Oost-Afrika

Internationaal Strafhof: Commandant Verzetsleger van de Heer schuldig aan verkrachting, marteling en moord

Dominic Ongwen in Den Haag tijdens het voorlezen van de samenvatting van het vonnis. Beeld Reuters
Dominic Ongwen in Den Haag tijdens het voorlezen van de samenvatting van het vonnis.Beeld Reuters

Een voormalig commandant van het Verzetsleger van de Heer, een jarenlang zeer beruchte militie in Oost-Afrika, is door het Internationaal Strafhof in Den Haag veroordeeld voor oorlogsmisdrijven en misdaden tegen de menselijkheid.

Het Strafhof stelde vast dat de Oegandees Dominic Ongwen zich schuldig heeft gemaakt aan grootscheepse verkrachtingen, het tot seksslaaf maken van vrouwen, het ontvoeren van kinderen, en martelen en moorden.

Ongwens advocaten hadden als verzachtende omstandigheid aangevoerd dat hijzelf als jongen van rond de tien werd ontvoerd en als kindsoldaat ingelijfd door het Verzetsleger, dat bekendstaat als LRA, waarna hij werd gedwongen tot gruweldaden. Zo zou hij kort na zijn ontvoering zijn verplicht mee te werken aan het levend villen van een jongen die had geprobeerd te ontsnappen. Maar volgens het Hof doet dit niet af aan Ongwens schuld, al kan het wel meewegen als later zijn straf wordt vastgesteld. De Oegandees kan maximaal levenslang krijgen.

“Deze zaak gaat over misdaden die Ongwen pleegde toen hij een volwassen, volledig aansprakelijke LRA-commandant was van midden twintig tot tegen de dertig”, zei Hofvoorzitter Bertram Schmitt. “Er zijn geen gronden om Ongwen uit te sluiten van strafrechtelijke aansprakelijkheid.”

 Mohammed Olanyia (L) die zijn hele familie verloor in de Lukodi massacre, luistert naar de radio op het moment dat het vonnis tegen Dominic Ongwen wordt uitgesproken bij het ICC in Den Haag.  Beeld AFP
Mohammed Olanyia (L) die zijn hele familie verloor in de Lukodi massacre, luistert naar de radio op het moment dat het vonnis tegen Dominic Ongwen wordt uitgesproken bij het ICC in Den Haag.Beeld AFP

De Witte Mier, zoals hij werd genoemd, doodde vele burgers

Ongwen, gekleed in een pak en met een mondkapje voor, hoorde het vonnis zonder zichtbare emoties aan. De misdrijven waarvoor hij werd veroordeeld, pleegde hij van 2002 tot 2005 bij aanvallen op vluchtelingenkampen. Zo gaf Ongwen, bijgenaamd De Witte Mier, bevel tot het ontvoeren en doden van vele burgers. Ook lijfde hij persoonlijk seksslavinnen in en dwong hij kinderen te vechten. Gekidnapte mensen werden doodgeslagen als ze niet meer konden lopen en baby’s werden afgepakt van hun moeders en weggegooid, zodat de vrouwen buit konden dragen naar LRA-kampen.

Ongwen werd ook, als eerste, veroordeeld omdat hij vrouwen heeft gedwongen om zwanger te worden. “Door het seksuele en psychische geweld en de levensomstandigheden waaraan de ontvoerde vrouwen en meisjes werden onderworpen, hebben ze ernstige, nauwelijks voorstelbare lichamelijke en psychische pijn geleden”, zei Hofvoorzitter Schmitt.

Het Verzetsleger van de Heer ontstond uit een rebellenbeweging van de Acholi, een etnische groep in Noord-Oeganda, die eind jaren tachtig de wapens opnam tegen het Oegandese regeringsleger. De regeringssoldaten hadden met grootschalige veediefstal en plunderingen de Acholi, waartoe Ongwen behoort, tegen zich in het harnas gejaagd. Onder leiding van toverdokter en ex-misdienaar Joseph Kony ontaardde de LRA in een sekte-achtige terreurgroep. Bij het bloedvergieten vielen ruim 100.000 doden.

Ongwen kreeg ruzie met Kony en werd door hem vastgezet. Nadat Ongwen was ontsnapt, gaf hij zich in de Centraal-Afrikaanse Republiek over aan een lokale militie en werd in 2015 overgebracht naar het Internationaal Strafhof. Ongwen is de enige LRA-commandant die is berecht in Den Haag.

Van de LRA is tegenwoordig niet veel meer over, al zouden kleine groepjes strijders nog door de bush trekken in Oost-Afrika. Leider Joseph Kony is nog altijd voortvluchtig.

Lees ook:

Slachtoffer of dader? Strafhof oordeelt over Dominic Ongwen, die van kindsoldaat uitgroeide tot brute moordenaar

Het Internationaal Strafhof doet donderdag uitspraak in de zaak tegen Dominic Ongwen. Hoe oordeel je over een ontvoerde kindsoldaat die een meedogenloze moordenaar werd?

‘Strafhof in Den Haag spreekt een taal die wij niet verstaan’

Leider Acholi’s: ‘Traditionele berechting van Oegandese rebel is beter voor slachtoffers.’

Commandant Verzetsleger van de Heer nu in gevangenis Scheveningen

De commandant van het Verzetsleger van de Heer (LRA), die zich begin deze maand overgaf in de Centraal-Afrikaanse Republiek, is aangekomen bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden