Rapport

Ivoor en hoorn financieren het terrorisme in Mozambique. ‘De situatie is compleet uit de hand gelopen’

Mensen in Pemba wachten op vissersboten met vluchtelingen uit Palma in Mozambique, die ontsnapt zijn aan de aanval van de jihadistische terreurorganisatie ASWJ.   Beeld EPA
Mensen in Pemba wachten op vissersboten met vluchtelingen uit Palma in Mozambique, die ontsnapt zijn aan de aanval van de jihadistische terreurorganisatie ASWJ.Beeld EPA

Islamitische Staat is in Mozambique in drie jaar tijd een machtige organisatie geworden, die er niet voor terugschrikt om steden aan te vallen.

Na de terugtrekking afgelopen zondag van de jihadistische terreurorganisatie Ahlu Sunnah Wal Jamaah (ASWJ) uit de plaats Palma in het noorden van Mozambique bleven doodgeschoten en onthoofde burgers achter in de straten. Drie dagen lang duurde de aanval op de havenstad, dat nu de vestigingsplaats is van oliemaatschappij Total, die naar gas boort voor de kust van Mozambique.

Ook zo’n 200 buitenlandse oliewerkers zaten daar als ratten in de val in hun hotel Amarula dat werd bestookt door jihadistische strijders. Uit pure wanhoop probeerden ze in een konvooi van zeventien voertuigen te ontsnappen naar de kust. Slechts zeven auto’s wisten te ontkomen. Inmiddels heeft het Mozambikaanse leger het stadje met 75.000 inwoners weer onder controle, maar de meeste inwoners zijn de bush in gevlucht.

Het opmerkelijke is dat de terreurorganisatie pas in 2017 voor het eerst opdook in de provincie Cabo Delgado in het noorden van Mozambique. Vorig jaar augustus nam de aan Islamitische Staat gelieerde terreurgroep de havenstad Mocímboa da Praia tachtig kilometer zuidelijk van Palma in. ASWJ heeft die stad nog steeds onder controle. Het Mozambikaans leger is niet opgewassen tegen de terreurorganisatie, die over 2000 tot 4500 strijders zou beschikken.

Soldaten naar Mozambique

Portugal besloot dinsdag om zestig militaire trainers naar Mozambique te sturen om soldaten op te leiden. Ook de Verenigde Staten stuurt een handvol trainers om de jihadisten aan te pakken.

‘Compleet uit de hand gelopen’

In drie jaar tijd is ASWJ uitgegroeid tot een goed geoliede terreurorganisatie. Dat verbaast de voormalige Britse diplomaat Ivor Roberts niet. “De situatie in het noorden van Mozambique is compleet uit de hand gelopen”, zegt hij.

Van Roberts hand verscheen dinsdag het rapport An Unholy Alliance van het Counter Extremism Project, over de illegale handel aan de Oost-Afrikaanse kust als financiering van terroristische groepen, zoals Al-Shabaab in Somalië, het Verzetsleger van Heer (LRA) in Congo, Zuid-Soedan en Oeganda en ASWJ in Mozambique. Hij onderzocht ook de banden tussen criminele netwerken en terroristische organisaties, die beide leven van de illegale handel.

Die handel is enorm en zorgt voor een schaduweconomie, volgens Roberts. “De coronapandemie maakt het op dit moment alleen nog maar erger.” De jihadisten hebben nu grote delen van de Cabo Delgado provincie in handen. “Hier worden de beste robijnen ter wereld gevonden en daar verdient ASWJ deels geld mee om wapens te kopen en strijders te betalen”, aldus Roberts.

Ivoor is een lucratieve inkomstenbron

Ook het stropen van olifanten en neushoorns en de handel in ivoor en hoorn vormen een lucratieve inkomstenbron voor de jihadisten in Mozambique. Het zuiden van het land grenst aan het Zuid-Afrikaanse Krugerpark. Strijders of stropers glippen de grens over om olifanten en neushoorns te schieten en met ivorentanden en hoorns terug te keren. “Een kilo ivoor brengt op de wereldmarkt 1000 dollar op. En een kilo hoorn zelfs 60.000 dollar. De terroristische organisatie verdient stevig aan deze verschrikkelijke handel, waarbij deze soorten steeds dichter bij uitsterven komen.”

Van Somalië tot Mozambique worden smokkelroutes ook niet alleen gebruikt voor illegale wildproducten, maar ook om tabak, mondkapjes, beschermende medische kleding, drugs, nep-suiker en nog veel meer illegaal te verhandelen. Overheden missen belasting en accijnzen en dat loopt volgens Roberts enorm in de papieren en destabiliseert deze landen.

Roberts pleit dan ook voor een keiharde aanpak van de illegale handel en een harmonisatie van het strafrecht met hoge straffen in heel Oost-Afrika. De beste manier om terroristische organisaties te bestrijden is hun illegale handel zoveel mogelijk te verstoren. “Dat is ook goed voor het behoud van wilde dieren in de natuur”, voegt hij eraan toe.

Lees ook:

De jihad gedijt goed in het sociaal-economische klimaat van Afrika.

In Afrika heeft de afgelopen tien jaar heeft een jihadistische geweldsexplosie plaatsgevonden. Al-Qaida en IS hebben vaste voet aan de grond gekregen op het continent.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden