InterviewBelastingmoraal

Italië heeft ‘veel te veel uitvreters’, zegt econoom Francesco Vecchi. ‘Dit gaat zo niet langer’

Italiaanse kappers geven bij de fiscus gemiddeld een maandinkomen op van 1091 euro. Econoom en tv-journalist Francesco Vecchi gelooft er niks van.  Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Italiaanse kappers geven bij de fiscus gemiddeld een maandinkomen op van 1091 euro. Econoom en tv-journalist Francesco Vecchi gelooft er niks van.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Slechts vijf miljoen Italianen betalen het overgrote deel van de collectieve lasten.

In Italië wonen veel mensen die niet werken en dus geen inkomstenbelasting betalen, en ook miljoenen mensen die wél werken maar zo weinig opgeven dat ze nauwelijks belasting betalen. Daartegenover staat een groep werkenden met een modaal tot hoog inkomen die wél de volle mep betaalt.

Deze vijf miljoen Italianen op een totale bevolking van 60 miljoen trekken in feite de kar voor iedereen. Dat stoort tv-journalist en econoom Francesco Vecchi (38). Hij schreef er onlangs een boek over: Gli scrocconi, De uitvreters. Vanuit Milaan zegt Vecchi via Skype: “Dit gaat zo niet langer. De sociale onrechtvaardigheid is te groot.”

Slechts vijf miljoen Italianen die het overgrote deel van de collectieve lasten betalen. Wie zijn dat?

“Dat is de groep mensen waartoe ik behoor: Italianen met een bij de belastingdienst bekend inkomen van tussen de 35.000 en de 100.000 euro. Zij dragen veel inkomstenbelasting af – gemiddeld 18.000 euro – en daar profiteren alle anderen van.”

Naast de in totaal circa 20 miljoen 65-plussers en kinderen bestempelt u 35 miljoen Italianen als ‘scrocconi’. Wanneer vindt u iemand een uitvreter?

“Scrocconi zijn mensen die op andermans zakken teren, die niet hun aandeel in onze collectieve lasten betalen. Ik ben uitgegaan van onze gezondheidszorg. Die kost ons jaarlijks ongeveer 1800 euro per inwoner. Tot de uitvreters reken ik iedereen die minder dan dat bedrag aan belasting betaalt en dat zijn er dus 35 miljoen.”

Veel Italianen zijn brutale belastingontduikers, dat is bekend, maar zijn er dan zó veel die zó weinig opgeven?

“Helaas wel. Zzp’ende schoonheidsspecialistes geven niet meer dan 6500 euro per jaar op. De gemiddelde kapper beweert een maandinkomen van 1091 euro te hebben. Eigenaren van discotheken geven 18.000 euro op. In ons land wonen 23 miljoen mensen die zo weinig opgeven dat ze gemiddeld maar 780 euro per jaar inkomstenbelasting betalen. Deze groep scrocconi is enorm.

“Hoe dat kan? Onze overheid heeft geen scherp beeld van wie wat verdient en wie wat bezit. Dat komt vooral doordat geen enkele politieke partij – uit angst dat hun kiezers weglopen – de belastingdienst voldoende personeel en middelen wil geven om voldoende te controleren en de zwarte inkomens boven tafel te krijgen.”

Francesco Vecchi. Beeld
Francesco Vecchi.

Ook de mensen die te vroeg met pensioen gaan, noemt u klaplopers. De pensioengerechtigde leeftijd is 67, maar u schrijft dat bijna niemand die haalt.

“Italianen gaan nu gemiddeld op hun 62ste met pensioen. Ontstellend veel mensen maken gebruik van de oneindige reeks uitzonderingen: ze hebben zwaar werk gedaan, zijn jong begonnen, zijn vrouw et cetera. Ook jong gepensioneerden vind ik scrocconi omdat zij niet voldoende pensioenpremie hebben betaald om hun eigen broek op te houden. Er zijn zo’n 4 miljoen gepensioneerden die hooguit tien jaar premie hebben betaald. Wie onderhoudt hen? Juist, de vijf miljoen sukkels.”

Waarom komen die vijf miljoen belastingbetalers niet in opstand?

“Ik denk omdat ze zich niet bewust zijn van de situatie. En omdat er sowieso weinig aandacht is voor mensen met midden- en hogere inkomens. Die hebben een baan en een redelijk inkomen. Wat hebben die nou te klagen? Nou, heel wat, vind ik. Ze mogen bijvoorbeeld klagen over het feit dat het bureau voor de statistiek ISTAT meldt dat hier miljoenen mensen onder de armoedegrens leven, maar dat ISTAT niet eens in staat is om die armoede goed te meten; dat gaat via telefonische enquêtes. Al die arme mensen krijgen intussen wel bijstand en toeslagen.

“Wij mogen ook klagen over het feit dat onze overheid niet precies weet wie wat verdient en wat hun vermogen is. Want daardoor weet de staat ook niet wie daadwerkelijk steun nodig heeft, en hoeveel. Een wirwar van overheidsinstanties – het rijk, de regio, de gemeente, pensioenuitkeringsinstantie INPS – keert steun uit in de vorm van huursubsidie, kinderbijslag en het burgerinkomen dat de Vijfsterrenbeweging heeft ingevoerd aan burgers die beweren arm te zijn; maar harde bewijzen ontbreken. De verschillende instanties weten bovendien niet van elkaar hoeveel geld ze aan welke personen uitkeren. Alles bij elkaar lijkt het om 130 miljard euro te gaan – het precieze getal is niet eens bekend. Wie betaalt dat? Jawel, die harde kern van Italianen die tussen de 35.000 en 100.000 verdienen en daarom zelf nooit voor steun of toeslagen in aanmerking komen.”

Gaat de nieuwe premier Draghi, een partijloze technocraat, hier iets aan veranderen? Wat zou hij moeten doen?

“De kwestie is complex en de problemen zijn verschillend van aard. Maar er kan veel worden rechtgetrokken met digitalisering. Denk aan elektronische facturen en betalingen. En als de overheidscomputers en databanken onderling goed met elkaar gaan communiceren, krijgt het rijk eindelijk een helder beeld van wie werkt en wie niet, wie er warmpjes bijzit en wie juist niet. Dan kan de enorme belastingontduiking zichtbaar worden, en aangepakt worden. Ik heb goede hoop dat de regering Draghi hier grote stappen in gaat zetten. We horen de kar immers met z’n allen te trekken. Gelukkig is de technologie op de hand van de vijf miljoen Italianen die geen uitvreters zijn.”

Lees ook:

En weer moet een ongekozen technocraat Italië uit de penarie helpen

De technocratische premier Mario Draghi, oud-bankier, moet Italië uit de pandemie en de recessie loodsen. In zijn eerste honderd dagen heeft hij zich besluitvaardig getoond. Maar er is ook scepsis. ‘Er wordt te veel verwacht.

Italiaanse justitie vreest dat maffia op EU-miljarden aast. ‘Waar geld is, duikt de ’ndrangheta op’

De Italiaanse premier Mario Draghi vertelt deze week in het parlement hoe zijn kabinet de miljarden uit het EU-herstelfonds wil besteden om de economie gezond te maken. Er ligt een gevaar op de loer: justitie vreest dat de maffia op het geld aast.

Italië steekt miljarden uit EU-coronafonds in supersnel internet, ook voor afgelegen dorpen

De Italiaanse regering is druk bezig uit te werken hoe ze de ruim 200 miljard uit het EU-coronafonds wil besteden. Digitalisering wordt een speerpunt van Rome. Dat moet voor een economische groeispurt zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden