Regeringscrisis

Italië onderhandelt koortsachtig over een linkse doorstart

Journalisten wachten op de Italiaanse president Sergio Mattarella, die vandaag en morgen gesprekken voert met de partijleiders van de Vijfsterrenbeweging en PD. Beeld AP

De linkse PD en de Vijfsterrenbe­weging probe­ren over hun afkeer voor elkaar te stappen. Beide zien geen heil in verkiezingen. 

De kans is groot dat de Vijfsterrenbeweging een nieuwe regering met de centrum-linkse Partito Democratico (PD) gaat vormen. Daarmee zou een uitweg zijn gevonden uit de politieke crisis die in Italië is ontstaan nadat Matteo Salvini van de Lega de regeringscoalitie begin deze maand opblies. De populaire Salvini zei geen zin meer te hebben in regeren met de Vijfsterrenbeweging en probeerde nieuwe verkiezingen af te dwingen. Om die reden stapte premier Giuseppe Conte vorige week dinsdag op.

De Vijfsterrenbeweging – nu de grootste partij in het parlement – onderhandelt sindsdien met de PD, om zo een stembusgang te voorkomen. Vorig jaar kreeg de Vijfsterrenbeweging bij de landelijke verkiezingen nog 34 procent van de stemmen, maar ruim een jaar regeren met de zeer rechtse en dominante Lega heeft erin gehakt. Uit een peiling, die zakenkrant Il Sole 24 Ore zondag publiceerde, blijkt dat nu nog maar 17 procent van de Italianen op de Vijfsterrenbeweging zou stemmen en Lega scoort maar liefst 34 procent.

Het is voor de Vijfsterrenbeweging dus zaak om een andere partner dan Lega te vinden. De PD is dan de enige optie. Ook deze sociaal-democratische partij voelt weinig voor vervroegde verkiezingen. De PD wil bovendien voorkomen, aangespoord door onder andere de Italiaanse katholieke kerk, dat de populist Salvini met een zeer rechtse anti-immigratiecoalitie lange tijd aan de macht komt. 

De gezichten staan nooit op opgewekt

Maar vlotjes samenwerken valt voor de Vijfsterrenbeweging en de PD niet mee. Deze dagen komen de kopstukken onafgebroken in groepjes in de binnenstad van Rome bijeen voor overleg; dan weer stappen ze een appartement binnen, dan weer duiken ze op bij een hotel en dan weer krijgen ze de draaiende camera’s bij een partij-hoofdkwartier achter zich aan. De gezichten staan nooit opgewekt want de onderhandelingen verlopen zeer moeizaam.

En dat is logisch. De relatief jonge Vijfsterrenbeweging is weliswaar niet links en niet rechts en kan dus alle kanten op, maar is wel ontstaan uit weerzin tegen de traditionele politieke partijen. De beweging wil vernieuwend zijn, en voor transparantie en eerlijkheid staan. Haar politici focussen niet op hun eigen bankrekening, maar op de welvaart van álle Italianen. Prominente leden van de Vijfsterrenbeweging zijn daarom altijd openlijk allergisch voor de PD geweest. Die traditionele partij smeedde in het verleden geheime politieke deals en nogal wat lokale bestuurders konden de verleiding van smeergeld niet weerstaan. Van haar kant kon de PD de Vijfsterren – ‘die hypocriete amateurs’ – altijd slecht verdragen.

Mochten de Vijfsterrenbeweging en PD nu over hun aversie heen stappen, dan is nog onduidelijk wat hun nieuwe regering precies gaat doen. Er is nog geen programma. Het ligt voor de hand dat een regering met daarin de PD een pro-Europese koers vaart en milder zal zijn tegenover ngo-schepen die bootmigranten oppikken dan Matteo Salvini was. De partijloze Giuseppe Conte wordt waarschijnlijk ook van deze regering de premier. 

Woensdag worden beide partijen bij president Sergio Mattarella verwacht om verslag van hun vorderingen te doen. Het kan zijn dat Conte dan wordt aangewezen als formateur en dat hij een week de tijd krijgt om een kabinet te vormen.

Lees ook:

Hoe moet het nu verder in Italië?

De Italiaanse premier Giuseppe Conte stapte vorige week op. Welke mogelijkheden liggen er op tafel voor politiek Italië?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden