AnalyseIran

Iran wint weinig met de vergelding van de moord op een atoomgeleerde

Demonstranten in Iran dragen foto's mee van de vermoordde atoomgeleerde Mohsen Fakhrizadeh in een protest tegen de aanslag.  Beeld Reuters
Demonstranten in Iran dragen foto's mee van de vermoordde atoomgeleerde Mohsen Fakhrizadeh in een protest tegen de aanslag.Beeld Reuters

Iran lijkt zijn kruit droog te houden, na de moord op de atoomgeleerde. Het land wacht op de komst van de Amerikaanse president Joe Biden, daar heeft het meer mee te winnen.

De president van Iran, Hassan Rouhani beloofde zaterdag wraak voor de moord op de atoomwetenschapper Mohsen Fakhrizadeh, afgelopen vrijdag. Hij voegde daar veelbetekend aan toe: “Als de tijd rijp is”. Ook de geestelijk leider van de islamitische republiek, ayatollah Ali Khamenei, zei dat de “daders gestraft zullen worden”. Beiden wezen naar Israël als de aanslagpleger, maar dat land zwijgt.

Fakhrizadeh was een gewild doelwit

Intussen gaf president Donald Trump van de Verenigde Staten de opdracht aan het vliegdekschip de USS Nimitz terug te keren naar de Perzische Golf, waar het oorlogsschip begin dit jaar ook aanwezig was nadat een Amerikaanse drone de Iraanse generaal Qassim Soleimani, hoofd van het elitekorps van de Republikeinse Garde, doodde.

Het lijkt erop dat de vijanden van Iran in de nadagen van Trump als Amerikaans president nog even een slag wilden slaan. De man die het nucleaire programma voor Iran leidde, Fakhrizadeh, was allang een gewild doelwit, om zo het Iraanse verrijkingsprogramma te vertragen. Vrijdag ontplofte bij de stad Absard, even voorbij Teheran, een vrachtwagen met explosieven, waarna schutters een regen aan dodelijke kogels afvuurden op de personenauto met daarin de atoomgeleerde.

Verrijkt uranium

Aartsvijanden Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Israël en de Verenigde Staten zijn al geruime tijd ongelukkig met de hoeveelheid verrijkt uranium dat Iran sinds de afgelopen twee jaar heeft geproduceerd. De nucleaire overeenkomst uit 2015 tussen de Verenigde Staten, met toen nog Barack Obama als president, Rusland, China, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië enerzijds en Iran anderzijds bepaalde dat Teheran niet meer dan 300 kilogram licht verrijkt uranium mag bezitten en zijn kerncentrifuge-activiteiten moest stopzetten in ruil voor het verlichten van de economische sancties.

In 2018 eiste president Trump dat Iran ook zijn ballistische raketprogramma zou stopzetten. Niet veel later stapte hij uit de overeenkomst met Iran en legde hij het land opnieuw zware sancties op, waar het economisch bijzonder hard door wordt geraakt.

Iran startte zijn uraniumproductie weer op. Het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) constateerde onlangs dat Iran inmiddels over twaalf keer zoveel verrijkt uranium beschikt als in 2015 was afgesproken. Ook is het uranium van een betere kwaliteit waardoor er makkelijker atoomwapens van te maken zijn. Inmiddels wordt ervan uitgegaan dat Iran genoeg verrijkt uranium heeft om twee kernwapens te ontwikkelen.

Saudi-Arabië waarschuwde de wereld voor het nucleaire gevaar dat Iran zou zijn en eiste actie. Israël heeft zich altijd al laten gelden als het om het nucleaire programma van Iran gaat en wil aan tafel als er weer onderhandeld wordt met de aartsvijand. In 2015 was Israël geen partij bij het nucleaire akkoord.

Moord op wetenschapper, tien jaar geleden

Tien jaar geleden is een andere nucleaire wetenschapper uit Iran omgelegd. Ook toen werd de schuld bij Israël gelegd. Zo waren er nog meer moorden in deze kring in Iran. De Iraanse nucleaire centrifuges werden met een computervirus onklaar gemaakt, de vermoedelijke daders waren Amerika en Israël.

Medio dit jaar zijn er een ontploffing en een brand geweest in het nucleaire complex bij de stad Natanz in Iran. Het land zou hier nieuwe centrifuges ontwikkelen. De aanslag op Fakhrizadeh lijkt in het rijtje te passen om Iraans nucleaire capaciteit te beschadigen en de ontwikkeling van eventuele kernwapens te vertragen.

President Trump was voorstander van de harde aanpak van Iran, maar over nog geen twee maanden is hij weg. Het lijkt erop dat de vijanden van Iran nog even hun kans schoon zien. Opmerkelijk is ook dat Israël met zijn oude vijanden als de VAE en Saudi-Arabië dit jaar de banden, onder begeleiding van de afgezanten van Trump, aanhaalde. Allemaal zien ze in het land van de ayatollahs een grote bedreiging voor de regio.

De wraak van Iran

Zolang Trump in het Witte Huis zit, is er zeker Amerikaanse bescherming tegen de wraak van Iran. Niet voor niets zendt hij de Nimitz naar het Midden-Oosten. Onder de nieuwe president volgend jaar, Joe Biden, is de verwachting dat de aanpak van Iran anders wordt. Hij heeft al laten weten te willen terugkeren naar de deal uit 2015. Iets wat Teheran dolgraag wil om van de economische sancties af te komen.

Misschien daarom zei de Iraanse president dat represailles pas te verwachten zijn “als de tijd rijp is”. Nu hard terugslaan, kan het Midden-Oosten in brand zetten. Ook Iran is daarbij niet gebaat. Het land wacht liever op de komst van president Biden, daar is het meer bij gebaat. Ook de aartsvijanden van Iran snappen dat en lijken nog even van de gelegenheid gebruik te hebben gemaakt.

Mohsen Fakhrizadeh

In The New York Times werd de Iraanse atoomwetenschapper Mohsen Fakhrizadeh in 2015 vergeleken met Robert Oppenheimer, die de eerste twee atoombommen ontwikkelde waarmee aan het einde van de Tweede Wereldoorlog Japan op de knieën werd gedwongen. Fakhrizadeh was al decennia betrokken bij de ontwikkeling van een kernbom voor Iran. Zijn persoon en werk probeerde hij aan het zicht te onttrekken. Premier Netanyahu van Israël zette hem in 2018 in de schijnwerpers, toen hij zei: “Onthoud die naam Fakhrizadeh”. Er was veel archiefmateriaal opgedoken waaruit bleek dat Fakhrizadeh al vele jaren in het geheim werkte aan het Iraanse atoomprogramma Amad, dat officieel in 2003 zou zijn gestopt.

Lees ook:

Twee explosies bij militaire locaties in Iran ‘onder zeer verdachte omstandigheden’

De brand bij het nucleaire complex in de stad Natanz is de tweede mysterieuze ontploffing in een week bij een belangrijke militaire locatie in Iran. Hebben de Jachtluipaarden van het thuisland er iets mee te maken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden