Genderdiversiteit

Intersekse kinderen mogen in Duitsland voortaan zelf beslissen over hun lichaam

null Beeld Maus Bullhorst
Beeld Maus Bullhorst

In Duitsland krijgen intersekse kinderen voortaan zeggenschap over hun eigen lichaam.

Intersekse kinderen – kinderen met kenmerken van beide seksen – mogen in Duitsland voortaan niet meer een sekse ‘toegewezen’ krijgen door een operatie. Het parlement nam donderdagavond een wet aan die voorschrijft dat de kinderen zelf moeten instemmen met een dergelijke ingreep.

De nieuwe wet vormt het eind van een lang traject dat in 2010 begon met een oproep tot een verbod door het Comité tegen foltering van de Verenigde Naties. De Duitse regering vroeg destijds de federale Ethiekraad om een oordeel, en dat kwam er in 2012: de raad besloot dat er inderdaad een einde moest komen aan de operaties. Toch besloot het ministerie van justitie er pas vorig jaar vaart achter te zetten, na acties van Amnesty International, de vereniging voor intersekse mensen OII, en lhbti-organisaties.

Voortaan moet een kind zelf naar de familierechter stappen om goedkeuring voor een behandeling te krijgen. Een interdisciplinaire commissie, bestaande uit een dokter, psycholoog en sociaal werker, beoordeelt dan of het kind een weloverwogen beslissing heeft gemaakt. Bij het aankondigen van de wet wilde het justitieministerie in eerste instantie dat kinderen niet geopereerd zouden worden tot hun veertiende. Dan zouden zij zelf een beslissing kunnen nemen. Maar in de definitieve wet wordt de leeftijd opengelaten.

“Sommige kinderen kunnen de beslissing al nemen als ze tien zijn, anderen pas wanneer ze zestien worden”, zegt socioloog Anike Krämer, die verbonden is aan het centrum voor genderstudies aan de universiteit van Paderborn. “Op dit moment worden veel operaties gedaan als het kind één of twee jaar oud is. Dan kan het kind dus zelf niet beslissen. En dáár draait dit verbod vooral om.”

Stereotypen

Het verbod zou kinderen vooral moeten beschermen tegen stereotypen in de Duitse samenleving. “In onze samenleving zijn er veel ouders die best conservatief zijn en niets weten van onderwerpen als genderdiversiteit”, zegt Krämer. “Zij willen graag dat alles normaal is. Een kind is óf een meisje, óf een jongen. Daarom kiezen zij ervoor om hun kind te opereren als ze jong zijn, voordat kinderen de kans hebben om zelf te ontdekken wat hun genderidentiteit is.”

Ook voor ouders die meer openstaan voor interseksualiteit is er druk – vanuit dokters. Volgens Krämer is er in de Duitse medische wereld niet altijd genoeg begrip. Veel artsen leren niets over interseksualiteit tijdens hun opleiding. “Dokters vertellen ouders dat hun kind het best een jongen of een meisje kan zijn. Zij vinden vaak dat ouders hun kinderen in bescherming moeten nemen tegen de samenleving”, vertelt ze. “Maar dat is geen medische opinie, dat is een interpretatie van de samenleving.”

Toch merkte Krämer in haar onderzoek dat kinderen die openlijk voor hun interseksualiteit uitkomen daar vaak geen problemen mee hebben in hun dagelijks leven. “Ik wilde zien of er echt zulke discriminatie is, waar dokters en ouders zo bang voor zijn”, zegt ze. “Maar het was best verrassend. Sommige kinderen waren zelfs trots en vroegen andere kinderen: ‘Ben jij een meisje of een jongen. Want ik ben allebei!’”

Tijd nodig

“Het belangrijkste wat ik zie in mijn onderzoek naar intersekse kinderen en hun ouders is dat gezinnen tijd nodig hebben. Dit verbod geeft ze dat”, zegt ze.

Behalve de radicaalrechtse AfD, die de wetswijziging “ideologische waanzin die ten koste van kinderwelzijn gaat” noemt, staan alle partijen in het Duitse parlement achter het verbod op operaties. Toch onthielden de FDP, Die Linke en de Groenen zich van stemming, omdat zij vinden dat het verbod niet compleet genoeg is. Het verbod is alleen voor kinderen die gediagnosticeerd zijn met ‘een variatie in genderontwikkeling’. Met een andere diagnose kan een dokter nog steeds een geslachtsoperatie uitvoeren.

De Groenen willen daarom alle geslachtsoperaties op kinderen verbieden die niet medisch noodzakelijk zijn. Ook de LSVD, een lhbti-organisatie, wil meer stappen en noemt het verbod een ‘halfslachtige stap’ richting zelfbeschikking voor kinderen.

Lees ook:

Kinderen met een onduidelijk geslacht: soms is vroeg opereren beter dan niets doen

Kinderuroloog Barbara Kortmann voert operaties uit bij intersekse kinderen. Zij passen niet in de hokjes jongen of meisje. Dat activisten steeds duidelijker stelling nemen tegen dit soort operaties, valt volgens haar te prijzen. ‘Maar met een verbod zou je heel veel kinderen tekortdoen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden