Kunst

Italië opent museum met uit de illegale handel geredde cultuurschatten

Tentoonstelling in het Museum van Geredde Kunst in Rome.  Beeld AP
Tentoonstelling in het Museum van Geredde Kunst in Rome.Beeld AP

Italië boekt zoveel successen in de strijd tegen de illegale handel in antieke voorwerpen, dat er sinds woensdag zelfs een Museum van Geredde Kunst bestaat.

Ghassan Dahhan

Italië doet er alles aan om zijn vele antieke objecten en bodemvondsten te redden uit de klauwen van de illegale kunsthandel. Het aantal geredde voorwerpen, mede door de inspanningen van een speciale kunstafdeling van de politie, is inmiddels zo groot dat het land een apart museum ervoor heeft ingericht. Het Museum van Geredde Kunst opende woensdag zijn deuren in Rome.

Italië loopt voorop in het heroveren van antieke objecten en heeft sinds 1969 ongeveer 3 miljoen voorwerpen terug weten te krijgen. In dat jaar werd de speciale tak van de carabinieri opgericht, die zich uitsluitend met de opsporing en repatriëring van cultuurschatten bezighoudt.

Het museum wil meerdere keren per jaar exposities van geredde kunstobjecten organiseren, met telkens een ander thema. Zo staat er een tentoonstelling op de planning over de Etrusken en een over Magna Grecia, het Griekse gedeelte van Italië in met name het zuiden. Na de expositie zullen de stukken ondergebracht worden bij musea in de regio, waar ze oorspronkelijk vandaan komen.

De eerste tentoonstelling toont honderd pronkstukken van de in totaal 260 uit Italië afkomstige voorwerpen, die de politie uit Amerika heeft weten te repatriëren in december vorig jaar. Het ging om onder meer kostbare Etruskische beelden, potten en vazen, evenals een groot aantal munten. De expositie vond plaats in een vleugel die onderdeel is van de Thermen van Diocletianus – een enorm badhuiscomplex dat werd opgeleverd in de vierde eeuw in opdracht van de gelijknamige keizer.

Generaal Roberto Riccardi, bij de carabinieri verantwoordelijk voor bescherming van het cultureel erfgoed, in het nieuwe museum.  Beeld AP
Generaal Roberto Riccardi, bij de carabinieri verantwoordelijk voor bescherming van het cultureel erfgoed, in het nieuwe museum.Beeld AP

De politie vond veel van de stukken in Amerikaanse musea, bij veilinghuizen, galeries of bij particuliere verzamelaars. Ook de Italiaanse regering voerde via diplomatie druk uit op de Amerikaanse regering en musea om ze terug te krijgen, en als er niet vrijwillig werd meegewerkt, dan spande Rome rechtszaken aan. Met name de antieke collectie van het Getty Museum in Los Angeles was een belangrijke vindplaats voor de politie.

Italië wil met zijn aanpak een voorbeeld zijn andere landen, en bracht begin deze maand een Grieks object dat zich in een museum in Palermo (Sicilië) bevond terug naar Griekenland. Het stuk heeft nu een prominente plek gekregen in het Parthenon in Athene. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis prees de opstelling van de Italianen en hoopte dat andere landen en musea het Italiaanse voorbeeld zouden volgen. Hij noemde met name het British Museum, dat de Parthenonfriezen (ook wel bekend als de Elgin Marbles, een van de belangrijkste pronkstukken van de Griekse beschaving) weigert terug te geven aan Griekenland.

De commandant van de carabinieri, Teo Luzi, zei tegen persbureau AP dat het zijn grootste wens is om een bronzen beeld, dat de naam ‘Zegevierende Jeugd’ heeft gekregen en in 1964 in de Adriatische Zee werd gevonden, ooit te zien zal zijn in Italië.

Dat beeld is nog altijd in bezit van het Getty Museum. De Italiaanse Hoge Raad oordeelde in 2018 dat het museum het beeld moet teruggeven aan Italië, maar het museum weigert omdat het beeld in internationale wateren zou zijn opgevist.

Lees ook:

Rijksmuseum gaat zelf gesprek aan over teruggave roofkunst

Het Rijksmuseum wil niet wachten tot andere landen zich melden om roofkunst terug te eisen. Het gaat zelf de dialoog zoeken.

Schatkamer van Syrië wordt volop geplunderd

Syrische opstandelingen smokkelen geroofde kunst over de grens om hun strijd te financieren. Kopers genoeg, zo blijkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden