Oekraïne

Is de Oekraïense president Zelenski wel deanti-corruptiepoliticus die hij beloofde te zijn?

Tycoon Igor Kolomojski in mei 2014 toen hij nog gouverneur was van de regio Dnipropetrovsk. Beeld REUTERS

Een aanslag op een oud-directeur van de centrale bank en een mogelijke deal met een zakenmagnaat roepen vragen op over de strijd die de nieuwe president Zelenski beloofde tegen corruptie.

Een molotovcocktail, fel uitslaande vlammen en een uitgebrand huis. Gewonden vielen er afgelopen maandagnacht niet – de bewoonster verbleef in Londen – maar toch zorgde het nieuws over de brand, op een woonerf vlak buiten Kiev, voor beroering: niet alleen in Oekraïne, maar ook daarbuiten.

De eigenares, Valeria Hontareva, is voormalig directeur van de centrale bank in Oekraïne. Zij koppelde de aanslag aan haar besluit in 2016 om de grootste bank van Oekraïne, Privatbank, te nationaliseren. Volgens haar bedreigt de voormalige eigenaar van die bank, de rijke oligarch Igor Kolomojski, haar al wekenlang.

Tv-kanaal van Kolomosjki 

Op Facebook reageerde president Volodimir Zelenski onmiddellijk. Hij noemde de brand ‘een brute misdaad’ en riep de politie op de zaak topprioriteit te geven.

De gebeurtenissen vestigen de aandacht op de banden tussen oligarch Kolomojski en de president. De Oekraïense zakenmagnaat, wiens vermogen geschat wordt op een kleine anderhalf miljard dollar, is eigenaar van het tv-kanaal waarop president Zelenski, toen hij nog acteur en komiek was, zijn shows uitzond.

In 2016 werd Kolomojski door de Oekraïense staat aangeklaagd wegens witwassen, nadat in de banktegoeden van Privatbank een tekort van vijf miljard euro was geconstateerd; wat volgens Hontareva gelijkstaat aan de waarde van een derde van het banktegoed van de Oekraïense bevolking. Onderzoeksjournalisten ontdekten dat dit geld werd weggesluisd via een dochterbank in Cyprus.

Terug uit Israël

Hoewel Kolomojski de misdragingen ontkende, werd zijn bank – onder druk van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) – genationaliseerd. Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken noemde die stap ‘een mijlpaal in het gevecht tegen corruptie.’

Maar na de verkiezing van Zelenski, afgelopen april, keerde de zakenman terug uit Israël, waar hij zich drie jaar lang schuilhield voor de rechter. Hij eist nu twee miljard dollar schadevergoeding van de Oekraïense staat.

De zaak rondom de genationaliseerde Privatbank wordt gezien als ultieme test voor Volodimir Zelenski: is hij inderdaad de anti-oligarchie-president die hij tijdens de verkiezingscampagne beweerde te zijn? “Ik heb geen enkele afspraak met Kolomojski en hij is niet mijn baas”, bleef hij als kandidaat herhalen. Die uitspraak leek al direct na zijn aantreden te worden gelogenstraft toen hij de advocaat van Kolomojski, Andrej Bogdan, benoemde tot chef van zijn presidentiële kantoor.

Op zoek naar een compromis

Afgelopen dinsdag, in een interview met de Financial Times, verklaarde de nieuwe premier Oleksi Hontsjaroek dat de regering zoekt naar ‘een compromis’ met de oligarch over Privatbank. En uitgerekend stafchef Bogdan staat de president bij in de besluiten hierover, zo liet Zelenski zelf weten. “Ik reken op hen om dit op te lossen, want zij kennen de situatie het best. Maar ik twijfel er niet aan dat ze aan de kant van de staat staan.”

De kwestie komt op een gevoelig moment voor Oekraïne: juist deze week is er een delegatie van het IMF op bezoek. De internationale geldschieters overleggen met Kiev over een nieuw steunpakket aan het noodlijdende land ter waarde van vijf miljard euro. Het IMF waarschuwde eerder al dat morrelen aan de nationalisatie van Privatbank nieuwe financiële steun op het spel zet. Sterker nog, Oekraïne zou bij Kolomojski moeten aankloppen om de miljarden die nodig waren om de bank te redden te compenseren.

“Wat voor oplossing we ook vinden, we moeten het samen doen met het IMF”, haastte premier Hontsjaroek zich te zeggen nadat er beroering ontstond over zijn uitspraken.

Lees ook:

De politici die Oekraïne van de corruptie willen verlossen moeten eerst op cursus

Het Oekraïense parlement stroomt vol nieuwkomers die erop gebrand zijn corruptie aan te pakken. Er was te weinig tijd om ze door te lichten, maar ze gaan op cursus politiek. 

Komiek Zelenski, die ‘het systeem komt vernietigen’, nieuwe president Oekraïne na monsterzege

Volodimir Zelenski wordt de nieuwe president van Oekraïne. De 41-jarige komiek en televisieproducent boekte een monsterzege en kreeg ongeveer 73 procent van de kiezers achter zich, zo bleek maandag nadat ruim 90 procent van de stemmen was geteld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden