Joods eigendom

Israël roept diplomaten terug uit Polen om ‘antisemitische’ wet

Volgens de Poolse premier Mateusz Morawiecki is er niets antisemitisch aan de wet.  Beeld AP
Volgens de Poolse premier Mateusz Morawiecki is er niets antisemitisch aan de wet.Beeld AP

Na maanden van spanningen tussen Polen en Israël kwam het dit weekeinde tot een uitbarsting. Het twistpunt: een omstreden wetswijziging.

Isabel Bolle

Maandenlang stond de ruzie tussen Polen en Israël in sudderstand. Die draait om een Poolse wetswijziging die al een tijd in de lucht hing, en die het een stuk moeilijker zal maken voor Poolse overlevenden van de Holocaust en hun nazaten eigendom terug te eisen dat door de nazi’s in beslag werd genomen en vervolgens door het naoorlogse communistische regime werd geclaimd.

Dit weekeinde kwam de kwestie tot een kookpunt: de Poolse president Andrzej Duda zette zaterdag zijn handtekening onder de wetswijziging, waardoor die nu echt van kracht is. “Een schandelijke keuze”, vindt Israëls premier Naftali Bennett. “Polen heeft ervoor gekozen om zij die alles zijn kwijtgeraakt nog meer pijn te doen.”

‘Een stap in de verkeerde richting’

Voordat de Tweede Wereldoorlog uitbrak, was Polen het land met de grootste Joodse gemeenschap van Europa: ruim drie miljoen mensen. Slechts weinigen overleefden de Holocaust. Zo'n 90 procent van de Poolse Joden is naar schatting vermoord. De enkele overlevenden en hun nazaten, die nu veelal in de VS of Israël wonen, proberen vaak al jaren hun in Polen geconfisqueerde eigendommen terug te krijgen.

De wetswijziging maakt hier abrupt een einde aan: alle in Polen genomen administratieve besluiten van meer dan dertig jaar oud, waaronder alle besluiten tot beslagname van Joods eigendom, kunnen niet meer worden aangevochten worden. Alle zaken die nog liepen komen ook te vervallen.

Het Poolse Constitutionele Hof oordeelde in 2015 al dat er een verjaringstermijn ingesteld moest worden voor het aanvechten van geconfisqueerd bezit, omdat dit tot te veel onzekerheid voor huurders leidt – die een ander onderkomen moeten zoeken als een huis wordt teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaar – en omdat er met de aanvragen gefraudeerd zou worden. De wetswijziging raakt overigens niet alleen Joodse families, maar ook andere Poolse families die bezit zijn kwijtgeraakt tijdens het communistisch bewind, dat tot 1989 aan de macht was.

Poolse ambassadeur hoeft na de vakantie niet terug te keren

Israël had al gewaarschuwd voor een stevige reactie mocht de wetswijziging doorgevoerd worden; en die reactie kwam er. Yair Lapid, Israëls minister van buitenlandse zaken, beschuldigde Polen ervan ‘een antisemitische en immorele wet’ te hebben aangenomen. Ook heeft hij de chargé d’affaires in Warschau de opdracht gegeven onmiddellijk terug te keren naar Israël. De nieuwe ambassadeur voor Polen, die nog niet naar Warschau vertrokken was, is gesommeerd in Israël te blijven. Lapid meldde dat de Poolse ambassadeur, die momenteel in eigen land met vakantie is, geen moeite hoeft te doen terug naar Israël te keren.

De Poolse premier Mateusz Morawiecki zegt Lapids actie overdreven te vinden en stelt dat er niks antisemitisch aan de wetswijziging is. Volgens hem wakkeren diens woorden alleen maar anti-Poolse sentimenten in Israël aan.

Mogelijk kondigt Israël deze week nog verdere maatregelen tegen Polen aan. Lapid zegt met de Verenigde Staten te overleggen over verdere acties.

Lees ook:

Hoe de Joden in 1968 weggejaagd werden uit Polen - en er nog steeds niet echt welkom zijn

Drie-en-vijftig jaar geleden hield de leider van het communistische Polen een beruchte anti-Joodse speech. Een golf van antisemitisme joeg duizenden Joden het land uit.

Nieuwe mediawet zet Polen op het spoor naar een autocratie

Het laatste kritische tv-station van Polen wordt de mond gesnoerd. Leider Kaczynski neemt wel grote risico’s door zo openlijk zulke autocratische maatregelen te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden