Coronaherstelfonds

Italië ruziet over de besteding van de coronamiljarden: gezondheidszorg komt op de laatste plaats

Premier Giuseppe Conte van Italië tijdens een persconferentie in Brussel.Beeld EPA

Italië krijgt het grootste deel van de miljarden uit het EU-herstelfonds voor corona. Over de besteding ervan is nu grote politieke ruzie.

In Italië worden ze gezien als een ‘historische kans’: de circa 200 miljard euro uit het EU-herstelfonds die vanaf volgend jaar deze kant op zouden moeten komen. Van alle lidstaten krijgt dit land het grootste deel uit het fonds, dat bedoeld is om van de verwoestende coronapandemie te herstellen. 

Premier Giuseppe Conte wil de financiële meevaller – deels lening, deels gift – gebruiken om zijn land op goed geoliede rails naar een mooie toekomst te zetten. Omdat de Europese Commissie ondertussen graag wil weten hoe Rome dat voor elkaar denkt te krijgen, heeft Conte deze maand een ambitieus plan bekendgemaakt en tegelijkertijd bepaald wie er over de uitvoering zullen gaan: hijzelf plus twee ministers en zes door hem benoemde ‘supermanagers’. En dat is helemaal in het verkeerde keelgat van de coalitiepartijen geschoten: zij eisen meer inspraak. Bovendien blijken de burgers de Brusselse bak geld volkomen anders te willen besteden dan hun regeringsleider.

Dreigen met een kabinetscrisis

Conte meldde onlangs in een kranteninterview dat hij en minister van financiën Roberto Gualtieri (Democratische Partij), samen met de minister van economische ontwikkeling Stefano Patuanelli (Vijfsterrenbeweging), de eindregie over de geplande modernisering van Italië krijgen. Onder dat trio komen zes ‘technische experts’ te staan. Die zes kunnen de andere ministers overrulen en krijgen ondersteuning van nog weer zo’n 300 deskundigen.

Maar zowel de leider van coalitiepartij Democratische Partij als die van de grotere Vijfsterrenbeweging pikken dat niet; zij willen meer stem in de uitvoering krijgen. Ook de voorman van het minuscule Levend Italië, ex-premier Matteo Renzi, vindt de voorgestelde managementstructuur helemaal niks. “Daaruit blijkt wel hoezeer Conte de partijen en het parlement minacht”, zei hij. Renzi weet dat de premier niet zonder de parlementaire steun van Levend Italië kan en vindt het geen probleem om midden in de epidemie te dreigen met een kabinetscrisis.

Omdat de verbeten ruzie binnen de coalitie nu helemaal om de zeggenschap over de 200 miljard draait, is er nauwelijks aandacht voor de inhoud van Conte’s plan. Economen die het ruim honderd pagina’s tellende dossier wél hebben doorgenomen, vinden dat er best verstandige keuzes worden gemaakt. “Maar de projecten zijn veel te vaag. De eerste bedragen uit het herstelfonds komen in de lente al vrij. Ik had gedetailleerde voorstellen verwacht”, schreef econoom Carlo Cottarelli in zijn analyse voor dagblad La Stampa.

Een derde denkt dat de 200 miljard zal worden verspild

Die vage plannen zien er zo uit: op de eerste plaats zet Conte vol in op wat ze hier ‘de groene revolutie’ noemen. Zo’n 74 miljard wordt gestoken in zaken als de circulaire economie, schonere energiebronnen en energiezuinigere woningen. Voor ‘digitalisering’ wordt 49 miljard uitgetrokken. Het gaat van de aanleg van snel internet tot in de meest afgelegen dorpen, tot het online aanbieden van overheidsdiensten. Bijna 20 miljard gaat naar het verbeteren van het onderwijs en het wegwerken van ‘ongelijkheid’; er moeten bijvoorbeeld bijna duizend crèches bijkomen zodat meer moeders de arbeidsmarkt op kunnen. Op de laatste plaats komt de gezondheidszorg: voor extra personeel en modernisering wordt 9 miljard gereserveerd.

De Italianen zijn erg sceptisch en zouden sowieso heel andere keuzes hebben gemaakt, blijkt deze week uit een opiniepeiling van Euromedia Research. Als het aan de ondervraagden lag, zou het verbeteren van de gezondheidszorg ver bovenaan de to-dolijst staan, net onder investeringen in het scheppen van banen. Het verkleinen van de forse digital divide en innovatie bungelen helemaal onderdaan hun lijstje. Bovendien blijkt 62 procent van de gepeilde burgers er geen vertrouwen in te hebben dat Rome het geld uit Europa goed zal besteden. Maar liefst 33 procent verwacht dat de 200 miljard euro volledig zullen worden verspild.

Lees ook:

‘Nederland heeft net zo goed profijt van EU-coronafonds’

Bij alle zuinigheid die het Nederlandse debat over het beoogde EU-coronafonds domineert, vergeet Nederland dat zijn netto-bijdrage aan de EU volgend jaar omlaag gaat, juist dankzij dit fonds. Dat onderstreept Eurocommissaris Johannes Hahn (begrotingszaken) vandaag in een exclusief interview met Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden