Amazone-gebied

Inheemse activist gedood: ‘Wij betalen met ons leven voor jullie handelsverdrag’

Kretã Kaingan, een van de inheemse leiders uit Brazilië die Nederland aandeden om te vertellen over mensenrechtenschendingen in de Amazone. Beeld PHIL NIJHUIS / EPA

Bij een confrontatie tussen illegale bomenkappers en bosbeschermers van het Guajajara-volk in de Amazone is vrijdag een man doodgeschoten. Een ander raakte zwaar gewond. Volgens inheemse leiders is het niet de eerste keer dat inheems bloed vloeit voor het gewin van anderen.

Een groep inheemse leiders uit Brazilië is net deze week in Nederland om campagne te voeren met de boodschap ‘Inheems bloed: geen druppel meer’. De inheemse land- en milieuactivisten werden vrijdag in een hinderlaag overvallen in het inheemse land Araribóia, in de Amazonestaat. Een van de houtstropers zou ook gedood zijn. De autoriteiten zijn op weg naar het gebied voor onderzoek, meldt de website Amazonwatch.org

De zwaargewonde man is een neef van Sônia Guajajara, leider van de Braziliaanse associatie voor inheemse volken en in 2018 de eerste inheemse kandidaat voor het vicepresidentschap van Brazilië. Zij reist nu met zeven andere Braziliaanse leiders uit het Amazone-gebied langs tien Europese landen om aandacht te vragen voor illegale houtkap en mensenrechtenschendingen in het gebied. “Deze geïnstitutionaliseerde genocide moet stoppen”, zegt Guajajara. Greenpeace, dat de activisten begeleid, zegt in een reactie geschokt te zijn.

Onder de regering van president Bolsonaro zijn de aanvallen en het geweld tegen inheemse gemeenschappen dramatisch toegenomen, meldden Amazon Watch en Greenpeace al eerder. Dit jaar zijn er 160 illegale gevallen van ‘landjepik’ gemeld, een verdubbeling ten opzichte van afgelopen jaar. Meerdere activisten zijn door geweld omgekomen. Ook de gigantische bosbranden in de Amazone, waar de Braziliaanse autoriteiten weinig tegen ondernemen, bedreigen de leefgebieden van de inheemse bevolking. De branden zijn vaak aangestoken om land geschikt te maken voor landbouw.

‘Bolsonaro-regime heeft bloed aan zijn handen’

“Bolsonaro heeft de aanval geopend op de rechten en gebieden van de inheemse bevolking”, aldus programmadirecteur Christian Poirier van Amazon Watch. “Zij worden aan hun lot overgelaten en moeten geheel alleen hun gebieden verdedigen tegen invasies, illegale houtkap, mijnbouw en landroof. Dit regime heeft inheems bloed aan zijn handen.”

Afgelopen week waren de inheemse leiders in Nederland, waar ze onder meer de Tweede Kamer en de Universiteit Wageningen bezochten. Ook voerden ze gesprekken met Ahold en Campina over het gebruik van onder meer soja in producten als veevoer. Dit weekend reizen ze naar Brussel.

Nederland is een van de grootste soja-importeurs in Europa. De helft daarvan komt uit Brazilië en wordt vaak verbouwd in gebieden waar inheemse volken wonen of woonden. Twee derde van de Nederlandse import gaat door naar EU-landen zoals Duitsland.

‘Jullie nemen je verantwoordelijkheid niet’

Kretã Kaingang verloor zijn vader in de strijd voor het behoud van zijn geboortegrond, in het binnenland van Paraná, Brazilië. In zijn toespraak woensdag in de Tweede Kamer richtte hij zich tot alle Nederlanders. “Moedeloos word ik er van. Wij zijn hét voorbeeld dat uw houding niet is veranderd. Jullie willen vechten tegen klimaatverandering. Jullie willen de Amazone beschermen, zodat jullie hier vrij kunnen ademen. Wij zijn hier niet om hulp te vragen, maar om erop te wijzen dat jullie je verantwoordelijkheid niet nemen.”

Sônia Guajajara roept Nederland op wetgeving te maken die de import van producten uit deze conflictgebieden verbiedt. In haar eigen land is het volgens haar lastig dit voor elkaar te krijgen. “Daarvoor moeten we eerst aan tafel zitten.”

Volgens de delegatie pakt het EU-Mercosur-handelsverdrag dramatisch uit voor hun leefgebieden. “Mercosur betekent dat wij moeten wijken voor landbouw”, hield Alberto Terena de aanwezige Kamerleden van GroenLinks, PvdD, D66 en PvdA voor. Terena is docent en mensenrechtenactivist, afkomstig uit een van de meest getroffen regio’s. “De prijs van dit verdrag is ons leven. Denk dus goed na.”

Lees ook:
Inheemse Sonia Guajajara: De regering-Bolsonaro is de meest verwoestende ooit

De EU moet de Braziliaanse regering strikt aan de afspraken houden, vindt Sonia Guajajara. ‘We voelen ons bedreigd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden