ProfielJens Stoltenberg

Jens Stoltenberg: van linkse Vietnam-demonstrant tot nuchtere Navo-topman

Navo-chef Jens Stoltenberg tijdens een persconferentie dinsdag in Madrid, waar de militaire bondgenoten woensdag en donderdag bijeenkomen voor overleg. Beeld ANP / EPA
Navo-chef Jens Stoltenberg tijdens een persconferentie dinsdag in Madrid, waar de militaire bondgenoten woensdag en donderdag bijeenkomen voor overleg.Beeld ANP / EPA

Jens Stoltenberg leidt woensdag en donderdag de Navo-top in Madrid. Wie is deze Noor?

Arjen van der Ziel

Hij had eigenlijk al moeten vertrekken bij de Navo. Begin februari werd bekendgemaakt dat hij de centrale bank zou gaan leiden in zijn vaderland Noorwegen. Maar toen Rusland eind februari Oekraïne binnenviel, werd in een Navo-spoedberaad besloten dat Jens Stoltenberg na twee termijnen van vier jaar nog een jaar extra aanblijft als secretaris-generaal. De lange Noor met de blauwe ogen, oud-premier, staat nu voor de uitdaging om het bondgenootschap door de riskantste periode in decennia te loodsen.

Stoltenberg komt uit een politieke familie van sociaaldemocratische signatuur. Zijn vader was een prominente diplomaat en was zowel minister van defensie als van buitenlandse zaken. Ook zijn moeder vervulde meerdere regeringsfuncties. Thuis heerste een open atmosfeer, met volop ruimte voor discussie.

In zijn jonge jaren liet Stoltenberg zijn haar groeien tot op zijn schouders en rookte hij af en toe een jointje. Geïnspireerd door zijn oudere zus Camilla, die communistische ideeën had, deed hij mee aan demonstraties tegen de Amerikaanse interventie in Vietnam. Daarbij werden stenen gegooid naar de Amerikaanse ambassade in Oslo.

Voorzichtige, financieel behoudende politicus

Nadat hij zich begin jaren tachtig in de politiek had gestort, werd hij leider van de jeugdbeweging van de sociaaldemocratische Arbeiderspartij. Stoltenberg bouwde een band op met een Sovjet-diplomaat, maar verbrak dat contact in 1990 nadat de inlichtingendienst PST hem had gewaarschuwd dat de diplomaat een KGB-agent was. In 1993 werd hij gekozen in het Storting, het Noorse parlement. Hij werd vervolgens twee keer minister, van economische zaken en van financiën, en schopte het in 2000 voor het eerst tot premier.

Stoltenberg (63) behoort tot de rechtervleugel van de Arbeiderspartij: een voorzichtige, financieel behoudende politicus, gericht op consensus. Bij zijn eerste aantreden als premier werd hij door media in Oslo ook wel ‘de Noorse Tony Blair’ genoemd.

Onder zijn regeringen werden de Noorse defensie-uitgaven opgevoerd en werden de strijdkrachten gemoderniseerd, maar hij zette eveneens in op een verbetering van de relatie met grote buur Rusland. Zo wist Stoltenberg in 2010 een conflict met Rusland over omstreden wateren in de Barentszzee bij te leggen. Internationaal kreeg hij ook veel lof voor zijn reactie na de aanslagen in 2011 door de rechts-extremist Anders Behring Breivik, waarbij Stoltenberg opriep tot ‘meer democratie, meer openheid, meer menselijkheid, maar nooit naïviteit’.

Stoltenberg staat voor ingewikkelde koorddans-act

Toen de Noor in 2014 aan de slag ging als Navo-topman was de onzekerheid groot. Rusland had net, zonder zich iets van westerse kritiek aan te trekken, het Oekraïense schiereiland de Krim geannexeerd. China liet zich steeds meer gelden en Navo-troepen waren nog steeds verwikkeld in de uitzichtloze interventie in Afghanistan. De Amerikaanse president Donald Trump, die in 2017 aantrad, dreigde het bondgenootschap zelfs op te blazen.

Maar de Russische invasie van Oekraïne heeft de Navo nieuw zelfbewustzijn gegeven. Stoltenberg staat nu vooral voor een ingewikkelde koorddans-act. Hij moet ervoor zorgen dat het bondgenootschap zich schrap zet tegenover Rusland. Maar hij moet er tegelijk voor waken dat de alliantie niet wordt meegesleurd in een veel grotere oorlog. Zelfs voor een nuchtere Noor is dat een pittige klus.

Lees ook:

En wéér slaat de Navo een nieuw pad in

Regeringsleiders en ministers van de dertig lidstaten, plus van een aantal gastlanden, zijn deze week in Madrid voor een Navo-top. Het militaire bondgenootschap staat weer eens op een kruispunt in de geschiedenis.

‘Kaliningrad’ laat zien dat we de fase van sancties voorbij zijn

Het Litouwse besluit om een deel van de doorvoer tussen Rusland en de exclave Kaliningrad tegen te houden, toont dat we zijn beland in de fase van de economische oorlogvoering, schrijft columnist Rob de Wijk. Het Westen sloopt Rusland; Rusland sloopt de EU.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden