Italië

Italiaanse ‘sardines’ proppen pleinen vol tegen vreemdelingenhaat

De Sardines-beweging, zaterdag in Rome. Beeld Getty Images

Met volgepropte pleinen willen de Italiaanse ‘sardines’ laten zien dat ze tegen vreemdelingenhaat zijn.

Als je iets wilt veranderen, moet je iets dóen en niet passief op de bank blijven zitten. Met dat idee in hun hoofden komen tienduizenden ­Italianen zaterdag in hartje Rome ­samen. Studenten, gepensioneerden en ouders met kinderen verzamelen zich op het grote plein naast de reusachtige Sint-Jan van Lateranen-­kathedraal. Ze noemen zich ‘sardines’: ze willen het plein zó vol laten stromen dat iedereen er samengeperst wordt, als sardientjes in blik.

Wat ze willen veranderen, is de sfeer van angst en intolerantie die er volgens hen nu in Italië hangt.

De Romeinse sardines drommen ’s middags in de zon samen en houden geknutselde vissen van karton en aluminiumfolie omhoog. Het gaat er anders aan toe dan bij de grote manifestaties die politieke partijen en vakbonden soms op dit plein houden: er is geen podium en niemand houdt een lange toespraak.

Vanaf een oplegger lezen de organisatoren alleen een artikel uit de grondwet voor: “Iedereen is voor de wet gelijk, ongeacht kleur, geloof, ras, religie en sociale omstandigheden.” En daar wordt voor geklapt.

Daarna zingen de betogers mee met het Italiaanse volkslied. En dat doen ze even later ook met ‘Bella ciao’, het bekende strijdlied van de Italiaanse partizanen die een kleine eeuw geleden tegen het fascistische regime van Benito Mussolini streden.

We zijn vóór democratie en sociale inclusie. Dat is alles

Deze nieuwe beweging is een maand geleden ontstaan in Bologna, een stad die traditioneel heel links is. Daar vond de eerste manifestatie plaats op de dag dat Matteo Salvini, de leider van de populaire rechts-­nationalistische partij Lega, er op campagne was voor de regionale verkiezingen in januari in het gewest Emilia-Romagna. De zogeheten flashmob was georganiseerd door vier vrienden – allemaal dertigers – om tegengas aan Salvini’s populisme te geven.

Door een plein vol te proppen met duizenden opeengepakte mensen wilden ze laten zien dat niet álle Italianen weglopen met Salvini en diens ‘Italianen eerst’- en ‘Stop de immigratie’-slogans. Er kwamen in Bologna 15.000 sardientjes opdagen. “Wij zijn tegen fascisme, tegen ­populisme en tegen intolerantie. We zijn vóór democratie en sociale inclusie. Dat is alles”, zei Mattia Santori (32), de woordvoerder van de ­beweging.

Sindsdien onstaan er overal spontaan scholen sardientjes. Tienduizenden mensen dromden samen op pleinen in Florence, Turijn, Napels en Milaan. In Parma, Modena en ­Latina ging het om kleinere getallen. De manifestatie in de hoofdstad is een van de grootste: de Romeinse politie houdt het op een opkomst van 35.000 mensen.

Beeld Getty Images

Hebben zulke relaxte flashmobs zin? De deelnemers knikken overtuigd van ‘ja’. Terwijl aan het einde van de middag de laatste zonnestralen de hoge paraplu-pijnbomen op het ­Romeinse plein aaien, zegt studente Giordana Sofia: “Alle politieke partijen denken momenteel alleen aan hun eigen belangen, ze vertegenwoordigen ons niet meer. Terwijl de rechtse populisten een gespannen klimaat scheppen en de intolerantie ten opzichte van mensen die anders zijn voeden, doen de linkse partijen helaas niets.

Zondebokken

“Wij laten hier nu zien dat we dat verkeerd vinden, en dat het aanwijzen van de immigranten als zondebokken zoals Salvini doet, ons niet koud laat.”

Lavinia Miceli, een dierenarts die haar hond heeft meegenomen, vindt het gewoon al heel nuttig om te ­laten zien dat er echt wel mensen helemaal vóór immigratie zijn. “De wereld is mooi omdat mensen zo gevarieerd zijn. De Italianen lijken dat te zijn vergeten. Ze beginnen donkere mensen te haten. We moeten ze wakker schudden.”

In de Italiaanse media wordt druk gespeculeerd of deze nieuwe beweging zou kunnen uitmonden in de oprichting van een politieke partij, net zoals de Vijfsterrenbeweging een partij werd, nadat oprichter en cabaretier Beppe Grillo in 2007 in Bologna een grote manifestatie hield.

Maar sardine-woordvoerder Mattia Santori zegt helemaal geen plannen te hebben in die richting. “We weten nog niet hoe we de goede energie die nu vrijkomt kunnen gebruiken om het populisme te stoppen. Daar denken we nog over na”, verklaarde hij vrijdag in Rome tegenover buitenlandse journalisten.

Ondertussen lijkt Matteo Salvini, die met zijn oppositiepartij Lega in alle peilingen voorop ligt, zich niet druk te maken. Hij nodigde zijn volgers op Facebook laatst uit om foto’s van poezen te posten en kwam zelf met een foto van een katje dat een visje oppeuzelt.

Lees ook:

Lega haalt grote overwinning bij regionale verkiezingen, links krijgt een dreun

De kiezers in het Italiaanse Umbrië hebben links, dat zo’n vijftig jaar de macht had in de centraal gelegen regio, een keiharde klap toebedeeld

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden