Iran Opstanden

Iran slaat protesten met harde hand neer, maar doet ze af als een storm in een glas water

Iraanse vrouwen kijken naar een bankfiliaal dat veel schade leed tijdens onlusten in Iran, die onstonden toen mensen de straat opgingen om te protesteren tegen stijgende benzineprijzen. Beeld EPA

De Iraanse regering treedt hard op tegen protesten, volgens Amnesty zijn er al meer dan honderd doden gevallen. Teheran zegt dat het Westen achter alle onrust zit.

De protesten in Iran lopen in rap tempo uit de hand. In verschillende steden gingen de afgelopen dagen tienduizenden mensen de straat op uit onvrede over de verdubbeling van de benzineprijs. Maar al gauw grepen de autoriteiten in met geweld. Volgens de Iraanse regering zijn de protesten onder controle, maar woensdag doken er nieuwe beelden op van onlusten in verschillende steden. 

De Iraanse regering doet de protesten af als een storm in een glas water. Maar uit de genomen maatregelen valt af te leiden dat de autoriteiten ze wel degelijk als een grote dreiging beschouwen. Zo is in verschillende delen van het land het internet afgesloten om te voorkomen dat de demonstranten zich organiseren of informatie met de buitenwereld delen. Ook hebben de autoriteiten vier geplande voetbalwedstrijden in het land uitgesteld.

Dodenaantal

Amnesty International meldt dat er al meer dan 106 mensen zijn gedood bij onlusten. Amnesty baseert het dodenaantal op ‘betrouwbare berichten’, waaronder geverifieerde videobeelden en ooggetuigenverslagen uit minstens 21 verschillende steden in het land. De mensenrechtenorganisatie stelt dat het werkelijke dodenaantal waarschijnlijk ‘veel hoger’ ligt, mogelijk zelfs op tweehonderd. Videobeelden tonen veiligheidsdiensten die schieten op demonstranten. Op latere beelden waren kogelhulzen op straat te zien, die erop wijzen dat de autoriteiten met scherp schieten, aldus Amnesty.  

De Iraanse regering ontkent de berichten. De Iraanse vertegenwoordiger bij de VN noemde de aantallen van Amnesty ‘ongefundeerd’ en stelde dat de cijfers zijn ‘gefabriceerd’ door vijandelijke ‘westerse entiteiten’. Zij zouden erop uit zijn om ‘desinformatie’ te verspreiden. Met name Amerika, Saudi-Arabië en Israël worden aangewezen als de drijvende kracht achter de protesten. De VN-commissaris voor de mensenrechten, Rupert Colville, zegt dat hij ‘zeer bezorgd’ is over de berichten van de vele doden, maar ook dat het ‘extreem lastig’ is om het precieze slachtofferaantal vast te stellen. 

De autoriteiten hebben ook tegendemonstraties georganiseerd om de buitenwereld ervan te overtuigen dat de meerderheid van het volk nog altijd achter de regering staat. Duizenden Iraniërs namen deel aan de steunbetuigingen en deze werden breed uitgemeten in landelijke media. De Iraanse president Hassan Rouhani zei op de staatstelevisie dat “het Iraanse volk opnieuw heeft gezegevierd in deze historische test, en dat het de vijanden toont dat die niet van de situatie zullen profiteren”. 

Prijzen van brood en rijst

De Iraanse hoogste leider, ayatollah Ali Khamenei, ontkent eveneens dat de antiregeringsprotesten steun genieten onder de bevolking en doet deze af als louter een veiligheidskwestie. Hij zei zondag dat de protestbeweging vooral bestaat uit bannelingen, die behoren tot de familie van de in 1979 verdreven sjah, en aanhangers van de in Iran verboden groepering Mujahedin al-Khalq. 

De autoriteiten laten weten dat zij ongeveer duizend demonstranten hebben gearresteerd. De pro-regeringskrant Kayhan schreef dinsdag dat de leiders van de protesten mogelijk de doodstraf boven het hoofd hangt. 

De vraag is of de Iraanse regering de demonstranten met repressie kan bedwingen. De Iraanse economie staat er slecht voor, zowel door de Amerikaanse sancties als door intern wanbeleid. De sancties hebben geleid tot een hoge inflatie. Zo is de prijs van brood, rijst en andere voor Iraniërs noodzakelijke voedselwaren omhoog geschoten. En nu komt de verdubbeling van de benzineprijs er nog bij. Volgens de regering is die maatregel nodig om budget vrij te maken voor de armste gezinnen. Maar tegelijkertijd zien veel Iraniërs corruptie en zelfverrijking bij de politieke elite. 

Iran zal de schuld verder bij ­Amerika blijven leggen en zeggen dat de protesten aangestuurd worden door de VS. De Amerikanen maken het Iran daarbij ook wel makkelijk. Op Twitter schreef buitenlandminister Mike Pompeo aan het Iraanse volk: “De VS hebben jullie gehoord. De VS steunen jullie. De VS staat aan jullie zijde.”

 De Europese Unie roept de veiligheidstroepen in Iran op tot maximale terughoudendheid bij hun optreden tegen de protesten in Iraanse steden. De afgelopen dagen zijn daarbij doden en gewonden gevallen. Op vele plekken lopen mensen te hoop tegen de verhoging van de brandstofprijzen.

“Elk geweld is onaanvaardbaar. Het recht op de vrijheid van meningsuiting en vereniging moet worden gegarandeerd”, is de boodschap van de diplomatieke dienst van de EU. Die verwacht verder van de Iraanse autoriteiten dat de toegang tot internet wordt vrijgegeven. De betogers op hun beurt moeten vreedzaam demonstreren, aldus een woordvoerder.

Lees ook: 

VS verbieden landen olie te kopen in Iran

Hogere olieprijzen en meer politieke spanning. Dat zijn de eerste gevolgen van het besluit van de VS om acht landen niet langer permissie te geven om olie te ­kopen in Iran. De VS willen de olie-export van Iran tot nul reduceren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden