China-VS

Israël handelt graag met China en daar is Trump niet blij mee

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Chinese leider Xi Jinping tijdens een bezoek van Netanyahu aan China in 2013. Beeld Reuters

China investeert al jaren veel geld in Israël, tot ongenoegen van de Amerikanen. Tijdens zijn laatste bezoek aan Israël sprak de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, premier Netanyahu er (opnieuw) op aan.

Eén keer zei Mike Pompeo publiekelijk iets dat als een verdekte beschuldiging aan het adres van China kon worden opgevat, tijdens een bliksembezoek aan Israël twee weken geleden. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken complimenteerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu met zijn corona-aanpak. “Jullie delen veel informatie”, zei Pompeo. “In tegenstelling tot sommige andere landen.”

Toch werd in de dagen die volgden steeds duidelijker dat Pompeo niet alleen naar Israël kwam om te bespreken hoe Amerika en Israël samen konden optrekken tegen de agressie van Iran (zoals vooraf was aangekondigd) en om de Amerikaanse visie op de annexatieplannen van de Israëlische regering te geven (zoals algemeen aangenomen), maar ook om Israël te waarschuwen vooral niet té goede vrienden te worden met China. 

China investeert de laatste jaren voor miljarden dollars in Israël, bijvoorbeeld in infrastructurele projecten. Zo behoorden Chinese bedrijven tot de belangrijkste partners bij het aanleggen van een spoorweg tussen Petah Tikvah en Tel Aviv en werden de zogenoemde Carmel Tunnels, toltunnels in de buurt van Haifa, aangelegd door een Chinees bedrijf dat ook de aanbesteding won voor de bouw van de haven van Ashdod. De haven van Haifa zal vanaf 2021 zelfs 25 jaar lang worden uitgebaat door een Chinees bedrijf genaamd The Shanghai International Port Group.

Hightechindustrie

Bovendien is China zeer geïnteresseerd in de bloeiende technologiesector van Israël, vertelt Ingrid d’Hooghe, die als China-onderzoeker werkt voor de universiteit Leiden en het Clingendael instituut. “Er is heel veel hightechindustrie in Israël. China is nog steeds bezig zich te ontwikkelen op dat terrein, en werkt graag samen met landen die daar heel goed in zijn”, zegt ze. Er wordt dan ook veel geld gestoken in de vele Israëlische start-ups die zich bezig houden met technologie, bijvoorbeeld met drones of kunstmatige intelligentie. In totaal ontving de Israëlische technologiesector tussen 2011 en 2018 ruim 5 miljard dollar aan investeringen.

Dit alles tot grote zorg van de Verenigde Staten, die niet alleen bang zijn hun voorsprong in de hoogwaardige technologie te verliezen, maar ook vrezen dat informatie over Amerikaanse innovaties via Israël in Chinese handen zal vallen. D’Hooghe: “De Verenigde Staten werken natuurlijk ook veel samen met Israël. Er vindt veel uitwisseling plaats op het gebied van technologie.” 

Daarnaast vreest Amerika dat de investeringen van Chinese bedrijven, die nauwe banden onderhouden met de Chinese overheid en de communistische partij, een manier zijn van Peking om de politieke invloed in het buitenland te vergroten. Tijdens een eerder bezoek aan Israël, in maart 2019, zei Pompeo al dat als de Israëlische regering niet kritischer gaat kijken naar de Chinese investeringen, de Amerikaanse overheid minder inlichtingen zal gaan delen met Israël.

Minder afhankelijk van Europa en VS

Maar ‘het pragmatische Israël', zoals d’Hooghe het uitdrukt, ziet kansen in de handel met de tweede economie van de wereld. China wil wereldleider worden op het gebied van technologie, en vormt daarmee een aantrekkelijke afzetmarkt voor de techbedrijven van Israël. Volgens politicoloog Tommy Steiner van het IDC-onderzoeksinstituut in Herzliya zet Israël met de Chinese handel in op een diverse economie, die in de toekomst minder afhankelijk moet zijn van Europa en de VS. “De handel met China valt nog altijd in het niet bij die met Amerika”, benadrukt Steiner, “Maar de export naar China is de snelst groeiende exportmarkt voor Israël.”

Dat wil niet zeggen dat premier Netanyahu geheel ongevoelig is voor de Amerikaanse druk. De laatste jaren uiten ook binnenlandse politici en veiligheidsexperts steeds vaker hun zorgen over de invloed van China. Ze waarschuwen voor bedrijfsspionage, en voor de veiligheidsrisico’s die Israël neemt door cruciale infrastructuur uit te besteden aan bedrijven die nauwe banden onderhouden met de Chinese overheid. “De maatschappelijke discussie is nog niets vergeleken met de discussies die in Europese landen als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk worden gevoerd”, waarschuwt Steiner, “Maar ik denk dat we begonnen zijn aan een inhaalslag.”

In oktober 2019 kondigde de demissionaire regering van Netanyahu aan dat er een adviescommissie zal worden aangesteld, die toezicht moet gaan houden op de buitenlandse investeringen en zal onderzoeken of er sprake is van veiligheidsrisico’s. Toch is nog niet geheel duidelijk wat de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van deze commissie zullen zijn, en uit het bliksembezoek van Pompeo blijkt wel dat de VS er nog niet geheel van overtuigd zijn dat Israël de invloed van China serieus aan banden zal leggen. “Netanyahu zal de komende jaren blijven manoeuvreren tussen China en Amerika”, verwacht Steiner. “Hij zal kijken: waar kunnen we mee weg komen? Waar ligt de grens?”

Lees ook: 

Wie wint de strijd om technologische macht: de draak of de adelaar?

Vergeet raketten, bommen, vliegdekschepen en tanks. Het strijdperk van de Verenigde Staten en China, die allebei het machtigste land ter wereld willen zijn, is technologie. 

China stapt met zijn investeringen in een machtsvacuüm

Met zijn ambitieuze plan 1000 miljard euro te gaan investeren in ‘Nieuwe Zijderoutes’ van en naar China, ontvouwde de Chinese president Xi Jinping zijn masterplan voor de toekomst. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden