Analyse Verenigde Staten

Is de uitbarsting van Trump strategie of paniek?

President Donald Trump speaks to the media on the South Lawn of the White House in Washington, Friday, Oct. 4, 2019, before his departure to nearby Walter Reed National Military Medical Center in Bethesda, Md. (AP Photo/Pablo Martinez Monsivais) Beeld AP

De president maakte deze week rare sprongen, nu het onderzoek tegen hem op stoom komt.

Zijn persconferenties zijn nooit saai, maar deze week leek president Trump zijn zelfbeheersing echt kwijt. Terwijl de Finse president naast hem zijn pokergezicht oefende, barstte Trump uit in een imitatie van Robert de Niro in de film ‘Taxi Driver’. ‘You talking to me?’, antwoordde hij getergd, toen een reporter hem een tamelijk feitelijke vraag stelde over het Oekraïne-schandaal waar hij in verzeild is geraakt. Het pistool, dat De Niro vervolgens trok, bleef gelukkig op zak. Maar een antwoord op de vraag, van de normaal toch zo loslippige Trump, kwam evenmin.

Een dag later echter verblufte Trump iedereen, toen hij in het openbaar doodleuk herhaalde en bevestigde, wat de Democraten nou juist proberen te bewijzen: dat hij de macht van het presidentsambt gebruikt om buitenlandse mogendheden in te zetten tegen een van zijn tegenstanders in de volgende verkiezingen, Joe Biden. Hij riep Oekraïne nogmaals op een onderzoek te starten en ging zelfs nog verder, door ook te zeggen dat China eigenlijk een onderzoek naar Biden zou moeten beginnen.

Alsof Bill Clinton tijdens zíjn impeachment voor het Witte Huis tegenover journalisten met draaiende camera’s Monica Lewinsky had uitgenodigd voor een date, aldus Bloomberg-journalist Ryan Teague Beckwith. Die kreeg op Twitter de lachers op zijn hand met zijn vergelijking. Maar erachter schuilt natuurlijk een serieuze vraag: schuilt er een strategie achter de uitbarstingen van Trump over het impeachment-onderzoek, of begint hij in paniek te raken?

Crisisbestrijding

De president begeeft zich met zijn openbare bekentenissen immers in riskant juridisch vaarwater. Had hij het niet beter kunnen laten bij de meer conventionele manieren van crisisbestrijding, die hij deze week ook weer van stal haalde? Zo belasterde hij de Democratische afgevaardigde Adam Schiff, een van de gezichten van het impeachment-onderzoek. Trump stortte een barrage van beledigende bijnamen over hem heen, en suggereerde zelfs dat Schiff wegens ‘verraad’ berecht zou moeten worden.

Maar de opiniepeilingen lijken te suggereren dat zulke gebruikelijke methoden deze keer minder goed werken. Niet dat hij zich acute zorgen hoeft te maken over zijn populariteit onder Republikeinen: die blijven hem in overweldigende meerderheid steunen. Maar het impeachment-onderzoek lijkt hem tot nu toe meer te schaden dan de Democraten: na twee weken blijkt de steun voor het afzetten van de president onder alle groepen Amerikanen gestegen te zijn, ook onder Republikeinen. Ook die zijn kennelijk niet immuun voor de onthullingen, die elkaar in rap tempo opvolgen.

Misschien dat Trump daarom op donderdag besloot om er nog een schepje bovenop te doen met zijn verzoek aan China. Als hij in het openbaar dingen zegt die nog veel verder gaan dan wat het onderzoek door de Democraten tegen hem op zou kunnen leveren, dan kunnen onthullingen hem minder raken, is wellicht de gedachte. Zeker als hij die daarna normaliseert. “Als president heb ik de verplichting om corruptie te bestrijden, zelfs als dat betekent dat ik de hulp van andere landen vraag”, twitterde hij.

Dat klinkt redelijk, en het leidt subtiel de aandacht af van de centrale beschuldiging, dat er ook een voor-wat-hoort-wat in het spel was: Trump zou Amerikaanse hulp hebben bevroren totdat de Oekraïense president Zelenski over de brug kwam met een corruptie-onderzoek tegen de Bidens. Dat heeft het Witte Huis tot nu toe ontkend. Maar de vraag is of die ‘vlucht naar voren’ niet ingehaald wordt door steeds nieuwe onthullingen. Zo bracht het impeachment-onderzoek nieuwe sms’jes naar boven, tussen ambtenaren en diplomaten, die precies leken te bevestigen dat er wel degelijk een voor-wat-hoort-wat speelde. ‘Ik vind het van de gekke dat we veiligheidshulp achterhouden voor hulp bij een politieke campagne’, luidde een bezorgd berichtje dat een ambtenaar aan zijn collega stuurde.

Lees ook:

Een president afzetten is de Amerikanen nog nooit gelukt.

Voor de vierde keer in de Amerikaanse geschiedenis begint het Huis van Afgevaardigden een impeachment-procedure tegen een president. Voorspellen de eerdere gevallen iets over de uitkomst daarvan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden