VS-Iran

Johnson in spagaat: lonkt naar de VS, maar kan Europa niet loslaten

Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie kwam gisteren op bezoek bij Boris Johnson.Beeld EPA

De Britse premier Johnson kwam met een halfslachtige verklaring over de situatie in Iran. Het tekent de spagaat waarin hij zit, tussen Europa en de VS. 

De Britse minister van buitenlandse zaken Raab ontmoet vandaag zijn Amerikaanse collega Pompeo om te spreken over de situatie in het Midden-Oosten. En hoewel de Britten niets liever willen dan deëscaleren, durven ze hun belangrijkste bondgenoot niet tot de orde te roepen.

“We zullen niet rouwen om zijn dood, maar we mogen de situatie niet uit de hand laten lopen”, liet premier Johnson zondag optekenen. De Britse reactie op de dood van generaal Soleimani was halfslachtig, en het duurde vier dagen voordat die er kwam. De premier was op vakantie tijdens de Amerikaanse aanval en voelde zich niet genoodzaakt eerder te reageren. Sterker nog, de Britten, die graag schermen met hun special relationship met de Amerikanen, waren niet eens ingelicht over Trumps plannen. 

Johnson zit nu al in een ongewenste spagaat

Nog geen maand na zijn klinkende verkiezingsoverwinning, zit Johnson al in een ongewenste spagaat. De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran dwingen de Britten ineens hun nieuwe rol te definiëren. Voelen ze zich meer thuis bij hun Europese bondgenoten? Of is het beter om aan te schurken tegen grote broer Amerika, het land waarmee Johnson graag een handelsakkoord wil sluiten als hij het EU-schip verlaten heeft?

Samen met Berlijn en Parijs stak Londen veel energie in de Iran-deal. Het moest Iran van een kernwapen afhouden en de spanning in het Midden-Oosten verminderen. President Obama bevond zich nog op diezelfde lijn, maar Trump trok zich in 2018 terug uit het akkoord.

Het is daarom zoeken voor de Britten. Diplomatiek gezien zitten ze in dit dossier meer op één lijn met de Fransen en de Duitsers. Niemand in Europa heeft belang bij verdere escalatie van het conflict met Iran en dus willen ze vooral de gemoederen tot bedaren brengen. Tegelijk zullen de lijntjes met de Europese hoofdsteden na de brexit minder kort zijn dat de Britten gewend waren. 

Groot-Brittannië zal op het wereldtoneel in de toekomst veel meer op zichzelf zijn aangewezen. En de dagen dat de Britten zich tot de grote machten der aarde kon scharen, behoren tot een ver verleden. Groot-Brittannië opereert straks hooguit in de subtop der wereldspelers.

‘Johnson zit vast aan een handelsdeal met de VS’

Oppositieleider Corbyn legde de vinger op de zere plek. “Johnson is niet in staat om op te staan tegen Trump omdat hij zijn aanhanger aan een handelsdeal met de Verenigde Staten heeft gehangen.” Want deze Amerikaanse president zal hoe dan ook loyaliteit terugverwachten van de Britten als ze een aantrekkelijke deal willen sluiten, dat realiseren ze zich in Londen maar al te goed.

Intussen kreeg Johnson gisteren ook bezoek van voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie. Ze benadrukte dat de EU graag een zeer nauwe relatie wil onderhouden met Groot-Brittannië, maar dat de onderhandelingen over de toekomstige handelsrelatie na brexit ‘lastig’ worden als de Britten niet bereid zijn compromissen te sluiten. En hoe harder Johnson zich opstelt, hoe groter de kans op langdurige schade in de relatie met het Europese vasteland.

Schaken op twee onvoorspelbare fronten. Het is zeker niet de laatste keer dat premier Johnson zich in deze positie zal terugvinden.

Lees ook: Eerst een eigen plan, pas dan kan de EU succesvol bemiddelen in het Iran-conflict

In het conflict tussen Iran en de VS staat de EU langs de zijlijn. Dat kan alleen veranderen als de unie met een eigen aanpak komt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden