Spanningen Turkije-EU

Is Turkije nu echt te ver gegaan?

Leden van de Turkse Vatan (Patriottische) Partij verzamelden zich in november bij de Duitse ambassade in Ankara om te protesteren tegen het feit dat Duitse soldaten een Turks zeeschip op de Middellandse Zee uitkamden. Beeld Reuters
Leden van de Turkse Vatan (Patriottische) Partij verzamelden zich in november bij de Duitse ambassade in Ankara om te protesteren tegen het feit dat Duitse soldaten een Turks zeeschip op de Middellandse Zee uitkamden.Beeld Reuters

De spanning tussen Turkije en de EU loopt hoog op, over gasvelden in de Middellandse Zee. EU-leiders besluiten donderdagavond over sancties tegen Turkije.

Waarom haalt de Europese Unie het zware middel van sancties van stal?

Turkije blijft afspraken schenden over territoriale wateren in de Middellandse Zee. Aanleiding is het conflict tussen Griekenland en Turkije, over gasvelden voor de Griekse en Turkse kusten. Turkije begon in september onderzoek naar gasreserves in wateren waarvan Griekenland en Cyprus zeggen dat ze exclusief van hen zijn. Turkije werd met harde hand gedwongen te stoppen, maar stuurde onlangs opnieuw een schip voor seismisch onderzoek richting het Griekse Rhodos. De EU steunt de claim van de Grieken en dreigde al eerder met sancties op een top begin oktober. Vooral Frankrijk oordeelt fel over de ‘provocaties’ van de Turken

Is dat niet gek, sancties tegen een land dat ooit wilde toetreden tot de EU?

De relatie met Turkije is al langer niet best. De laatste jaren zijn de gesprekken tussen de EU en Turkije al tot stilstand gekomen, al is Turkije nog steeds kandidaat-lid. Schendingen van de rechten van dissidenten, Koerden en journalisten door het regime van Erdogan hielpen niet mee. Erdogan vaart een eigen koers in Libië en Syrië, vaak dwars tegen de belangen van de VS en Europese bondgenoten in. En in de strijd om de Armeense enclave Nagorno-Karabach steunde Turkije volop Azerbeidzjan door onder meer – zo bleek – Syrische militanten door te laten om in de enclave te vechten. De relaties met Griekenland over het verdeelde Cyprus vormden al langer een struikelblok, nu komt daar het conflict over territoriale wateren bij.

Wat zou een reden zijn om (nog) niet te straffen?

Om de diplomatieke deur op een kier te houden. Turkije ligt op de route van migranten naar Europa, vanuit Syrië en andere landen. Nederland weet dat als geen ander. Het sloot in 2016 de omstreden Turkije-deal, waarop Turkije de grenzen sloot en asielzoekers terugnam vanuit Griekenland. De laatste tijd is het minder coöperatief, maar Turkije blijft onmisbaar. Alleen al omdat het zelf miljoenen vluchtelingen opvangt. De EU betaalt daar voor een deel aan mee en is bereid dat te blijven doen. De Europese leiders zullen op de top Turkije ook aanbieden, als het meewerkt, verder te praten over een soort Europees-Turkse douane-unie.

Waaruit bestaan mogelijke sancties?

Voorlopig ligt er een lijst met personen en bedrijven die werkzaam zijn in de Turkse gassector, maar die kan langer worden. Vorig jaar zijn er al twee personen op gezet. Zij hebben een reisverbod en hun banktegoeden zijn bevroren, zoals de EU ook deed met hoge ambtenaren in het regime van president Loekasjenko in Wit-Rusland. Volgens een hoge EU-diplomaat staan alle opties nog open, en worden die nu ‘verkend’. Premier Rutte zei dinsdag al dat Nederland hier achter staat, ‘als het nodig is’. Stap voor stap uitbreiding van sancties is dan mogelijk, tot zelfs een wapenexportverbod zoals de Grieken voorstaan. Uiteindelijk beslist de Raad van ministers daarover, op de EU-top donderdag wordt er alleen goedkeuring over uitgesproken.

Turkije is ook een NAVO-partner, een militaire bondgenoot. Hoe zit dat?

Dat is inderdaad lastig. De relatie tussen de VS en Turkije binnen de NAVO staat eveneens onder hoogspanning, vanwege het Turkse militaire optreden in Syrië en Libië. President Erdogan kocht tegen de zin van de NAVO een wapensysteem in Rusland. Maar het kan ook in het voordeel van de EU werken, als Turkije niet alles op het spel wil zetten.

Lees ook: 

Groen licht EU voor sancties Turkije; ook VS dreigen met sancties

In de nacht van donderdag op vrijdag werden de EU-leiders het eens over nieuwe sancties tegen Turkije. Lees hier meer. 

Waarom de Navo het wild om zich heen slaande Turkije er toch bij wil houden

De relatie tussen de Navo en haar lidstaat Turkije staat al jaren op springen. Toch zal het militaire bondgenootschap de band met de Turken niet snel doorsnijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden