Spanningen VS-Iran

Iran toont durf, Amerika komt weg met liquidatie; iedereen kan zonder gezichtsverlies verder

Beeld van het door de staat gerunde persbureau Iran Press waar naar verluidt verschillende raketten vanuit de Islamistische republiek tegen de Amerikaanse militaire basis in Ein-al Asad in Irak worden gelanceerd.Beeld AFP

Iran heeft de liquidatie van generaal Soleimani vergolden. Maar de Iraakse sjiitische milities zinnen op meer wraak.

Iran heeft zoals beloofd teruggeslagen. Woensdagochtend vuurde Iran raketten af op legerbases in Irak, waar Amerikanen zijn gestationeerd. Doden zijn daar niet bij gevallen, maar de vergeldingsactie wordt door Iran toch als een succes beschouwd. Iran heeft vanuit zijn eigen grondgebied de aanval geopend op de Amerikanen en al hun waarschuwingen genegeerd. Daarmee tonen de Iraniërs dat zij niet bang zijn voor de Amerikanen en bereid zijn om een oorlog te riskeren tegen de enige supermacht in de wereld. 

De Iraniërs kozen voor moeilijke doelwitten. De Amerikaanse militairen waren voorbereid op represailles en hadden veel voorzorgsmaatregelen genomen. De Iraniërs hadden de Iraakse regering ook van tevoren ingelicht over de op handen zijnde aanval (volgens sommige Amerikaanse militairen zou Iran bewust naast hebben geschoten). Het resultaat: de Iraniërs tonen met hun actie durf, maar tegelijkertijd komen de Amerikanen goed weg met de liquidatie van de belangrijkste Iraanse generaal. Iedereen kan zonder gezichtsverlies verder. 

De vraag is echter of het hierbij blijft. De Iraniërs beloofden niet alleen wraak, maar ook om de Amerikanen tot een terugtrekking uit heel West-Azië te dwingen. “Ze (de Amerikanen, red.) zijn afgelopen nacht gemept, maar zulke militaire acties zijn niet genoeg”, twitterde de hoogste leider van Iran, Ali Khamenei, woensdag na de vergeldingsaanvallen. 

De Amerikanen hebben in de regio tienduizenden militairen gestationeerd, waaronder in Irans buurlanden en in de Arabische Golfstaten, maar zij laten zich niet door dreigementen of een enkele raketbeschieting naar huis sturen. Bovendien kan Iran zich moeilijk nog een nieuwe aanval op de Amerikanen permitteren, want dan slaan de VS waarschijnlijk onmiddellijk toe. 

Doodskisten

Nu Iran heeft teruggeslagen, zijn zijn vrienden aan zet. Ook de Libanese Hezbollah-beweging heeft wraak gezworen voor de dood van Soleimani en de Iraakse militieleider Muhandis. Hezbollah-leider Hassan Nasrallah zei zondag dat de Amerikanen met geweld zullen worden verdreven uit de regio.  Niet door aanvallen op Amerikaanse burgers, zo benadrukte hij, want dat zou alleen Trump in de kaart spelen, maar op Amerikaanse militairen. Hij zei dat de militairen in ‘verticale positie’ in de regio zullen arriveren, maar ‘horizontaal’ zullen vertrekken, oftewel in doodskisten. 

Beeld Sander Soewargana

Nasrallah refereerde zondag in zijn toespraak aan een belangrijke gebeurtenis in het verleden. Zonder het expliciet te benoemen verwees hij indirect naar de aanslag op de Amerikaanse legerbasis in Beiroet in 1983. Bij die aanslag, die werd uitgevoerd door Hezbollah maar waarvoor de beweging nooit de verantwoordelijkheid heeft opgeëist, werden in een klap 241 Amerikaanse militairen gedood. Drie maanden na de aanslag vertrokken de Amerikanen uit Libanon en met hun ook de Britten, Fransen en Italianen. 

Tijdlijn met sleutelmomenten in de relatie VS-Iran

1979

De Iraanse Revolutie vindt plaats en de Shah, toen de leider van Iran, wordt verdreven. Islamisten, onder leiding van ayatollah Khomeini, komen aan de macht. Het Amerikaanse ambassadepersoneel in Teheran wordt gegijzeld. Twee jaar later komen zij vrij.

1983-1984

In Libanon pleegt de Islamitische Jihad Organisatie (de voorloper van Hezbollah) met hulp van Iran aanslagen op de Amerikaanse ambassade in Beiroet en een legerbasis. Na de aanslag op de legerbasis besluiten de Amerikanen te vertrekken uit Libanon.

2015

Na jaren van onderhandelingen sluit Iran een nucleaire deal met de VS, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, China en de EU. In ruil voor het opheffen van sancties tegen Iran, werkt dat land mee aan het afbouwen van zijn nucleaire programma.

2018

Donald Trump trekt zich eenzijdig terug uit het nucleaire akkoord met Iran. Hoewel Teheran zich hield aan de internationale afspraken, stellen de VS nieuwe sancties in tegen het land. Trump voert met zijn nieuwe anti-Iranbeleid de ‘maximale druk’ op.

2020

Trump besluit Irans belangrijkste generaal, Qassem Soleimani, te liquideren tijdens diens bezoek aan Irak. Teheran slaat terug met raketaanvallen op legerbases in Irak. Sjiitische milities zweren wraak te zullen nemen op Amerika.

Hezbollah-leider Nasrallah zei dat de tegenwoordige tijd meer opties biedt voor vergelding. “De martelaren die eerder de Amerikanen uit onze regio verjoegen zijn er nog steeds en talrijker dan voorheen.” Hij specificeerde de doelwitten: “Amerikaanse legerbasissen, marineschepen, iedere Amerikaanse generaal en soldaat in onze regio.”

De Iraakse sjiitische milities hebben ook laten weten dat met de tegenaanval van Iran nog geen sprake is van genoegdoening, maar slechts de eerste horde is genomen. De leider van de sjiitische strijdgroep Asaib Ahl al-Haq twitterde woensdag: “Nu is de tijd gekomen voor het eerste antwoord op de martelaarsdood van commandant Muhandis. En omdat Irakezen dapper en ijverig zijn zal hun vergelding niet onderdoen voor die van Iran. Dat is een belofte.”     

Lees ook: 

Trump onderneemt nu geen militaire actie tegen Iran

De Amerikaanse president Donald Trump onderneemt geen nieuwe militaire actie tegen Iran. Dat heeft hij woensdag op een persconferentie gezegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden