ReportageCoup Myanmar

Inwoners van Myanmar demonstreren met hun boodschappenmand: ‘We willen het volledige systeem platleggen’

Demonstranten op het Sule-plein in Yangon.  Beeld Getty Images
Demonstranten op het Sule-plein in Yangon.Beeld Getty Images

Uit protest tegen de militaire coup laten inwoners van Myanmar massaal producten en diensten staan waar de generaals direct of indirect geld mee verdienen. ‘We willen het volledige systeem platleggen.’

Loop een supermarkt in Yangon binnen en er is een grote kans dat je er niet langer Nan Myaing Coffee en Royal Karaweik Sugar vindt. Stop bij een buurtwinkeltje en het kan heel goed zijn dat er geen Myanmar Beer meer te koop is. Vraag om een simkaart van Mytel en de verkoper kijkt je mogelijk argwanend aan.

Bijna drie weken na de militaire coup, waarbij de democratisch gekozen regering van Aung San Suu Kyi aan de kant is gezet, zijn de inwoners van Myanmar massaal producten en diensten aan het boycotten waar de nieuwe militaire machthebbers direct of indirect geld aan verdienen. “We willen de inkomsten van de militairen laten opdrogen. We weigeren hen nog langer indirect te financieren”, zegt Aung, een Myanmarese activist die uit veiligheidsoverwegingen niet met zijn echte naam in de krant wil.

Rode lijst

Mensenrechtengroepen hebben een lange lijst aan producten en merken opgesteld die onder invloed staan van het Myanmarese leger. Via twee grote bedrijven, Myanmar Economic Corporation (MEC) en Myanmar Economic Holdings Limited (MEHL), verdienen de generaals onder meer aan de verkopen van rijst, suiker, zeep en tandpasta. Maar er worden ook miljoenen verdiend in bijvoorbeeld de bouw, het toerisme en de transportsector.

Boycot al die zaken en de junta zal in financiële nood komen, hopen veel mensen in Myanmar. “We moeten op iedere mogelijke manier terugvechten”, vertelt Aung vanuit Yangon. “Ik ben opgegroeid onder de onderdrukking van de vorige junta. Dat is een periode waar niemand naar terug wil.”

Een winkelmedewerker in de Myanmarese stad Yangon. Beeld AFP
Een winkelmedewerker in de Myanmarese stad Yangon.Beeld AFP

Druk op winkeliers

Via sociale media en via folders op straat worden lijsten verspreid met de namen van merken en bedrijven die onder invloed staan van het leger. Activisten gaan bij supermarkten langs om hen te vragen de gehate producten uit de schappen te halen. “We zetten ze echt onder druk”, erkent Aung. “Volgt een winkel ons verzoek niet, dan vragen we mensen die winkel volledig te boycotten.”

De campagne werpt zijn vruchten af. Lokale media melden dat de verkopen van onder meer Myanmar Beer en Red Ruby sigaretten sinds de coup flink zijn gedaald. Ook gaan er verhalen rond van mensen die hun Mytel simkaart doormidden hebben geknipt of ontslag hebben genomen toen ze zich realiseerden dat hun werkgever geld doorsluist naar het leger.

Volgens Mark Farmaner, directeur van mensenrechtenorganisatie Burma Campaign UK, was er al ruim voor de coup een zogenaamde ‘boycotlijst’. “In januari 2020 hebben we die lijst opgesteld op verzoek van Myanmarese activisten”, zegt Farmaner. “Op de dag van de coup werd de lijst massaal via sociale media gedeeld. Een dag later hoorden we dat winkels producten uit hun schappen halen, waaronder de grootste supermarktketen van Myanmar, CityMart.”

Gulzige tentakels

In de afgelopen decennia, Myanmar was tussen 1962 en 2011 ook een militaire dictatuur, hebben de generaals hun tentakels echter diep geslagen in de Myanmarese economie. Officiële cijfers zijn niet publiekelijk beschikbaar, maar de VN Mensenrechtenraad meldde in 2019 dat MEHL en MEC eigenaar zijn van zeker 106 bedrijven en nauw geaffilieerd zijn aan nog eens 27 andere. Amnesty International meldde afgelopen september bewijs te hebben dat MEHL tussen 1990 en 2011 voor grofweg 18 miljard dollar aan dividend heeft uitgekeerd. Zo’n 16 miljard daarvan ging volgens de mensenrechtenorganisatie naar het leger.

Activisten erkennen dat ze voor een enorme uitdaging staan. Maar ze staan er niet alleen voor. Volgens persbureau AP heeft 75 procent van de Myanmarese ambtenaren het werk neergelegd omdat ze niet onder een junta willen werken. Veel treinen en bussen rijden niet meer. En in een poging ambtenaren die nog wel willen werken zoveel mogelijk dwars te zitten, zorgden automobilisten in Yangon de afgelopen dagen opzettelijk voor verkeersopstoppingen.

Rekening opheffen

Maar de Myanmarezen tonen ook op andere manieren hun onvrede over het militaire bewind. Zo wilden de afgelopen dagen veel mensen hun rekening opheffen bij de Myawaddy Bank, die eigendom is van de door het leger opgezette conglomeraat MEHL.

“We willen de militairen in de problemen brengen door het volledige systeem stil te leggen”, vertelt activist Aung over de acties. “We willen voorkomen dat de generaals nog inkomsten hebben en dat ze kunnen doen alsof alles normaal functioneert.”

Het leger probeert de zaken draaiende te houden door bijvoorbeeld militairen naar ziekenhuizen te sturen, waar zij stakende artsen vervangen. Maar ook door stakingsleiders te arresteren en ongehoorzame ambtenaren te bedreigen met celstraffen. Vorige week woensdag schoot de politie met rubberen kogels toen het een staking van spoorwegarbeiders wilde beëindigen.

Maar zelfs de dreiging van geweld en arrestaties houdt de woedende Myanmarezen niet tegen. Ook Aung blijft strijdbaar: “We moeten deze dictatuur nu beëindigen. We zijn bereid daar keihard voor te vechten.”

Lees ook:

Militair machtsvertoon in Myanmar moet demonstranten afschrikken

Met de inzet van zwaar materieel proberen de militairen een einde te maken aan de protesten tegen de staatsgreep in Myanmar. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden