenlandse valuta.Beeld AFP

‘Gezamenlijke visie ontbreekt’

Ook handelsexpert Kahlid Ali heeft weinig positieve woorden over voor het economische regeringsbeleid. “De politieke omwenteling tot stand brengen is één ding, maar het ontbrak aan een gezamenlijke visie over hoe dit land te leiden. Er was geen vervolgplan”, vertelt hij bij een latte in zijn favoriete koffiehuis langs een brede, maar stille straat in Khartoem.

De oorzaak daarvan is volgens Ali dat het burgerdeel van de regering uit heel verschillende achtergronden komt met uiteenlopende ideologieën – vakbonden, studentenorganisaties, politieke partijen, vrouwenorganisaties en jongerengroepen. Hij meent dat de regering van premier Hamdok alleen nog op steun kan rekenen van de bevolking omdat Soedanezen niet het risico willen lopen dat de militairen de volledige macht krijgen.

“Hamdok moet de enorme invloed van de militairen in de economie niet alleen bekritiseren, maar hard aanpakken. Daarvoor is hij echter een te voorzichtige man. Bovendien ontbreekt het aan communicatie van de regering naar de bevolking toe. Leg maar uit waarom het zo moeilijk is, zwijgen helpt niet.”

Ali geeft toe dat er geen snelle, pasklare oplossing is voor de problemen die nu op het bord van de overgangsregering liggen. Wel verwacht hij van de regering dat lokale en internationale initiatieven alle kansen krijgen om de economie weer op de rails te krijgen. Hijzelf heeft zich gestort op het verzamelen van data waar het grotendeels aan ontbreekt in Soedan. “We hebben dringend internationale investeerders nodig. Die willen cijfers zien. Dat helpt bij een beslissing of het rendabel is om geld te steken in een economische sector in ons land.”

Soedan van terrorismelijst

De economie van Soedan kreeg eind vorig jaar wat meer lucht nadat de Verenigde Staten 1 miljard dollar deponeerden bij de Wereldbank om een deel van de Soedanese betalingsachterstanden weg te werken. Dat gebeurde nadat de Amerikaanse regering Soedan van de lijst van terrorismesponsors had verwijderd, in ruil waarvoor Soedan relaties aanknoopte met Israël. Ook voldeed Soedan aan de eis van de VS om 335 miljoen dollar (circa 280 miljoen euro) te betalen aan Amerikaanse slachtoffers en hun families, van aanslagen in onder meer Kenia en Tanzania in 1998.

De aanwezigheid van Soedan op de lijst van terrorismesponsors had het land afgesneden van broodnodige financiële hulp en buitenlandse investeringen. Dat gebeurde te midden van een langdurige economische crisis waardoor er al jaren een tekort aan tarwe en brandstof bestaat.

Lees ook:

Dit is de ondergrondse beweging die de vlam van de revolutie in Soedan brandend houdt

Ook al worden er geen massale demonstraties meer georganiseerd zoals in 2019, de revolutie in Soedan is nog niet klaar, vinden de weerstandscomité’s. ‘Zij zijn de bewakers van de revolutie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden