Brexit Parlement

Johnson deelt de eerste klap uit in zijn brexitgevecht

Een demonstrant protesteert bij Downing Street tegen de beslissing van premier Johnson het parlement langer op reces te sturen. Beeld AFP

Premier Boris Johnson stuurde woensdag het Britse parlement langer met reces. De verontwaardiging is groot.

‘Een gevaarlijk pad’ en ‘een overval op onze democratie.’ Zomaar wat reacties van Britse parlementariërs op het plan van Boris Johnson om het reces van het Lagerhuis te verlengen. Weer een ongekende stap in de brexit-soap, waarmee de strijd tussen Johnson en het parlement in alle hevigheid is losgebarsten.

De premier kondigde woensdag tot ieders verbazing aan dat hij koningin Elizabeth wil vragen de Queen’s speech op 14 oktober voor te dragen, de Britse versie van de Troonrede waarin zij de regeringsplannen voor komend jaar uiteenzet. Voorafgaand aan die rede wordt het parlement opgeschort. Na het zomerreces, dat op 3 september eindigt, zal het Britse Lagerhuis ook van 12 september tot 14 oktober geen zitting nemen.

Daarmee maakt Johnson het de Britse parlementariërs bijzonder moeilijk om hem komende weken in de wielen te rijden. Het is bekend dat een meerderheid van het parlement tegen een no-dealbrexit is en dat de oppositie achter de schermen plannen smeedt om het economisch riskantste scenario te voorkomen. De tijd om dat voor elkaar te krijgen is nu flink ingekort. Johnson wil de no-dealoptie juist in leven houden; hij wil hoe dan ook op 31 oktober – de nieuwe deadline – de Europese Unie verlaten. Met of zonder deal. En met dit besluit hoopt hij het tapijt onder de hele oppositie uit te trekken.

Hoewel de Britse premier voor de camera ontkent dat dit een poging is om het parlement de mogelijkheid te ontnemen om no-deal tegen te houden, is er een andere conclusie bijna niet te trekken. Hij had best kunnen wachten tot na 31 oktober met de Queen’s speech. Daarnaast is het reces in aanloop naar de troonrede met 23 dagen veel langer dan anders, maar Johnson wuift de kritiek weg: “Er blijft tijd over in het parlement om over de brexit te debatteren.”

Nu Johnson zijn meest gevreesde troefkaart speelt, is het woord aan de oppositie. Die zal heel snel moeten schakelen om Johnson nog tegen te houden. Gebleken is dat het niet zo makkelijk is om Labour, de Schotse nationalisten en de Liberaal Democraten op één lijn te krijgen. Daarnaast hebben ze de steun nodig van enkele dissidente Conservatieven, die ook geen goed woord over hebben voor de in hun ogen ‘ondemocratische’ stap van Johnson.

De meest voor de hand liggende maatregel is een motie van wantrouwen. Die zou dinsdag al kunnen worden ingediend. Alleen vindt Labour-leider Corbyn dat hij vervolgens premier moet worden van een interim-regering, iets waar de Tory-dissidenten en de LibDems faliekant op tegen zijn. Johnson hoopt van de on­enigheid te profiteren en gokt erop dat de oppositie niet tijdig een eensgezind front weet te vormen. Ook zal Johnson hopen dat de enorme woede over zijn besluit zal wegebben.

Maar de oppositie slijpt de messen al. Labour-parlementariër Clive Lewis zei dat hij bereid is zich samen met collega’s vast te ketenen aan de parlementsbankjes. “De politie zal ons moeten verwijderen”, schreef hij op Twitter. En zelfs de anders neutrale Kamervoorzitter John Bercow sprak van ‘grondwettelijke schande’. Een petitie van boze Britten om de opschorting van het parlement tegen te houden, werd in enkele uren een half miljoen keer online getekend.

Johnson bracht ook koningin Elizabeth in een uiterst ongemakkelijke positie. Zij moest, vanaf buitenverblijf Balmoral in Schotland waar ze haar vakantie doorbrengt, toestemming verlenen aan de omstreden stap van de premier. Die gaf ze, zoals ze in haar 67 jaar op de troon altijd het advies van de premiers opvolgde. Bovendien heeft ze zich nooit ingelaten met politieke beslissingen. Dat ze nu onderdeel werd van een politieke manoeuvre, die ­zoveel heftige reacties oproept, zou zomaar reden kunnen zijn geweest haar ongenoegen te uiten.

Het spel is definitief op de wagen. Johnsons zet is uiterst riskant. Het lijkt onwaarschijnlijk dat hij zelf weet wat zijn gepoker zal opleveren.

Lees ook:

Dreiging ‘no deal’ jaagt groeiend aantal Britse bedrijven naar ons land

Steeds meer bedrijven uit het Verenigd Koninkrijk nemen de wijk naar Nederland. Ze vrezen het naderende vertrek van de Britten uit de Europese Unie, en al helemaal een wanordelijke brexit zonder goede afspraken, zegt de organisatie die deze ondernemingen namens Nederland warm maakt voor een verhuizing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden