Japan

Japanse overheid gaat eenzaamheid aanpakken

Veel Japanners zeggen zich eenzaam te voelen, ook in de grote stad.  Beeld REUTERS
Veel Japanners zeggen zich eenzaam te voelen, ook in de grote stad.Beeld REUTERS

Eenzaamheid is een sociaal probleem in Japan. De overheid komt nu met een plan voor mensen met weinig contacten.

Gijs Moes

Japan komt met een speciale aanpak van eenzaamheid en sociale isolatie. Mensen die hieraan lijden, kunnen 24 uur per dag terecht bij een telefonische hulplijn. Ook komt er een campagne om betrokkenheid van burgers bij de lokale gemeenschap te bevorderen. Dit moet helpen om eenzamen uit hun isolement te halen, juist in coronatijd.

Minister Seiko Noda en premier Fumio Kishida maakten de plannen dinsdag bekend. Noda, die meer sociale kwesties als aandachtsgebied heeft, staat aan het hoofd van een werkgroep tegen eenzaamheid en isolatie. Meer landen kennen een aanpak voor deze problemen, ook tijdens de pandemie, maar Japan is uniek met een actieve rol voor de overheid. Die wil in de campagne wel samenwerken met bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Directe familie

Uit internationaal onderzoek blijkt dat Japanners, vergeleken met inwoners van andere landen, weinig sociale contacten hebben naast de directe familie. Vaak hebben ze, naar eigen zeggen, geen mensen om mee te praten over hun problemen. Volgens cijfers van de Oeso, de club van rijke industrielanden, geldt dat voor 16 procent van de Japanners, het hoogste aantal van alle lidstaten. Dit onderzoek is al in 2005 uitgevoerd, maar volgens de Japanse overheid zelf is de situatie sindsdien niet verbeterd.

Vooral jongeren geven aan dat ze niemand hebben die ze om raad kunnen vragen. In Japan geldt dat volgens cijfers van de overheid voor 20 procent van de mensen tussen 13 en 30 jaar, ruim tweemaal zoveel als in de grote West-Europese landen. Daarnaast zijn er ook veel ouderen en vrouwen die sociaal geïsoleerd zijn.

Sociologen verklaren deze problemen voor een deel uit de snelle ontwikkeling van Japan in de afgelopen decennia. De traditioneel sterke sociale verbanden zijn veel zwakker geworden, vooral in de grote steden. Daar draait het leven van de meeste mensen vooral om hun werk. Op het platteland zijn weinig jongeren meer, die zijn naar de stad getrokken en bovendien is Japan sterk vergrijsd.

Mensen buiten de directe familie om hulp vragen is sociaal niet echt geaccepteerd. In onderzoek geven veel Japanners aan dat ze niemand tot last willen zijn, ze vinden dat ze hun problemen zelf op moeten lossen.

Zelfdodingscijfers

De nieuwe aanpak van eenzaamheid en isolatie moet ook helpen om de zelfdodingscijfers omlaag te brengen. Daar is al een chatlijn voor, net zoals 113 in Nederland, maar in Japan zoeken hulpverleners ook actief op sociale media naar signalen van mensen die aan zelfdoding denken.

Deze aanpak is succesvol geweest. Japan was ongeveer twintig jaar geleden een van de landen met het hoogste aantal mensen dat een einde aan hun leven maakte, maar kent inmiddels internationaal gezien geen bijzonder hoog zelfdodingscijfer meer.

Maar de afgelopen twee jaar zijn de cijfers weer opgelopen. Experts brengen die omslag in verband met de coronapandemie, die zorgen aanwakkert, onder meer op financieel terrein. Bovendien heeft het virus sociale contacten moeilijker gemaakt.

Ook al is Japan nooit echt in lockdown gegaan, toch zijn mensen meer thuis en dat vaak in kleine woningen. Ook hier lijken vooral ouderen, vrouwen en jongeren het slachtoffer. Door het thuiswerken zijn relatieproblemen en huiselijk geweld toegenomen, wat vooral vrouwen treft.

Lees ook:

Zelfdoding flink gestegen onder Japanse vrouwen tijdens coronacrisis

Japan is al jaren succesvol in het tegengaan van zelfdoding. Maar de coronapandemie zorgt voor een verontrustende trend bij vrouwen.

Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem bij 113 Zelfmoordpreventie. Chat via www.113.nl, bel 113 of bel gratis 0800-0113.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden