Internationale samenwerking

Iran en China halen banden verder aan: ‘Het post-VS tijdperk is begonnen’

De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi en zijn Iraanse collega Javad Zarif na het ondertenen van het samenwerkingsverdrag tussen China en Iran.  Beeld EPA
De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi en zijn Iraanse collega Javad Zarif na het ondertenen van het samenwerkingsverdrag tussen China en Iran.Beeld EPA

China’s nieuwe zijderoute slingert langzaam het Midden-Oosten in, nu China en Iran een verdrag hebben ondertekend met investeringsplannen ter waarde van 400 miljard dollar.

De Iraanse minister van buitenlandse zaken Javad Zarif en zijn Chinese collega Wang Yi tikten zaterdag tevreden de ellebogen tegen elkaar na het ondertekenen van een nieuw samenwerkingsverdrag tussen Iran en China. Iran gaat goedkoop olie leveren aan China, in ruil voor Chinese miljardeninvesteringen in Irans infrastructuur.

Zijn mondkapje kon Zarifs brede grijns niet verbergen. De blijdschap van de bewindsman is begrijpelijk, want Iran heeft op het moment weinig bondgenoten. “China is een vriend in moeilijke tijden”, zo concludeerde Zarif na de ondertekeningsceremonie. En China zal nog lang een vriend blijven, want het samenwerkingsverdrag stippelt de route uit die de twee landen de komende 25 jaar met elkaar hopen af te leggen. Het is de eerste keer dat Iran een verdrag met zo’n langetermijnvisie sluit met een wereldmacht.

400 miljard aan investeringen

De officiële tekst van het verdrag is niet vrijgegeven, maar volgens ingewijden verschilt die weinig van een eerdere versie die vorig jaar uitlekte, meldt The New York Times. In deze eerdere versie wordt afgesproken dat Iran olie gaat leveren aan China met een fikse korting, en dat China in ruil hiervoor de komende 25 jaar voor zeker 400 miljard dollar zal investeren in Iran, onder andere in havens, spoorwegen, het zorgstelsel en de telecomsector.

Deze nieuwe samenwerking saboteert de poging van de Verenigde Staten om Iran door middel van sancties economisch te isoleren, en het land zo terug te brengen aan de onderhandelingstafel om te praten over een nieuw Iran-akkoord. Het ‘oude’ akkoord - wat Irans nucleaire programma beperkte in ruil voor het opheffen van Amerikaanse sancties - viel in 2018 uit elkaar toen de Amerikaanse oud-president Donald Trump besloot de Verenigde Staten eruit terug te trekken en opnieuw strenge sancties in te stellen.

Hoewel Trumps opvolger Joe Biden voorstander is van een nieuwe deal, lijkt er nog weinig schot in te zitten. Beide partijen verwachten dat de ander de eerste stap zet: de VS eisen dat Iran eerst het nucleaire programma weer terugschroeft, en Iran eist dat de VS om te beginnen de sancties opheffen.

De Nieuwe Zijderoute loopt ook door het Midden-Oosten

De strategie van Biden om de sancties niet op te heffen en het Iraanse regime economisch zo onder druk te zetten dat het wel terug móét keren naar het Iran-akkoord lijkt averechts te werken, nu China in het economische gat springt dat ontstaan is. China is een van de weinige landen die, hoewel de Amerikaanse sancties het verbieden, Iraanse olie blijft kopen. Met het ondertekenen van het samenwerkingsverdrag versterkt het de band met Iran nog verder.

China’s belangstelling voor Iran is ook onderdeel van een bredere economische interesse in de regio, een interesse die aangedreven wordt door China’s ‘belt and road initiative’, ook wel bekend als de Nieuwe Zijderoute, een investerings- en infrastructuurproject dat zich richt op het versterken van de handelsroutes tussen Azië, Europa en Afrika.

Sinds de start van het initiatief in 2013 is het een hoeksteen van het Chinese buitenlandbeleid geworden. Zo heeft China in de afgelopen jaren Saudi-Arabië geholpen met het nucleaire programma, 5G-netwerken uitgerold in verschillende landen en miljarden geïnvesteerd in infrastructuurprojecten in onder andere Oman, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte.

De Chinese activiteit in het Midden-Oosten is een doorn in het oog van de Verenigde Staten, die hun invloed langzaam zien afnemen. Of zoals Irans hoogste leider ayatollah Khamenei in februari tweette: “Het post-VS tijdperk is begonnen.”

Lees ook:

De relatie tussen Iran en de VS gaat een nieuwe fase in. Maar wie zet de eerste stap?

Iran en Amerika raakten onder president Trump bijna met elkaar in oorlog. Met de komst van Biden neemt de spanning snel af, maar de weg naar politieke ontspanning is lang en hobbelig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden