InterviewTheary Seng

Jarenlange gevangenisstraf dreigt voor Theary Seng: ‘Zolang ik ademhaal, zal er hoop zijn’

De Amerikaanse actrice Mia Farrow aan de zijde van Theary Seng (links).  Beeld AFP
De Amerikaanse actrice Mia Farrow aan de zijde van Theary Seng (links).Beeld AFP

Advocate en activiste Theary Seng dreigt jarenlang in een Cambodjaanse gevangenis terecht te komen. Maar zij weigert haar mond te houden.

In Cambodja staan de komende maanden meer dan honderd mensen terecht die worden verdacht van samenzwering en het omver willen werpen van de regering. Zij zouden de in ballingschap levende oppositieleider Sam Rainsy hebben gesteund toen hij in november 2019 tevergeefs probeerde terug te komen naar Cambodja om de democratie in het autocratische land te herstellen.

De prominente advocate en mensenrechtenactiviste Theary Seng (50) is één van de verdachten. Ze staat donderdag samen met 45 anderen voor de rechtbank. Ze weigert zich te laten intimideren door de sinds 1985 regerende premier Hun Sen.

“Het is absurd”, zegt Seng in de groene en schaduwrijke tuin van een hotel in Phnom Penh. “Ze zeggen dat ik bij een groep hoor die samenzwering pleegde. Het zijn heel algemene aanklachten. Juridisch klopt er helemaal niets van.”

Waar is de aanklacht op gebaseerd?

“Het duurde lange tijd voor ik het begreep, maar ik weet nu dat het is omdat ik een video op Facebook heb geplaatst waarin ik mensen opriep Sam Rainsy te steunen toen hij terug wilde keren naar Cambodja. Men beweert ook dat ik aan een rechtszaak probeerde te ontsnappen. De rechtbank zegt dat men mij op 6 november 2019 wilde dagvaarden, maar ik was toen in Noorwegen voor een conferentie. Als ik werkelijk aan de wet probeerde te ontsnappen, waarom werd ik dan niet gearresteerd toen ik een paar dagen later terugkeerde?”

Cambodja ligt al tijden onder vuur wegens het schenden van mensenrechten. Is de situatie verder verslechterd?

“We zijn compleet neergestort, en ik weet niet hoe we de brokstukken nog kunnen verzamelen. Als we nog dieper vallen, keren we terug bij de Rode Khmer (het communistische bewind dat in de jaren ’70 een schrikbewind voerde in Cambodja, red.). Er zijn de afgelopen jaren veel momenten geweest waarop ik dacht: het kan niet erger worden. De oppositieleiders zitten in ballingschap, de eens robuuste media zijn sterk beteugeld en de personen die een groep mensen kunnen mobiliseren zitten in de gevangenis of houden zich schuil.

“Nu Cambodja geen echte oppositie meer heeft, lijkt de huidige strategie te zijn om de paar kritische stemmen die nog over zijn uit te roeien. Dus komt men achter mij aan. Ze dachten dat ik in stilte het land zou ontvluchten, maar daar hebben ze zich misrekend.”

Bij de parlementsverkiezingen van 2018 won Hun Sen met zijn partij alle zetels, waardoor Cambodja sindsdien een de facto eenpartijstaat is. Is er nog hoop op een meer democratische toekomst?

“Zeker. Zolang ik ademhaal, zal er hoop zijn. Ik woon zelf in een arme buurt met veel textielarbeiders. Als zij je eenmaal vertrouwen, dan vloeien de gesprekken. Ze zijn allemaal moe van het geweld en van dit regime. Ze wachten op een kans voor verandering. Zij zijn wat mij betreft representatief voor de rest van het volk.

“Ik ben een leerling van Gandhi, Martin Luther King jr. en Nelson Mandela. Zij zijn mijn helden, en net als hen geloof ik in een vreedzame machtsoverdracht. Dat maakt de aanklacht tegen mij nog absurder. Er zit een suggestie van geweld in, terwijl ik altijd in geweldloosheid heb geloofd.”

Wat verwacht u van de rechtszaak?

“Het is een politiek theater. Zelfs al heb je de beste juridische argumenten, het zal het oordeel niet veranderen. De beslissing wordt namelijk genomen op basis van politieke overwegingen, waarbij men kijkt of het goed of slecht is om mijn zaak in de publieke belangstelling te houden. Ik denk dat er een 50 procent kans is dat ik naar de gevangenis moet. Ik heb me daar mentaal op voorbereid.”

U hebt naast een Cambodjaans paspoort ook een Amerikaans paspoort. Overweegt u niet Cambodja te verlaten en zo een eventuele celstraf te vermijden?

“Nee. Ik houd van de Verenigde Staten, maar dit is thuis en ik weiger te vertrekken. Hun Sen gaat mij niet dwingen opnieuw mijn huis te verlaten. Als kind ben ik voor de Rode Khmer het land ontvlucht. Toen was ik kwetsbaar en moest ik overleven. Nu heb ik andere overlevingstechnieken en andere keuzes. En ik vrees dat als ik vertrek, ik nooit meer terug kan. Zelfs als ze de aanklachten laten vallen, zal het nog lang duren voor ik me comfortabel genoeg voel om Cambodja te verlaten.”

Cambodja heeft een geschiedenis van politiek geweld. Vreest u soms voor uw leven?

“Ik weet dat een moord mogelijk is, bijvoorbeeld door een verkeersongeluk dat niet kan worden gelinkt aan de politiek. Ik kijk nu meer om me heen dan tevoren, en ik ben minder vaak onderweg. Maar als christen geloof ik dat God de baas is over mijn leven. Hij bepaalt mijn leven en mijn dood, niet iemand anders.”

Lees ook:

Cambodjaanse regering snoert onafhankelijke media de mond

Onder premier Hun Sen worden politieke activisten steeds vaker opgesloten, kritische organisaties met sluiting bedreigd en liggen onafhankelijke media onder vuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden