Illegaal afval

Italiaans afval veroorzaakt schandaal in Tunesië

Een man verzamelt afval voor hergebruik in Tunis, de hoofdstad van Tunesië. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Een man verzamelt afval voor hergebruik in Tunis, de hoofdstad van Tunesië.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

De Tunesische justitie onderzoekt hoe Italiaans vuilnis in de haven van Sousse belandde. Zeven functionarissen, onder wie de vorige minister van milieu, zitten in de cel.

Een van de eersten die er lucht van kregen dat er iets serieus loos was in de haven van de Tunesische stad Sousse was de lokale journalist Hamdi Ben Salah. Hij hoorde dat in de haven honderden containers met illegaal afval stonden. De journalist wist daarop documenten, foto’s en video’s te bemachtigen die het verhaal onderbouwden en publiceerde er medio vorig jaar voor het eerst over op Facebook. Echt kabaal ontstond vervolgens toen een populair particulier tv-station er in november groot mee uitpakte. “Het Tunesische volk was geschokt”, vertelde Ben Salah onlangs aan de Franse zender France24.

Een afvalverwerkingsbedrijf uit de buurt van de Zuid-Italiaanse stad Napels bleek 282 containers met vuilnis te hebben geëxporteerd naar Sousse. Op papier ging het kennelijk om industrieel plastic afval, dat tijdelijk zou worden ingevoerd in Tunesië, om na recycling weer terug te worden geëxporteerd naar Europa. Maar Ben Salah en zijn collega’s meldden dat het in werkelijkheid ging om laagwaardig, moeilijk recyclebaar huishoudelijk afval.

Dumpen of verbranden

Het Tunesische bedrijfje dat het afval invoerde was volgens de journalisten waarschijnlijk van plan om het in Tunesië te dumpen of verbranden. Daarmee zou de firma, die kort voor de import was opgericht, in strijd hebben gehandeld met de Tunesische wet en met internationale verdragen, die afvalexport van rijke naar arme landen strikt reguleren.

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

Na de geruchtmakende uitzending van het tv-programma Les quatre verités ging milieuminister Mustapha Aroui de laan uit. De Tunesische justitie begon bovendien een onderzoek en arresteerde een twintigtal mensen, onder wie minister Aroui, de directeur van het agentschap voor afvalverwerking en douanebeambten. Zij worden verdacht van malversaties en corruptie. Op sociale media foeterden woedende Tunesiërs dat hun land niet mag worden gebruikt als ‘afvalbak van Italië’.

In Tunis wordt slechts 61 procent van het vuilnis opgehaald

Ook zonder het omstreden Italiaanse vuilnis worstelde de armlastige Tunesische overheid al met een gebrek aan middelen voor afvalverwerking. Van de ongeveer 2,8 miljoen ton vuilnis die het Noord-Afrikaanse land jaarlijks produceert, wordt 95 procent simpelweg gestort op vuilnisbergen. Daarnaast wordt heel wat afval illegaal gedumpt. Volgens de Wereldbank wordt in de hoofdstad Tunis slechts 61 procent van het vuilnis opgehaald.

Milieubeschermers zien in het schandaal in Sousse dan ook een voorbeeld van een zorgwekkende ontwikkeling. De politieorganisatie Interpol waarschuwde vorig jaar voor een ‘alarmerende groei’ van de illegale handel in plastic afval. Die handel nam vooral toe sinds 2018, toen China een einde maakte aan alle import van laagwaardig en moeilijk recyclebaar afval, om zijn eigen milieu te beschermen.

Dekmantel

Volgens Interpol gebruiken criminele netwerken legitieme verwerkingsbedrijven als dekmantel voor het illegaal wegwerken van vuilnis. Het kan behoorlijk lucratief zijn om je in een rijk land te laten betalen voor correcte afvalverwerking om het vuilnis daarna illegaal te dumpen in een arm land met een zwakke overheid. “Het is aan beide zijden een maffia, in Tunesië en in Italië”, zei de Tunesische architect en milieuactivist Mehdi Belhaj onlangs tegen de Franse krant Le Monde.

Inmiddels zitten in Tunesië vanwege het schandaal nog zeven mensen vast, onder wie oud-minister Aroui. De directeur van het importbedrijfje is voortvluchtig. Volgens een contract waarop persbureau AFP de hand legde, rekende de firma 48 euro per ton voor de ‘verwerking’ van het afval en kon de totale vergoeding oplopen tot ruim 5 miljoen euro.

‘Haal je rotzooi terug’, viel op spandoeken te lezen

Tunesische diplomaten proberen intussen via overleg met hun Italiaanse collega’s een terugkeer van het vuilnis te regelen, maar dat verloopt moeizaam. Italiaanse instanties gaven het afvalverwerkingsbedrijf bij Napels eind vorig jaar opdracht om het vuilnis binnen drie maanden terug te halen, maar de firma verzette zich met juridische procedures en de containers bleven op de kade staan in Sousse. Gelukkig voor de Tunesiërs staken de Italiaanse autoriteiten in de haven van Salerno wel een stokje voor de dreigende illegale export van nog eens zo’n 600 containers met afval naar het Noord-Afrikaanse land.

Naarmate de affaire zich langer voortsleept, beginnen Tunesische milieuactivisten te vrezen dat de zaak alsnog onder het tapijt zal worden geveegd. Zij proberen daarom druk op de ketel te houden. Zo organiseerden ze eind maart een demonstratie van enkele duizenden mensen in Sousse, en ook protesteerden ze bij de Italiaanse ambassade in Tunis. “Haal je rotzooi terug”, viel op hun spandoeken te lezen.

De activisten hebben verder een kampementje met een soort tent van plastic flessen opgezet bij de toegangspoort van de haven in Sousse. Ze willen zo het schandaal onder de aandacht houden. Ook hopen ze praktisch een oogje in het zeil te houden. Journalist Ben Salah: “We willen zeker weten dat geen enkele container wordt weggehaald”.

Lees ook:

De illusie van recyclen: plastic dat u braaf inzamelt, wordt overal gedumpt

Veel Nederlandse huishoudens scheiden al sinds 2010 braaf het plastic afval: liefst 52 procent zou worden hergebruikt. Maar is dat wel zo? En wat gebeurt er met de rest?

Interpol: criminelen misbruiken crisis in verwerking plasticafval

Plasticafval wordt steeds vaker illegaal verscheept, gestort, gedumpt of verbrand. Interpol signaleert in een rapport dat criminele activiteiten in de afvalverwerking wereldwijd toenemen.

Maleisië is het zat dat westerse landen niet-recyclebaar plastic opsturen

Sinds China vorig jaar de invoer van niet-recyclebaar plastic afval verbood, buigt de grote stroom afval uit rijke landen af naar Zuidoost-Azië. Daar groeit nu verzet. ‘We vechten terug, we laten ons niet koeioneren door ontwikkelde landen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden