Myanmar

Internationaal Gerechtshof hervat Rohingya-genocidezaak

Honderdduizenden Rohingya vluchtten in 2017 de grens over naar Bangladesh.  Beeld Reuters
Honderdduizenden Rohingya vluchtten in 2017 de grens over naar Bangladesh.Beeld Reuters

Een internationale rechtszaak waarin Myanmar terechtstaat voor genocide tegen de Rohingya is maandag hervat. Maar wie mag Myanmar vertegenwoordigen: een regering in ballingschap of het militair bewind?

Isabel Bolle

In het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag is maandag de rechtszaak tegen Myanmar hervat, dat beschuldigd wordt van genocide op de Rohingya-minderheid in het land. De laatste publieke hoorzitting in de zaak was al meer dan twee jaar geleden; de zaak is deels vertraagd door de pandemie, en inmiddels ook verder gecompliceerd door de Myanmarese strijdkrachten die vorig jaar een staatsgreep uitvoerde.

Zo zat in 2019 voormalig regeringsleider Aung San Suu Kyi nog op de plek van de verweerder. Maar zij wordt, samen met andere kopstukken van haar politieke partij, nu gevangen gehouden door de junta. Een vertegenwoordiger van diezelfde junta – Ko Ko Hlaing, minister van internationale samenwerking – trad maandag op als verweerder tegen beschuldigingen van genocide door het leger.

Het was lange tijd onduidelijk of leden van de junta Myanmar zouden mogen vertegenwoordigen in de rechtszaal van het belangrijkste gerechtelijke orgaan van de Verenigde Naties; volgens critici van het regime zou dit het militair bewind extra legitimiteit geven. De Nationale Eenheidsregering – tegenstanders van de junta die zich hebben verenigd in een schaduwregering – stelden dat deze taak juist aan hen toebehoorde.

Erkenning of niet?

Dat het militaire regime uiteindelijk in de rechtszaal plaats mocht nemen betekent overigens niet dat de VN hen officieel erkent als de vertegenwoordiging van Myanmar. Het hof gaf geen precieze reden voor de keuze het militaire bewind als vertegenwoordiger toe te laten, maar het lijkt vooral te maken te hebben met het feit dat de junta aan de procedurele voorwaarden voldoet. Zo vervult de in Nederland gezetelde ambassadeur van een land doorgaans de rol van contactpersoon met het hof, en in het geval van Myanmar is die ambassadeur trouw aan de legerleiding. Ook wordt de Nationale Eenheidsregering nog door geen enkel land erkend als officiële Myanmarese vertegenwoordiging.

De hoorzitting van maandag is een van de vier zittingen waarin de bezwaren die Myanmar tegen de rechtszaak heeft ingediend behandeld zullen worden. Daarna zal het ICJ besluiten of het de zaak officieel in behandeling zal nemen - een proces dat nog enkele maanden kan duren.

Waarschuwing

De zaak werd in 2019 ingediend door Gambia, naar aanleiding van het gewelddadige optreden in 2017 van de strijdkrachten van Myanmar, ook wel bekend als de Tatmadaw, tegen de Rohingya. De Myanmarese troepen voerden een uitgebreide campagne van mishandeling, moord en verkrachting tegen de moslimminderheid, stellen zowel Gambia als meerdere mensenrechtenorganisaties.

Als gevolg van het geweld vluchtten naar schatting meer dan 700.000 Rohingya de grens over – grotendeels naar buurland Bangladesh – waar veel van hen nog altijd verblijven in vluchtelingenkampen. Onderzoekers van de VN concludeerden in 2018 dat er ‘genocidale daden’ waren toegepast op de Rohingya.

Volgens Akila Radhakrishnan, hoofd van de mensenrechtenorganisatie Global Justice Centre, is het na zo’n lange onderbreking vooral van belang dat de hoorzittingen nu weer hervat worden, juist om een tik uit te delen aan de junta. “Terwijl de Myanmarese strijdkrachten nog altijd wreedheden begaan tegen anti-coup demonstranten en etnische minderheden, moet het gewaarschuwd worden dat dit soort acties consequenties hebben - in het verleden, heden en de toekomst”, laat ze weten in een verklaring. “Het proces in het Internationaal Gerechtshof legt nu de basis voor aansprakelijkheid in Myanmar – niet alleen voor de Rohingya, maar voor iedereen die heeft geleden door het toedoen van het leger.”

Lees ook:

Een jaar na de coup is de positie van de junta in Myanmar alleen maar zwakker aan het worden

De eerste verjaardag van de militaire coup in Myanmar ging gepaard met grote problemen voor de junta. De situatie begint de vorm van een burgeroorlog aan te nemen.

Opnieuw een slachtpartij in Myanmar: leger doodt 37 burgers, onder wie medewerkers van Save the Children

Het Myanmarese leger heeft bij een aanval zeker 37 burgers gedood, onder wie twee medewerkers van Save the Children, meldde de hulporganisatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden