Suïcide

Japan brengt het aantal zelfdodingen omlaag, maar niet onder jongeren

In Japan daalt het aantal zelfdodingen al tien jaar. Beeld EPA

Het aantal zelfdodingen daalt in Japan, dankzij een succesvolle nationale aanpak. Maar onder jongeren blijft het probleem groot.

Eerst het goede nieuws: het aantal gevallen van zelfdoding in Japan daalt al tien jaar. Vorig jaar maakten, voor het eerst sinds de cijfers worden bijgehouden, minder dan twintigduizend Japanners een einde aan hun leven. Een beleidsmatige aanpak van zelfdoding werpt zijn vruchten af. Het slechte nieuws: onder jongeren is er geen verbetering, suïcide is daar zelfs doodsoorzaak nummer een.

Zelfdoding in Japan heeft voor veel westerlingen iets fascinerends, met verwijzingen naar het plegen van harakiri door samoerai. Voor Japanners is het een persoonlijk en maatschappelijk drama, dat rond de eeuwwisseling hoog op de agenda kwam te staan, toen de zelfdodingscijfers sterk stegen na de financiële crash van 1997. Vooral middelbare mannen die hun bedrijf failliet zagen gaan of hun baan kwijtraakten, beëindigden hun leven.

In 2003 bereikte het zelfdodingscijfer met 34.427 gevallen een tragisch hoogtepunt, waarmee Japan ook wereldwijd in de top stond. Drie jaar later trad een nieuwe wet in werking: lokale overheden moesten voortaan preventieprogramma’s ontwikkelen en consulten aanbieden voor mensen die zelfdoding overwogen.

Vrijwilligers speuren naar verontrustende uitingen

Er zijn meer initiatieven om zelfdoding tegen te gaan. Vrijwilligers speuren, met steun van de overheid, online naar verontrustende uitingen. Wie boodschappen achterlaat als ‘ik wil sterven’, wordt actief benaderd voor een gesprek. In noodgevallen schakelen de vrijwilligers zelfs de politie in. 

Het denken over het terugdringen van zelfdoding houdt hiermee niet op. Een van de organisaties pleit voor automatische pop-ups als iemand op het internet een zoekterm invult als ‘hoe pleeg ik zelfmoord’, zo meldt de website Japan Times. De boodschap die dan in beeld verschijnt, leidt naar een website die ondersteuning biedt.

In geheel Japanse stijl werd in 2006 vastgelegd dat in de periode tot 2016 het aantal zelfdodingen 20 procent moest dalen. Dat doel werd gehaald en er kwam een nieuw streefcijfer: nog eens 30 procent minder gevallen in 2026. Als dat lukt, ligt het zelfdodingscijfer ongeveer op gelijke hoogte met dat in andere ontwikkelde economieën. En Japan is goed op weg, het cijfer ligt nu al een stuk lager dan in Rusland en iets hoger dan in de Verenigde Staten.

Pesten is belangrijke oorzaak

Ondanks de hoopgevende resultaten ontsnapt één groep tot nu toe aan de positieve trend: jongeren. Zelfdoding is doodsoorzaak nummer een onder Japanners van 15 tot 39 jaar. Onder de twintigers en dertigers dalen de cijfers iets, onder scholieren blijven ze zorgwekkend hoog.

Uit onderzoek blijkt dat slechte resultaten en sociale problemen op school, zoals pesten, belangrijke oorzaken zijn – meer dan een moeilijke thuissituatie. Aan het einde van de schoolvakanties is er steevast een piek in zelfdodingen onder jongeren te zien. In 2018 maakten bijna zeshonderd minderjarigen een einde aan hun leven. Japan staat nu voor de lastige taak om ook die cijfers omlaag te krijgen. 

Praten over zelfdoding helpt mensen die daarover nadenken. De landelijke hulplijn bestaat voor zulke gesprekken. Kijk op 113.nl of bel 0900-0113.

Lees ook: 

Twee Japanse moeders vertellen hoe hun zonen zich  dood werkten

Karoshi is het Japanse woord voor ‘dood door overwerk’. Twee moeders die hun zoon hebben verloren, vertellen hoe het zo ver kon komen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden