ReportageIndia

Indiase boeren zetten zich schrap voor de landbouwhervormingen van premier Modi

Rijstoogst wordt gewogen en in zakken gevuld op de groothandel in Sonepat, Haryana, IndiaBeeld Aletta André

Indiase boeren mogen hun rijst, granen en peulvruchten volgens de nieuwe landbouwwetten straks verkopen aan wie ze willen. Ze zijn er nog niet gerust op dat ze dan wel een eerlijke prijs krijgen.

Er wordt luid onderhandeld op de mandi van Sonepat, een stad ten noorden van de Indiase hoofdstad New Delhi. De eerste rijstoogst, die in deze regio nog tot november duurt, druppelt langzaam maar zeker het grote terrein binnen van deze door de overheid gerunde groothandel. De korrels liggen in grote stapels uitgestald voor de kopers, die de prijs overeen moeten komen met een leger beruchte tussenhandelaren. De boeren roken ondertussen in afwachting de een na de andere bidi, lokale sigaret.

Aan dit tafereel, dat zich afspeelt op zevenduizend van zulke door de overheid gereguleerde markten door heel India, moet een einde komen met een serie nieuwe landbouwwetten die het Indiase parlement eind september aannam. Premier Narendra Modi onthaalde de hervormingen als een ‘historisch moment voor de Indiase landbouw.’ “De Indiase boer wordt al decennialang beperkt en gepest door de tussenhandelaar”, zei hij. “Deze wetten zullen de boeren meer welvaart brengen.”

Tot nu toe was het verplicht om rijst, granen en peulvruchten via deze overheidsmarkten te verkopen. De overheid verdient daarmee 2 procent op elke verkoop, en de tussenhandelaren - die verantwoordelijk zijn voor kwaliteitscontrole, wegen, verpakken en vervoer - kregen een commissie van 2,5 procent.

Hoewel het officieel de koper is die deze commissie betaalt, is het algemeen bekend dat deze in de praktijk voor rekening van de boer komt. Veel boeren hebben al generaties lang een relatie met hun ahrtiya, tussenhandelaar. Deze biedt hen leningen en materiaal als kunstmest op de pof. In ruil moet de boer de oogst ook via hen verkopen - met inhouding van rente tot wel 70 procent om alle openstaande schulden te voldoen.

Volgens de nieuwe wetten mogen boeren nu hun oogst verkopen aan wie ze willen - ook buiten de overheidsmarkt - en directe contracten met bedrijven afsluiten. Maar veel boeren zijn er niet van overtuigd dat ze hiermee, zoals Modi belooft, worden ‘bevrijd’ van beperkingen en uitbuitingen.

Geen waakhond

De ervaring met groenten en fruit, die al waren vrijgesteld van de overheidsmarkt, leert dat boeren vaak vanwege ‘slechte kwaliteit’ een lagere prijs krijgen dan in hun contract met een bedrijf was afgesproken. De wet voorziet niet in een waakhond, klachtenmechanisme of onafhankelijke kwaliteitscontrole, om boeren te verzekeren van een eerlijke prijs.

“Nu hebben we in elk geval de gegarandeerde minimumprijs”, zegt Om Prakash, een 71-jarige boer op de markt van Sonepat. Hij verwijst naar de prijs die de overheid voor een select aantal gewassen en rijstsoorten betaalt. Modi heeft gezegd dat de overheid dit gewoon zal blijven doen. Maar dit staat nergens zwart op wit, en daarom vrezen veel boeren dat de minimumprijzen in een vrijere markt op termijn zullen verdwijnen.

Prakash, een laaggeschoolde boer met zo'n twee hectare land, geeft ook toe niet goed te snappen hoe hij zelf in contact zou moeten komen met kopers. “Die komen straks heus niet vanzelf aan mijn hek”, zegt hij. Bovendien voelt hij zich, ondanks de hoge rentes, gebonden aan zijn ahrtiya. “De tussenhandelaren zijn de enigen die ons, kleine boeren, krediet geven. Niemand anders, geen bank of bedrijf, zal dat doen.” Zeker tien andere boeren die zich om hem heen hebben verzameld, knikken instemmend.

De angst voor uitbuiting door machtige bedrijven en het mogelijke verlies van de minimumprijs leidde tot veel protest onder boeren - gesteund door oppositiepartijen maar ook door coalitiepartners van Modi's BJP, waarvan er één uit de regering stapte.

Beter prijsmechanisme

“De zorg om de inkomstengarantie is op zich terecht”, zegt hoofd internationale economie van de Rabobank, Hugo Erken. “Die overheidsmarkten gaan niet meteen dicht. Maar meer concurrentie buiten die markten, en de ontwikkeling van digitale markten, zal leiden tot een beter prijsmechanisme door heel India. Op termijn zal de overheid daarom misschien minder bereid zijn om de minimumprijzen te blijven garanderen.”

Toch hoeft dat volgens hem geen probleem te zijn voor de boeren. Hij wijst op studies van India’s nationale bank voor landbouw en plattelandsontwikkeling (NABARD) en de centrale bank (RBI). Hieruit blijkt dat een betere organisatie van de markt op termijn leidt tot 6 procent lagere voedselprijzen én een hogere winst voor boeren.

Bovendien, zegt Erken: “Er zal toch moeten worden nagedacht over hoe op de langere termijn die talloze kleine boeren uit de agrarische sector geleid kunnen worden.” De toegevoegde waarde van landbouw aan het bbp in India is maar 15 procent, terwijl meer dan de helft van de bevolking afhankelijk is van de landbouw. “Dit is niet houdbaar.”

Hier is boer Om Prakash het mee eens. “Ik kan al nauwelijks rondkomen van mijn land, laat staan mijn twee zoons als die het zouden moeten verdelen. Na mijn pensioen is het klaar met mijn boerenbedrijf. De volgende generatie kan beter werk zoeken in de stad.”

Lees ook:

Boeren India klagen over droogte, lage prijzen en zwerfkoeien

Meer dan de helft van India’s 900 miljoen kiezers is agrariër of komt uit een boerengezin. De moeilijkheden in de landbouw waren in 2019 dan ook een belangrijk onderwerp bij de parlementsverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden