Brexit

Johnson niet gedwongen om brexit-uitstel te vragen, maar hij is nog niet van de rechters af

Britse premier Boris Johnson. Beeld AFP

De Britse premier Boris Johnson mag dan één keer door de rechterlijke macht zijn vernederd, het lukte maandag niet een tweede keer. Het Schotse hooggerechtshof deed uitspraak in een zaak die was aangespannen door onder anderen Joanna Cherry, de leider van de Schotse Nationale Partij.

De uitspraak van rechter Lord Pentland, geboren als Paul Cullen, kwam rond het middaguur zonder verdere poespas online. Hij schreef hem ergens in het gebouw van het Schotse hooggerechtshof in Edinburgh, een uit 1638 stammend instituut dat tot voor kort weinig publieke belangstelling genoot. Tijdens de openbare zitting, vrijdag, was gebleken dat het antieke gebouw niet meer voldoet voor grote zaken. 

De verstofte perstribunes zijn in de loop der jaren gevuld met spullen van advocaten, de publieke tribune was veel te klein. Belangstellenden moeten er wachten in een koude hal, die in de winter alleen met houtvuren kan worden verwarmd en waar op een kille herfstdag als maandag de juristen heen en weer lopend overleggen, omdat een voortdurende koude tocht iedereen verhindert comfortabel aan tafel te zitten.

Terwijl tientallen cameraploegen en drie demonstranten met gehaakte EU-vlaggetjes en baretten buiten op de uitspraak wachtten, stuurde Lord Pentland zijn oordeel de wereld in: dat het in zijn ogen niet de taak van de rechterlijke macht is om Johnson te dwingen een wet uit te voeren, zeker niet omdat Johnson de rechter had beloofd die wet uit te voeren.

Johnson zou nog liever ‘dood in een greppel’ liggen

Pentland was om een oordeel gevraagd, omdat Boris Johnson steeds tegelijkertijd twee dingen zegt. Het ene zei hij vrijdag in een geschreven verklaring tegen de Schotse rechtbank: dat hij van plan is om zich aan de onlangs in Westminster aangenomen wet te houden, die vereist dat hij vraagt om verlenging van de brexit-deadline tot 31 januari als er op 19 oktober geen akkoord is met de EU. Het tweede zegt hij voortdurend in het openbaar: dat hij nog liever ‘dood in een greppel’ ligt dan dat hij daadwerkelijk om die verlenging vraagt.

Hoe die twee uitspraken met elkaar zijn te verenigen, is onduidelijk. Cherry maakt zich zorgen of Johnson inderdaad van plan is de wet te volgen, en vroeg de Schotse rechter voor de zekerheid om een dwangmiddel. Die meent dat het ‘noch noodzakelijk, noch gepast is’ Johnson te dwingen de wet te respecteren. Volgens Lord Pentland zou het ‘destructief’ zijn om als rechter het woord van de premier te wantrouwen.

Overigens is Johnson nog niet van de rechters af. Joanna Cherry en haar medestanders hebben meteen aangekondigd dat ze tegen de uitspraak in beroep gaan. Dat beroep dient dinsdag, in dezelfde antieke rechtbank maar voor een hogere rechter. De uitspraak in de beroepszaak wordt nog deze week verwacht. Mogelijk wordt ook die weer aangevochten bij het Londense hooggerechtshof, dat het laatste woord heeft.

De laatste keer dat het hooggerechtshof moest oordelen over Boris Johnson is nog maar kort geleden. Toen werd zijn parlementaire schorsing onwettig verklaard.

De premier zegt dat hij met zijn plan ‘naar een eiland in het midden van de rivier is gesprongen’

Intussen is Johnson druk bezig met telefonische pogingen om zijn collega’s in Europa te overtuigen van zijn plan voor een nieuw akkoord, dat hij vorige week naar Brussel stuurde. Johnson zegt dat hij met dat plan ‘naar een eiland in het midden van de rivier is gesprongen’ en hij hoopt dat de EU van haar kant óók de sprong waagt, maar tot nog toe is er weinig enthousiasme voor het plan, waarin er tegen alle afspraken in toch douanecontroles komen tussen Ierland en Noord-Ierland, al zouden die niet op per se precies op de grens plaatsvinden.

Antti Rinne, de premier van Finland die de huidige EU-voorzitter is, zei na een gesprek met Johnson dat hij de indruk had dat de Britse premier nu pas in de gaten heeft wat een puinhoop hij heeft veroorzaakt.

De woordvoerders van Downing Street 10 geven een andere lezing van de gesprekken met Europese leiders. In hun samenvatting van een gesprek met de Franse president Macron zou Johnson zondag nog hebben gezegd ‘dat het een enorm misverstand zou zijn’ als de EU zou denken dat het Verenigd Koninkrijk na 31 oktober nog lid is van de Unie. “Dit is de laatste kans op een akkoord”, waren zijn woorden.

Lees ook:
Boris Johnsons premierschap bungelt aan een zijden draad

De nederlaag van de Britse premier voor de hoogste rechter van het land kon bijna niet groter zijn. Maar het lijkt niet genoeg om hem van koers te doen wijzigen.

Gina Miller, de vrouw die Boris Johnson op de knieën dwong

Gina Miller stapte naar de hoogste Britse rechter nadat premier Boris Johnson het parlement opschortte. Onrechtmatig, meende de activiste. Het hooggerechtshof in Londen gaf haar gelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden