NecrologieJohn Hume

John Hume (1937-2020), de visionaire architect van het Noord-Ierse vredesproces

John Hume (tweede van links), op archiefbeeld uit 2000 tijdens een bezoek aan de Amerikaanse president Bill Clinton. Ze worden geflankeerd door Sinn Fein-leider Gerry Adams (links) en de protestantse politiek leider David Trimble.  Beeld AFP
John Hume (tweede van links), op archiefbeeld uit 2000 tijdens een bezoek aan de Amerikaanse president Bill Clinton. Ze worden geflankeerd door Sinn Fein-leider Gerry Adams (links) en de protestantse politiek leider David Trimble.Beeld AFP

Het regende maandag eerbetonen voor John Hume, een icoon uit de Noord-Ierse politiek, in 1998 gelauwerd met de Nobelprijs voor de Vrede.

Voor brexitologen was het veelzeggend dat Michel Barnier eerder reageerde op John Hume’s overlijden dan Boris Johnson. ‘Bedankt, John Hume. Respect’, tweette de Franse EU-brexit-hoofdonderhandelaar over de iconische Noord-Ierse politicus, bijna tweeënhalf uur voordat de Britse premier via hetzelfde medium zijn eerbetoon bracht. ‘Een politieke reus’, aldus Johnson.

De katholieke politiek leider John Hume overleed maandag op 83-jarige leeftijd in een verzorgingstehuis, na een lange ziekte. Hij geldt als hoofdarchitect van het Noord-Ierse vredesproces, dat in 1998 culmineerde in het Goede Vrijdagakkoord. Dat leverde hem datzelfde jaar de Nobelprijs voor de Vrede op, die hij deelde met de protestantse politiek leider David Trimble.

Dat Goede Vrijdagakkoord speelde in de jarenlange brexit-onderhandelingen een grote rol: behoud van de vredesafspraken van toen (inclusief open grens op het Ierse eiland) was voor de EU-27 essentieel voor welk soort brexit-akkoord dan ook. Vandaar de betrokkenheid van Barnier.

Bloedig geweld tussen katholieken

Hume’s eigen politieke betrokkenheid begon in 1968, toen hij zich aansloot bij een burgerbeweging die de rechten van de rooms-katholieke minderheid in Noord-Ierland verdedigde. De regio werd decennialang geteisterd door bloedig geweld tussen katholieken, die aansluiting bij Ierland wilden, en protestanten, die de Britse eenheid wilden bewaren. Het sektarische geweld heeft ruim 3500 levens geëist.

Hume was in 1970 een van de oprichters van de gematigde Sociaal-Democratische en Arbeidspartij (SDLP), die hij een politiek leven lang diende. Geweldloosheid was altijd zijn motto. Tijdens het moeizame vredesproces stak hij begin jaren negentig zijn nek uit door de dialoog aan te gaan met Gerry Adams, leider van Sinn Fein, de politieke tak van het gewelddadige Ierse Republikeinse Leger (Ira). Hume werd daar destijds door velen om verketterd. Maar de contacten leidden wel tot een Ira-wapenstilstand in 1994, en uiteindelijk tot het Goede Vrijdagakkoord van 1998.

‘Respecteer onderlinge verschillen’

“Conflicten gaan altijd over hetzelfde: verschillen”, zei Hume ooit in een befaamde toespraak. “Verschillen van geloof, ras of nationaliteit. En de boodschap die we moeten overbrengen – en die we in ons deel van de wereld hebben geleerd – is dat al die verschillen ongelukjes zijn bij onze geboorte. Respect voor verschillen zou heel normaal moeten zijn. Het is het eerste en diepste uitgangspunt van echte vrede en echte beëindiging van conflicten.”

Het regende maandag eerbetonen. “John Hume was een politieke kolos, een visionair die weigerde te geloven dat de toekomst hetzelfde moest zijn als het verleden”, aldus Tony Blair, Brits premier van 1997 tot 2007. “Zijn bijdrage aan de vrede in Noord-Ierland is episch.”

Lees ook:
Door de brexit doemen demonen weer op langs de Noord-Ierse grens

Het grote struikelblok in de besprekingen tussen Londen en Brussel is de grens met Ierland. Op reis langs die grens blijken de spanningen tussen katholieken en protestanten allerminst verdwenen.

Vredesproces Noord-Ierland

Een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van de ontwapening van Noord-Ierse terreurgroepen sinds het Goede Vrijdagakkoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden