Handelsverdrag

Johnsons perfect getimede brexitdeal geniet brede steun in de Britse politiek

De Britse premier Boris Johnson afgelopen donderdag op de persconferentie waarop hij het handelsakkoord met de EU aangekondigde. Beeld AFP
De Britse premier Boris Johnson afgelopen donderdag op de persconferentie waarop hij het handelsakkoord met de EU aangekondigde.Beeld AFP

Na een slepend proces van jaren is er in Engeland amper tijd voor politiek debat over de brexitdeal. Ook Labour zal voor stemmen. Premier Johnson glorieert voorlopig.

Het definitieve moment kwam op 14.44 uur Brusselse tijd, afgelopen donderdagmiddag. Een paar uur voor Kerstavond. Met z’n armen in de lucht en duimen omhoog uitte Boris Johnson zijn vreugde vanuit Downing Street via een videoverbinding met Brussel. Er was een deal.

Een beter moment om het brexitakkoord aan te kondigen was nauwelijks denkbaar. De dag voor Eerste Kerstdag, de enige dag in het jaar dat er in Groot-Brittannië geen kranten verschijnen. Ook waren er de afgelopen dagen geen politieke talkshows met over elkaar struikelende meningen om de veren van Johnsons deal te plukken. Met Kerst valt elke vorm van politiek wapengekletter stil, zelfs dit jaar.

En zo verstreken er drie dagen zonder serieuze ophef of frictie. Er was vooral opluchting in het bedrijfsleven, dat de gevreesde no-dealbrexit was afgewend. Een gevoel dat veel Britten deelden: onder het onderwerp dat het land en de politiek sinds 2016 in een wurggreep hield, lijkt eindelijk een streep gezet. Zo bleef Johnsons overwinningsspeech van donderdagmiddag dagen nadreunen, zonder dat er veel discussie was over de afspraken zelf.

Een onwerkelijk scenario

Er is sowieso amper tijd voor politiek debat. Het Britse parlement krijgt slechts één dag om over het 1246 pagina’s dikke akkoord te debatteren. Komende woensdag moet er zowel in het Lager- als Hogerhuis direct over worden gestemd.

Een haast onwerkelijk scenario. Na jaren waarin het parlement zichzelf haast in stukken scheurde over het brexit-dossier, moet het aan het einde van dit slopende proces in een paar uurtjes oordelen over het uiteindelijke resultaat.

Onthoud: dit is het belangrijkste handelsakkoord dat de Britten ooit zullen sluiten. Bijna de helft van hun import en export komt en gaat naar de EU.

Johnson gaat die stemming woensdag overigens op zijn sloffen winnen. De Conservatieven hebben een meerderheid van 80 zetels en daarnaast heeft Labour, de grootste oppositiepartij, ook al gezegd voor het akkoord te zullen stemmen. Labour-leider Starmer verklaarde al dat hij uit verantwoordelijkheid voor de toekomst van het land niet tegen kan stemmen. “Maar dit akkoord is volledig voor rekening van de premier. We zullen hem verantwoordelijk houden voor elke consequentie.”

Triomferende premier Johnson

De enige onzekere factor in het geheel is de brexitvleugel in Johnsons eigen partij, bestaande uit tientallen parlementariërs. Zij houden zich al dagen koest en hebben gezegd pas een uitspraak te doen over de deal als ze deze goed hebben bestudeerd. Maar verschillende Britse media melden dat het erop lijkt dat er hooguit twintig Conservatieven tegen het akkoord zullen stemmen.

En aangezien de pro-brexitkranten Johnson al hebben bejubeld voor het sluiten van dit akkoord, wordt het voor hen steeds moeilijker om het beeld van een premier die een triomf heeft binnengesleept te kantelen.

Zelfs opperbrexiteer Nigel Farage, voormalig leider van Ukip, steunt het akkoord. “De oorlog is voorbij. Dit akkoord is niet perfect, maar goeie genade, het is vooruitgang”, zei hij.

Bevrijd van het Europese Hof

Daarnaast zouden de radicale brexiteers in hun handen moeten knijpen met wat er nu op tafel ligt. 4,5 jaar geleden spraken velen nog over een model als Noorwegen of Zwitserland: wel uit de EU, maar ook een nauwe economische relatie. De afgelopen jaren is in Groot-Brittannië het brexit-debat dusdanig gepolariseerd dat zij een steeds extremere vorm van brexit nastreefden. Dit akkoord zorgt voor een zeer dunne relatie, met veel handelsbarrières. Maar wel zijn ze bevrijd van het door hen zo gehate Europese Hof van Justitie.

Wie er niet blij zijn met wat er is afgesproken, zijn de Britse vissers. De EU-vissers behouden de komende 5,5 jaar nog 75 procent van hun quota in Britse wateren, voor sommige vissoorten is dat zelfs 90 procent. De vissers stemden massaal voor brexit en vertrouwden Johnson dat hij ervoor zou zorgen dat de Britten weer baas zouden zijn in eigen wateren. “Het is duidelijk dat wij zijn opgeofferd”, zei Barrie Deas van de Britse vissersfederatie.

Een offer dat Johnson uiteindelijk moest brengen om de deal rond te krijgen. Maar voorlopig zijn er maar weinigen die dat de premier kwalijk nemen.

Lees ook:

Brexit-opluchting verhult hardheid van het vertrek

Het kerstakkoord moet nog even indalen. Maar vrijdag is het toch echt zo ver: een historische economische scheuring.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden