analyse Iran nucleaire deal

Iran overschrijdt uraniumgrens en zet druk op EU

President Hassan Rohani bij de viering van nationale atoomdag, vorig jaar april. Beeld AP

Iran gaat verder met het verrijken van uranium dan afgesproken. Dat moet Europese landen dwingen tot concessies.

Iran heeft een nieuwe stap gezet naar de complete ontmanteling van het internationale atoomakkoord van 2015. De Iraanse regering maakte maandag bekend dat zij de uraniumlimiet heeft overschreden. Volgens de atoomdeal mag Iran maximaal 202,8 kilo aan laagverrijkt uranium bezitten (of 300 kilo aan uraniumhexafluoride), en niet verrijken boven de 3,67 procent. Maar de minister van buitenlandse zaken, Javad Zarif, zei gisteren dat zijn land inmiddels meer van het materiaal bezit dan was afgesproken.

De Iraanse stap was te verwachten. De Iraniërs hadden al eerder gezegd dat zij vóór 7 juli de grens zouden passeren, en de aankondiging was ook van tevoren ingestudeerd. Toen een journalist van het staatspersbureau Zarif vroeg of Iran de uraniumlimiet had overschreden, antwoordde de minister met een volmondig ‘ja’. Ook had hij een boodschap: “Als de Europeanen doen wat ze moeten doen, dan zijn onze maatregelen terug te draaien.”

Nieuwe sancties

De EU is een van de ondertekenaars van het atoomakkoord. Iran legt het mislukken van de deal met de Verenigde Staten nu bij de Europeanen neer. Het akkoord houdt namelijk in dat de economische sancties tegen Iran worden opgeheven in ruil voor Irans medewerking met het Internationale Atoomenergie Agentschap. De Iraniërs hielden zich keurig aan alle afspraken, maar toen Amerika vorig jaar nieuwe sancties instelde tegen Iran, bleven Europese investeringen in het land achterwege uit angst om doelwit te worden van strafmaatregelen van de Amerikanen. Daar­­­mee schendt de EU volgens Iran het nucleaire akkoord.

De Europese landen zitten in een lastige positie: enerzijds willen zij dat Iran zich aan de nucleaire afspraken houdt, maar anderzijds willen zij Amerika niet trotseren. Vrijdag presenteerden een aantal Europese landen een alternatief betalingskanaal, dat Europese bedrijven in staat moet stellen om de Amerikaanse sancties te omzeilen. Maar voor Iran gaat die stap niet ver genoeg: het betalingskanaal zou vooral de handel faciliteren in humanitaire goederen, maar deze goederen zijn van weinig betekenis voor de Iraanse economie en bovendien vallen deze buiten de Amerikaanse sanctiewetgeving.

Binnen drie maanden een bom

De Europese landen zeggen dat zij zich wel aan het akkoord houden. De deal houdt in dat de EU een inspanningsverplichting heeft om de handel met Iran te bevorderen, maar nergens staat vermeld dat zij verplicht is om Iran te beschermen tegen eenzijdige sancties van de VS.

Toch legt Iran de verantwoordelijkheid bij de Europeanen: of zij houden zich aan de atoomdeal, en dan komen de Europese bedrijven met hun investeringen, of de bedrijven blijven weg, en dat betekent dat Europa zich niet aan de afspraken houdt. In het laatste geval voelt Iran zich niet meer gebonden aan het nucleaire akkoord, en zet Teheran het verrijkingsproces door.

De atoomdeal is erop gericht om het Iran moeilijker te maken eventueel een kernwapen te fabriceren. Iran moet zich houden aan tal van restricties, waardoor het land, als het ervoor zou kiezen om het akkoord op te zeggen, een jaar nodig heeft om genoeg uranium te produceren en te verrijken om een kernwapen te maken. Ter vergelijking: in 2015 was Iran theoretisch in staat om binnen drie maanden zo’n bom te produceren.

Maar nu Iran over de uraniumgrens is gegaan, heeft het land minder dan een jaar nodig. ​De Iraanse woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken zei gisteren dan ook dat ‘de tijd dringt’ voor de Europeanen om de deal ‘te redden’.

Lees ook:

Nucleair akkoord met Iran dreigt in te storten

De Iraanse regering voelt zich niet langer gebonden aan alle delen van het nucleaire akkoord, nu Amerika de duimschroeven aandraait.

Trump knijpt Iran de keel dicht door het afsnijden van de olie-export

‘Iran krijgt te maken met ‘strengere sancties dan ooit’, zei Donald Trump in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York. De Amerikaanse president lijdt aan ‘zwakte van het verstand’, vertelde zijn Iraanse collega Hassan Rohani eerder in de Algemene Vergadering. President Trump snapt niks van een ‘complexe en onderling verbonden wereld’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden