VK-China

Johnson wil handelen met China én het land de les lezen

Pro-China-betogers demonstreren voor het Britse consulaat in Hongkong. Beeld AFP
Pro-China-betogers demonstreren voor het Britse consulaat in Hongkong.Beeld AFP

De China-politiek van Boris Johnson heeft twee gezichten: af en toe blaffend, maar ook kwispelend. Een voorbeeld van hoe de Britten na de brexit zoeken naar hun nieuwe rol.

Het was een even opmerkelijke als verrassende uitspraak. “Ik ben fervent sinofiel”, zou Boris Johnson volgens The Guardian anderhalve week geleden tijdens een rondetafelgesprek met Chinese bedrijven hebben gezegd. Juist op een moment waarin Groot-Brittannië en China op verschillende gevoelige dossiers flink in botsing zijn gekomen, lijkt de Britse premier de economische banden te willen aanhalen.

Het is misschien wel het beste voorbeeld van de zoektocht van de Britten naar hun nieuwe rol op het wereldtoneel na de brexit. Aan de ene kant vooroplopen bij het veroordelen van het afknijpen van de democratie in Hongkong, en tegelijkertijd tegen het Chinese bedrijfsleven aanschurken.

Dat het op zo’n dun koord lastig balanceren is, bleek de afgelopen maanden wel. Met name in de Conservatieve Partij van Johnson groeide de roep om op te staan tegen China. Onder die druk voelde Downing Street zich vorig jaar gedwongen om het Chinese telecombedrijf Huawei niet langer mee te laten bouwen aan het Britse 5G-netwerk, een beslissing die de Britse regering miljarden kostte.

Reddingsboei voor Hongkong

Daarnaast stond Groot-Brittannië als voormalig kolonisator op als reddingsboei voor Hongkong. Met de invoering van de omstreden veiligheidswet in China snoeide het regime in één klap de mond van veel oppositieleden. De Britten stelden visa in het vooruitzicht voor Hongkongers die het land wilde verlaten, iets wat China als een grove provocatie zag.

Alleen zette Johnson de confrontatie met Peking niet door in de Oeigoerse kwestie. Vorige maand deed de BBC een hoop stof opwaaien in China na de publicatie van pijnlijke reportages over de Oeigoeren in de regio Xinjiang. De BBC sprak met Oeigoerse vrouwen die in kampen systematisch verkracht en misbruikt zijn. Elke avond selecteerden kampbewaarders verschillende vrouwen die ze meenamen naar donkere kamers, zonder bewakingscamera’s, vertelden slachtoffers. “Het is een onvergetelijk litteken dat ik de rest van mijn leven bij me moet dragen”, zei een van de misbruikte vrouwen tegen de BBC. “Hun doel is om iedereen te vernietigen.” In een reactie deed Peking BBC World in de ban: het kanaal is in China niet langer te zien.

Het zorgde voor veel ophef in Londen, waar de roep losbarstte om het Oeigoerse leed als genocide te veroordelen. Parlementariërs, onder wie ook tientallen Conservatieven, willen dat de Britse rechter de mogelijkheid krijgt om te oordelen over of een land genocide pleegt of niet. En mocht dat bij China het geval zijn, dan moet de Britse regering afzien van nauwe handelsbetrekkingen.

Een brug te ver

Alleen gaat dat voor Downing Street veel te ver. Op voorhand handelsakkoorden uitsluiten met landen die op grove wijze de mensenrechten schenden, is voorlopig een brug te ver voor Johnson. Ook vreest hij dat de rechter in zo’n geval het handelsbeleid van de regering zal bepalen. Een stemming hierover won hij twee weken geleden ternauwernood, al wordt er binnenkort opnieuw over gestemd.

De handelsbelangen zijn groot. Na de Europese Unie is China voor de Britten het land waar ze het meeste uit importeren. En na de brexit wil Groot-Brittannië vooral meer, in plaats van minder zaken met de Chinezen doen.

Dat zorgt ervoor dat Johnsons China-politiek twee totaal verschillende gezichten heeft. Af en toe blaffend – maar zeker niet altijd bijtend – als het om de mensenrechten aankomt. En tegelijk kwispelend als er ineens grote Chinese bedrijven op zijn stoep staan.

Toch kan Johnson niet weglopen voor de Oeigoerse genocidekwestie. Het aantal partijgenoten dat hem wil dwingen om nog harder op te staan tegen de Chinese mensenrechtenschendingen groeit. Het zal de balanceeract op het al zo dunne koord nog moeilijker voor hem maken.

Lees ook:

China legt zich niet neer bij Britse uitnodiging aan inwoners Hongkong

Een uittocht van Hongkongers naar Groot-Brittannië kan ieder moment beginnen. Als China er geen stokje voor steekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden